III SA/Wa 1829/13

Dnia 17 października 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: , Przewodniczący Sędzia WSA del. Marek Kraus, po rozpoznaniu w dniu 17 października 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi L. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] maja 2013 r. nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego podlegającego wpłacie oraz kwoty do przeniesienia na następny okres rozliczeniowy za miesiące od stycznia do grudnia 2008 r. postanawia: 1) zwolnić Skarżącą od wpisu od skargi ponad kwotę 500 zł (słownie pięćset złotych); 2) odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie Skarżąca - L. K. wniosła na formularzu PPF z 23 sierpnia 2013 r. o zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wskazała, że nie posiada środków na potrzeby postępowania sądowego. Skarżąca prowadzi wraz z mężem wspólne gospodarstwo domowe i działalność gospodarczą, w ramach której osiąga stratę. Ponadto jest obciążona obowiązkiem spłaty leasingu i kredytu. Wskazała również, że posiada zabudowaną nieruchomość gruntową o powierzchni ok. 5.600 m². Ponosi wydatki za telefony, energię elektryczną, opał, wyżywienie (w łącznej kwocie 2.900 zł). Jest właścicielką samochodu osobowego marki [...]. Podkreśliła, że przed WSA w Warszawie toczą się jeszcze jej dwie sprawy. Odpowiadając na wezwanie referendarza sądowego z 25 sierpnia 2013 r. strona poinformowała, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z mężem. Dochód netto za 2012 r. wyniósł 167.931 zł. W 2013 r. prowadzona działalność przynosi straty w związku z kosztami zakupu brykietów, innych materiałów, wypłatą wynagrodzenia, składek do ZUS. Wyjaśniła, że strata jest pokrywana z dochodów za 2012 r. Skarżąca przebywa na zwolnieniu lekarskim od maja 2013 r. i ponosi koszty leczenia. Złożyła kserokopie zeznań podatkowych za 2011 r. i 2012 r., wyciągi bankowe za okres czerwiec-sierpień 2013 r., zestawienie miesięcznych kosztów utrzymania strony i jej męża, podsumowanie księgi przychodów od 1 stycznia 2013 r., rejestry faktur VAT za ostatnie sześć miesięcy prowadzenia działalności gospodarczej, bilans za okres 1 stycznia 2013 r. – 31 sierpnia 2013 r., zestawienie należności i zobowiązań strony, zaświadczenie z Banku Spółdzielczego w G. z 16 września 2013 r. Referendarz sądowy WSA w Warszawie postanowieniem z dnia 23 września 2013 r. odmówił Skarżącej przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W sprzeciwie od powyższego postanowienia pełnomocnik Skarżącej wskazał, iż sytuacja materialna strony uniemożliwia jej uiszczenie wpisu sądowego od skargi bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Dodatkowo podniósł, iż w sprawach o sygn. akt III SA/Wa 88/13 i III SA/Wa 89/13 Sąd przyznał jej prawo pomocy w zakresie częściowym, przez zobowiązanie do uiszczenia wpisu sądowego w wysokości 500 zł. Ponadto zakwestionował konieczność rezerwowania środków finansowych na ewentualne koszty postępowań sądowych. Wyjaśnił, iż spór w niniejszej sprawie nie powstał z winy Skarżącej, lecz z winy jej kontrahentów. Wskazał, iż liczne przepływy środków finansowych na rachunkach bankowych przeznacza ona na bieżące wydatki związane z prowadzeniem działalności, które są wysokie i wzrastają. Aktualna działalność przynosi straty i jest finansowana z uzyskanego dochodu w 2012 r. Reasumując podkreślił, że jego mocodawczyni nie ma możliwości wygospodarować środków finansowych na pokrycie kosztów wpisu od skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje: W myśl art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), dalej jako: "P.p.s.a.", w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym. Skuteczne wniesienie sprzeciwu powoduje usunięcie z obrotu prawnego orzeczenia referendarza sądowego, tj. postanowienia z dnia 23 września 2013 r. Jest ono traktowane – pod względem skutków prawnych – jako nieistniejące. Skarżąca ubiega się o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie. Dla pozytywnego w tej kwestii rozstrzygnięcia konieczne jest spełnienie przesłanki, o jakiej mowa w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem Sąd przyznaje prawo pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z brzmienia tego przepisu jednoznacznie wynika, że ciężar dowodu w zakresie przesłanki warunkującej przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie. To strona zatem ma przekonać Sąd, że znajduje się w sytuacji, która uniemożliwia jej poniesienie kosztów postępowania. W orzecznictwie jednolicie przyjmuje się, że udzielenie stronie prawa pomocy sprowadzać się powinno do przypadków, w których zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe (por. postanowienia NSA z: 23 stycznia 2013 r. I FZ 2/13 oraz II FZ 1017/12; 10 stycznia 2013 r. II FZ 1005/12). Dotyczy to przede wszystkim osób o bardzo niskich dochodach lub całkowicie tych dochodów pozbawionych, które z uwagi na swą sytuację materialną nie są w stanie pokryć kosztów związanych z tym postępowaniem. W punkcie wyjścia przypomnieć należy, że sytuacja materialna Skarżącej i jej małżonka była już przedmiotem analizy w postępowaniu o przyznanie prawa pomocy. W efekcie na mocy postanowienia NSA z 12 września 2013 r. w sprawie o sygn. akt II FZ 665/13 Skarżącą zwolniono od wpisu od skargi powyżej 500 zł. Zwolnienie w analogicznym zakresie przyznano także Skarżącej na mocy postanowienia z 19 lipca 2013 r. wydanym w sprawie II FZ 550/13. Uzasadniając zakres przyznanych wówczas zwolnień wskazano, iż wprawdzie sytuacja majątkowa Skarżącej nie spełnia przesłanek przyznania stronie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, to jednak zestawiając wysokość kosztów sądowych w rozpoznawanej sprawie z wielkością miesięcznego dochodu strony oraz wydatkami, a także faktem, że nie jest to jedyna sprawa, w której strona jest skarżącą należy stwierdzić, iż uiszczenie wpisu od skargi w kwocie powyżej 500 zł mogłoby wiązać się z uszczerbkiem koniecznego utrzymania strony oraz jej rodziny. Przedstawioną wyżej argumentację Sąd w niniejszej sprawie w pełni podziela. Z informacji udzielonych przez Skarżącą wynika bowiem, że prowadzi działalność gospodarczą, której obroty w ostatnim czasie przynoszą straty, co obrazują dołączone do wniosku dokumenty. Skarżąca posiada zabudowaną nieruchomość o powierzchni 0,56 ha, która może stanowić zabezpieczenie kosztów postępowania sądowego. Ponadto Skarżąca, oprócz kosztów działalności gospodarczej, ponosi również wydatki związane ze spłatą rat dwóch kredytów, których posiadanie świadczy o jej płynności finansowej. Analiza nadesłanych wyciągów z rachunków bankowych wskazuje na liczne przepływy środków finansowych, co również świadczy o płynności finansowej strony. W tej sytuacji Sąd uznał, że Skarżąca nie jest obecnie w stanie - bez uszczerbku koniecznego utrzymania, ponieść w całości kosztów wpisu od skargi, który w niniejszej sprawie wynosi 2.579 zł. Jednocześnie Sąd stwierdził, że wygospodarowanie kwoty 500 zł nie spowoduje zagrożenia dla tegoż koniecznego utrzymania. Tym samym zasadne jest zwolnienie Skarżącej od wpisu od skargi ponad tę kwotę. Zwłaszcza, że instytucja prawa pomocy stanowi wyjątek od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony postępowania. Udzielenie prawa pomocy jest formą dofinansowania strony postępowania z budżetu państwa i powinno mieć zastosowanie wobec osób, które z przyczyn od siebie niezależnych nie są w stanie zdobyć środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym. Sąd, mając na uwadze powyższe oraz treść art. 243 § 1 w związku z art. 245 § 3, art. 260 w związku z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., orzekł, jak w sentencji.