III SA/Wa 1824/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodnicząca Sędzia WSA Grażyna Nasierowska po rozpoznaniu w dniu 22 sierpnia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi D. M. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] marca 2012 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące od stycznia do grudnia 2005 roku postanawia: - odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie - Skarżący – D. M., wniósł skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z [...] marca 2012 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2005 roku. W skardze zawarł wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, tj. zwolnienia od kosztów sądowych. W odpowiedzi na wezwanie referendarza Skarżący przesłał formularz PPF, z którego wynika, że Skarżący pozostaje we wspólnym gospodarstwie z małżonką i dwójką dzieci w wieku szkolnym. Oświadczył, że łączny miesięczny dochód jego (z tytułu [...]) oraz żony (z działalności gospodarczej) wynosi ok. 2.400 zł i w całości przeznaczony jest na bieżące koszty utrzymania. Z oświadczenia o stanie majątku wynika, że Skarżący jest właścicielem domu o powierzchni 270 m.kw. oraz samochodu. Ponadto Skarżący poinformował Sąd, że jego żona cierpi na [...], wymagające leczenia szpitalnego, a córka korzysta z opieki [...]. Wyjaśnił, że do [...] stycznia 2012r. odbywał [...], natomiast obecnie tj. do dnia [...] lipca 2012r. korzysta z przerwy w odbywaniu [...]. W związku z odbywaniem [...] nie sporządzał zeznań podatkowych. Do pisma dołączone były natomiast zeznania podatkowe A. M. za lata 2009, 2010 i 2011, z których wynika, że osiągała ona dochód do opodatkowania w wysokości, odpowiednio, 13.858,29 zł, 14.044,25 zł i 39.889,13 zł. Referendarz sądowy postanowieniem z 4 lipca 2012 r., sygn. akt III SA/Wa 1824/12 odmówił Skarżącemu przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Skarżący pismem z 23 lipca 2012 r. wniósł sprzeciw od ww. postanowienia. Wskazał, że nie prowadzi działalności gospodarczej i nie posiada rachunków bankowych. Do sprzeciwu załączył wyciąg z rachunku bankowego żony Skarżącego za okres od 6 marca do 2 lipca 2012 r. oraz zestawienie miesięcznych wydatków, z których wynika kwota ok. 1.890 zł miesięcznych kosztów utrzymania. Przy piśmie z 25 lipca 2012 r. Skarżący przesłał do tut. Sądu zawiadomienia o zajęciu wynagrodzenia Skarżącego w spółce V. oraz wierzytelności od Urzędu Skarbowego w M. w postępowaniu egzekucyjnym o zapłatę 3.584,02 zł. Załączono również wezwanie do zapłaty 44.210,96 zł w odrębnym postępowaniu egzekucyjnym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 zdanie pierwsze ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012, poz. 270) - dalej "p.p.s.a." w razie wniesienia sprzeciwu, jeżeli nie został on odrzucony, postanowienie przeciwko któremu został wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym. Skuteczne wniesienie sprzeciwu spowodowało zatem usunięcie z obrotu prawnego postanowienia referendarza sądowego z 4 lipca 2012 r. Pod względem skutków prawnych jest ono traktowane jako nieistniejące. Przyznanie prawa pomocy uzależnione jest od spełnienia przesłanek określonych w art. 246 p.p.s.a. Zgodnie z § 1 tego artykułu osoba fizyczna może domagać się przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Stosownie do art. 245 § 3 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Zasadą jest, że to strony ponoszą koszty postępowania związane ze swoim udziałem w sprawie (art. 199 p.p.s.a.). Powyższe oznacza, że każdy, kto wnosi do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki, obowiązany jest do ich uiszczenia (art. 211 p.p.s.a.). Celem instytucji prawa pomocy jest natomiast zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji osobom, które znajdują się w sytuacji finansowej uniemożliwiającej poniesienie kosztów z tym związanych. Jest to forma dofinansowania strony postępowania sądowego z budżetu państwa i przez to zwolnienie z obowiązku ponoszenia kosztów postępowania powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w takim postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (postanowienie NSA z 6 października 2004 r., sygn. akt GZ 71/04, ONSA 2005, Nr 1, poz. 8). Przyznanie lub odmowa przyznania prawa pomocy winna wynikać z wzajemnej oceny dwóch elementów: kosztów, jakie musi ponieść strona na poczet prowadzonego postępowania i jej aktualnej kondycji finansowej. Z oświadczenia Skarżącego o stanie majątkowym wynika, że roczne wydatki ponoszone na utrzymanie gospodarstwa domowego wynoszą ok. 22.680 zł, natomiast roczny dochód Skarżącego i jego żony kształtuje się na poziomie ok. 48.000 zł. Ponadto z zeznań podatkowych żony Skarżącego wynika, że w 2011 r. osiągnęła dochód w wysokości ok. 39.889 zł. Dokonując więc zestawienia wydatków i dochodów jasno wynika, że rodzina Skarżącego dysponuje nadwyżką finansową, która istotnie przewyższa jej koszty utrzymania. Wskazać także należy, że z nadesłanego do Sądu wyciągu z rachunku bankowego żony Skarżącego, wynika, że łączna kwota operacji uznaniowych to ok. 210.417 zł, natomiast kwota obciążeń ok. 130.211 zł, w związku z czym saldo rachunku kształtuje się na poziomie ok. 80.260 zł. Ponadto podkreślić należy, że z ww. wyciągu wynika, że na jej rachunek bankowy wpływają znaczne kwoty tytułem zasilenia (np. w dniu 6 marca 2012r. kwota w wysokości 17 tys. zł, 20 marca 2012r. – 10 tys. zł, 3 kwietnia 2012r. – 13 tys. zł, 4 kwietnia 2012r. – 11 tys. zł, 29 maja 2012r. – 50 tys. zł, 100 tys. zł). W ocenie Sądu, nadwyżka dochodu nad kosztami bieżącego utrzymania, zestawienie wpływów i wypływów na rachunku bankowym żony Skarżącego, przy uwzględnieniu majątku Skarżącego pozwala stwierdzić, że zgromadzenie oraz uiszczenie kwoty 48.699 zł tytułem wpisu sądowego nie odbędzie się z uszczerbkiem utrzymania koniecznego dla Skarżącego i jego rodziny. Podkreślić należy, że prawo pomocy to inaczej "prawo ubogich", a do takiej kategorii skarżących, nie można zaliczyć wnioskodawcy, którego rodzina ma stałe źródło utrzymania oraz majątek. Instytucja prawa pomocy ma charakter wyjątkowy, co oznacza, że może być stosowana tylko w przypadku osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną, do których zalicza się bezrobotnych lub osoby pozbawione środków do życia bądź, gdy środki te są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko potrzeby egzystencjalnie niezbędne (vide: postanowienie NSA z 19 października 2005 r. I GZ 107/05, niepubl.). Ponadto, jak wskazał NSA w postanowieniu z 10 maja 2005 r. II OZ 318/05 "prawo pomocy przyznawane jest osobom, które pomimo starań i przy największym możliwym wysiłku nie mogą ponieść kosztów postępowania, ponieważ ich dochód jest wybitnie niski lub też nie osiągają żadnego dochodu". Bez wątpienia Skarżącego nie można zaliczyć do takiej kategorii wnioskodawców. Powyższe okoliczności, nie pozwalają na przyznanie Skarżącemu prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 243 § 1 oraz art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 p.p.s.a., Sąd postanowił jak w sentencji.