III SA/Wa 1795/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: , Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Radziszewska-Krupa, po rozpoznaniu w dniu 30 stycznia 2014r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. H. o przywrócenie terminu do złożenia skargi kasacyjnej od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Warszawie z dnia 30 lipca 2013 r. sygn. akt III SA/Wa 1795/13 w sprawie ze skargi J. H. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] listopada 2012r. Nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób fizycznych od przychodu uzyskanego ze sprzedaży nieruchomości postanawia przywrócić termin do złożenia skargi kasacyjnej od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Warszawie z dnia 30 lipca 2013r. sygn. akt III SA/Wa 1795/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z 30 lipca 2013 r. odrzucił skargę J. H. (dalej zwana: Skarżącą) na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z [...] listopada 2012r. Skarżąca 29 sierpnia 2013r. złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, tj. zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. Postanowieniem z 14 listopada 2013 r. Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie przyznał Skarżącej prawo pomocy w żądanym zakresie. Na mocy powyższego postanowienia Okręgowa Rada Adwokacka 17 grudnia 2013r. wyznaczyła Skarżącej pełnomocnika z urzędu. Pełnomocnik Skarżącej 17 stycznia 2014r. (data nadania) złożył skargę kasacyjną wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jej złożenia. W uzasadnieniu wniosku wskazał, iż o tym, że został wyznaczony na pełnomocnika z urzędu Skarżącej dowiedział się 9 stycznia 2014r. już po godzinach urzędowania Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Wyjaśnił, że 10 stycznia 2014r. miał możliwość zapoznania się z aktami niniejszej sprawy. W uzasadnieniu wniosku powołał się na tezę wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 25 lipca 2013r. sygn. akt SK 17/12 zgodnie, z którą przyczyna uchybienia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej w przypadku ustanowienia z urzędu pełnomocnika ustaje z dniem, w którym powiadomiony o ustanowieniu pełnomocnik ma możliwość sporządzenia i wniesienia skargi kasacyjnej. Pełnomocnik nadmienił ponadto, iż z uwagi na określony w art. 175 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012r., poz. 270 ze zm., dalej zwana: P.p.s.a) przymus adwokacki, Skarżąca nie miała możliwości wniesienia skargi kasacyjnej przed upływem terminu na jej złożenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Termin do złożenia skargi kasacyjnej należało przywrócić. W świetle art. 86 § P.p.s.a. jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 1 P.p.s.a.). Termin do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku wojewódzkiego sądu administracyjnego wynosi 30 dni, licząc od doręczenia wyroku wraz z uzasadnieniem (art. 177 § 1 P.p.s.a.). Niewątpliwie w badanej sprawie doszło do uchybienia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, skoro zaskarżone postanowienie wraz z uzasadnieniem zostało doręczone Skarżącej 2 sierpnia 2013r., a skarga kasacyjna została wniesiona, przez pełnomocnika wyznaczonego z urzędu 17 stycznia 2014r. Kluczową kwestią dla sprawy jest fakt, że w terminie otwartym do wniesienia skargi kasacyjnej Skarżąca wystąpiła o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata. Problem biegu terminu do wniesienia skargi kasacyjnej (oraz skutków jego upływu) w przypadku, kiedy dopiero po doręczeniu orzeczenia stronie występuje ona o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym pełnomocnika, budził duże rozbieżności w orzecznictwie, a także wątpliwości natury konstytucyjnej. Wątpliwości rozstrzygnął wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 25 lipca 2013r. w sprawie SK 17/12 (OTK-A 2013/6/86). Trybunał orzekł, stosując formułę tzw. orzeczenia interpretacyjnego, że art. 87 § 1 P.p.s.a., rozumiany w ten sposób, że – w sytuacji niedochowania terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, o którym mowa w art. 177 § 1 P.p.s.a., na skutek wystąpienia o przyznanie prawa pomocy w postaci ustanowienia adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego - przyczyna uchybienia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej ustaje z dniem, w którym powiadomiony o ustanowieniu pełnomocnik ma możliwość sporządzenia i wniesienia skargi kasacyjnej, jest zgodny z art. 45 ust. 1 i art. 78 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Podobne stanowisko wyrażane było wcześniej w licznych orzeczeniach Naczelnego Sądu Administracyjnego (choć w orzecznictwie tego Sądu prezentowano także poglądy odmienne). Przykładowo w postanowieniu z dnia z dnia 27 czerwca 2012 r. (sygn. akt II OZ 539/12, lex nr 1333429) NSA stwierdził, że dniem, w którym ustała przyczyna uchybienia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, jest dzień, w którym pełnomocnik miał rzeczywistą możliwość wniesienia skargi kasacyjnej po zapoznaniu się z aktami sprawy, nie później jednak niż dzień upływu trzydziestu dni od dnia zawiadomienia go o wyznaczeniu do postępowania w sprawie. Przenosząc powyższe uwagi na grunt badanej sprawy należy stwierdzić, że istnieją podstawy do przywrócenia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Analizując kluczową przesłankę przywrócenia terminu – braku winy w niedopełnieniu czynności procesowej w wyznaczonym terminie – w sytuacji gdy chodzi o wniesienie skargi kasacyjnej przez pełnomocnika ustanowionego z urzędu, należy kierować się koniecznością zapewnienia temu pełnomocnikowi realnych szans na prawidłowe wykonanie obowiązków w zakresie reprezentacji mocodawcy. Należy brać pod uwagę także charakter czynności, dla której dokonania termin ma być ewentualnie przywrócony. Wniesienie skargi kasacyjnej wymaga odpowiedniego czasu na zapoznanie się z aktami sprawy, analizę orzecznictwa sądu pod kątem podstaw do wniesienia środka zaskarżenia, oraz przygotowanie stosownego pisma procesowego. Pełnomocnik otrzymał pismo od Okręgowej Rady Adwokackiej, z informacją o wyznaczeniu pełnomocnikiem z urzędu, 9 stycznia 2014r. Skarga kasacyjna wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu została wniesiona 17 stycznia 2014r. Jednocześnie z wnioskiem o przywrócenie terminu wniesiono skargę kasacyjną. W tej sytuacji w ocenie sądu zostały spełnione przesłanki przywrócenia terminu. Uchybienie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej było efektem okoliczności całkowicie niezależnych od pełnomocnika. Winy w uchybieniu terminu nie można również przypisać Skarżącej, skoro w terminie otwartym do wniesienia skargi kasacyjnej (29 sierpnia 2013r.) złożyła wniosek o przyznanie pełnomocnika urzędu, bez którego nie mogła sporządzić skutecznego środka zaskarżenia. Biorąc powyższe pod uwagę, na podstawie art. 86 § 1 P.p.s.a. należało orzec jak w sentencji.