III SA/Wa 1832/04

W dniu 7 lutego 2006 r. NSA w sprawie I FSK 580/05 uchylił wyrok do ponownego rozpoznania. W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 28 lutego 2005 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Nasierowska po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 28 lutego 2005 r. sprawy ze skargi Państwowego Muzeum [...] na postanowienie Urzędu Komitetu Integracji Europejskiej z dnia [...] sierpnia 2004 r., [...] w przedmiocie: odmowy wydania zaświadczenia uznającego przyznane środki pieniężne za środki pochodzące z bezzwrotnej pomocy zagranicznej oddala skargę Postanowieniem z [...] maja 2004 r. Urząd Komitetu Integracji Europejskiej odmówił wydania zaświadczenia uznającego środki przyznane Państwowemu Muzeum [...] przez Fundację [...] z B. za środki pochodzące z bezzwrotnej pomocy zagranicznej w rozumieniu § 6 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 27 kwietnia 2004 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług (Dz.U. Nr 97, poz. 970). Urząd przyjął, że na podstawie dokumentacji załączonej do wniosku środki przyznane nie mogą być zakwalifikowane do grupy środków finansowych z bezzwrotnej pomocy zagranicznej rozumiane w myśl przepisów tego rozporządzenia jako środki przekazane polskim podmiotom przez rządy państw obcych lub organizacje międzynarodowe udzielające pomocy na podstawie : 1) umów zawartych z rządem Rzeczypospolitej Polskiej, 2) jednostronnych deklaracji rządów i organizacji międzynarodowych udzielających pomocy. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Muzeum wyjaśniło, że Fundację należy uznać za organizację międzynarodową, ponieważ z postanowień jej statutu wynika, że jej celem jest wspieranie i udzielanie pomocy organizacjom edukacyjnym, naukowym i innym działającym w USA i w innych krajach. W umowie z G. zamieszczono postanowienie, zgodnie z którym "kwota dotacji oznacza sumę wydatków na realizację prac (adaptacja budynku [...]) do wysokości [...] bez podatku VAT". Podtrzymanie przez Komitet Integracji Europejskiej postanowienia z [...] maja 2004 r. może spowodować wstrzymanie przyznanych już środków, co w konsekwencji doprowadzi do wstrzymania prac przy tworzeniu Międzynarodowego Centrum [...] Urząd Komitetu Integracji Europejskiej postanowieniem z [...] sierpnia 2004 r., po ponownym rozpatrzeniu wniosku o wydanie zaświadczenia uznającego środki przyznane Państwowemu Muzeum [...] przez Fundację G. z B. za środki pochodzące z bezzwrotnej pomocy zagranicznej odmówił wydania zaświadczenia. Zdaniem UKIE brak było podstaw prawnych do zakwalifikowania przekazanych na rzecz Muzeum środków jako środków finansowych pochodzących z bezzwrotnej pomocy zagranicznej. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Państwowe Muzeum [...] wnosząc o uchylenie postanowień UKIE wyjaśniło, że Fundacja G. jest organizacją typu non-profit przyznającą granty na całym świecie m.in. na projekty związane "z inwestowaniem w młodzież poprzez edukację", a takiemu celowi ma służyć adaptowany obiekt historyczny na terenie Muzeum. Zdaniem Muzeum nie można twierdzić, że środki przyznane przez Fundację nie stanowią środków pochodzących z bezzwrotnej pomocy zagranicznej. Z informacji o Fundacji wynika, że finansuje ona poza Stanami Zjednoczonymi zadania w 9 państwach , m.in. CENTRUM EDUKACYJNE w Państwowym Muzeum [...]. O międzynarodowym charakterze Fundacji świadczy również fakt, że jednym z dyrektorów Fundacji jest emerytowany dyrektor skarżącego Muzeum K. S., [...]. Ponadto w organach statutowych Fundacji funkcje pełnią przedstawiciele z różnych państw. Muzeum wyjaśniło, że Fundacja deklarując bezzwrotną pomoc zastrzegła, że z przekazanych środków nie mogą być opłacane podatki. UKIE nie uzasadniło w sposób przekonywający i zgodny z zasadami wyrażonymi w art. 7-9 k.p.a. powodów swego rozstrzygnięcia, czym naruszyło art. 124 §2 k.p.a. W odpowiedzi na skargę Urząd Komitetu Integracji Europejskiej wniósł o jej oddalenie. W ocenie UKIE G., będąc bezsprzecznie organizacją udzielającą pomocy nie kwalifikowała się do uznania jej za organizację międzynarodową, która w przypadku przedmiotowego rozporządzenia winna być rozumiana jako rządowa międzynarodowa organizacja. Autor "Encyklopedii Organizacji Międzynarodowych" – prof. dr hab. Zbigniew M. Doliwa podkreśla, że do chwili obecnej nie ma jednolitej i powszechnie przyjętej terminologii na określenie organizacji międzynarodowych, których członkami są osoby fizyczne i prawne. Organizacje międzynarodowe, których członkami są osoby fizyczne lub prawne określane są jako międzynarodowe organizacje pozarządowe, natomiast organizacje, których członkami są państwa, określane są terminem – międzynarodowe organizacje rządowe. Termin ten ilekroć nie jest zaopatrzony w dodatkową kwalifikację odnosi się do międzynarodowych organizacji rządowych. Ponadto UKIE podkreśliło, ze zgodnie z praktyką oraz literaturą przedmiotu osoby fizyczne będące członkami pozarządowych organizacji międzynarodowych powinny posiadać obywatelstwa różnych państw i mieć miejsce zamieszkania w różnych państwach, natomiast związki osób prawnych lub osoby prawne winny mieć swe siedziby na terenie różnych państw. Za międzynarodową organizację niepaństwową może być uznane tylko takie stowarzyszenie, którego członkami są wyżej wymienione elementy co najmniej z trzech państw. Natomiast Związek Stowarzyszeń Międzynarodowych w swym projekcie konwencji z 1959 r. w sprawie statusu międzynarodowych organizacji niepaństwowych reprezentuje pogląd, iż za międzynarodową organizację niepaństwową może być uznane tylko takie stowarzyszenie, którego członkami są wyżej wymienione elementy co najmniej sześciu państw. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje : Zgodnie z art. 1 §1 i §2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ) Sąd sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Ocenie Sądu podlegają zatem zgodność aktów administracyjnych ( w tym przypadku postanowień ) zarówno z przepisami prawa materialnego jak i procesowego. Kontrola sądów administracyjnych ogranicza się więc do zbadania czy organy administracji w toku rozpoznawanej sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. Sąd uznał, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy potwierdza trafność ustaleń dokonanych przez Urząd Komitetu Integracji Europejskiej. Akta sprawy zawierają statut G. oraz podstawowe informacje dotyczące składu osobowego Fundacji oraz działań podejmowanych przez Fundację. G."powstała w [...] w celu wspomagania ludzi i miejsc odwiedzanych przez klientów (biur podróży) [...] na cele charytatywne społeczności w B.". G. jest "przodującą organizacją zajmującą się turystyką dla [...]". Fundacja wspiera projekty na całym świecie, stara się stworzyć możliwość unikatowych odwiedzin danego miejsca przez podróżników swych biur. Największym pojedynczym zadaniem jest [...] datek w wysokości [...] dla Państwowego Muzeum [...]. Fundacja kierują szacowni Honorowi Dyrektorzy : [...] Z postanowień statutu wynika, że Fundacja działa zgodnie z prawem [...]. Zgodnie z §6 ust. 4 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 27 kwietnia 2004 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług (Dz.U. Nr 97, poz. 970) za środki finansowe bezzwrotnej pomocy zagranicznej uważa się także bezzwrotne środki przekazane polskim podmiotom przez rządy państw obcych lub organizacje międzynarodowe udzielające pomocy na podstawie : 1) umów zawartych z Rządem Rzeczypospolitej Polskiej, 2) jednostronnych deklaracji rządów i organizacji międzynarodowych udzielających pomocy – z wyłączeniem środków pochodzących z budżetu Unii Europejskiej oraz przypadków, kiedy umowa nie wyłącza możliwości opłacania podatku ze środków finansowych bezzwrotnej pomocy zagranicznej. W rozpatrywanej sprawie jest sporne, czy G. stanowi organizację międzynarodową w rozumieniu §6 ust. 4 cyt. rozporządzenia. Pojęcie organizacji międzynarodowej nie zostało zdefiniowane w przepisach podatkowych. Konieczne jest zatem odwołanie się do definicji występującej w prawie publicznym międzynarodowym. W prawie międzynarodowym termin "organizacje międzynarodowe" odnosi się z reguły do organizacji składających się wyłącznie lub w znacznej części z państw i zwykle ustanowionych traktatem. Traktat jest, co do zasady, instrumentem konstytucyjnym. Organizacje te nazywa się często międzyrządowymi organizacjami międzynarodowymi (Governmental Organizations – GO’s). Obecnie działa ich co najmniej 350 (Władysław Czapliński, Anna Wyrozumska. Prawo międzynarodowe publiczne. Zagadnienia systemowe. 2. wydanie, C.H. Beck, W. 2004, s. 327). Różnią się między sobą zakresem działania, strukturą, funkcjami. W ramach ONZ współdziałają ze sobą niemal wszystkie państwa na wszystkich istotnych płaszczyznach współpracy międzynarodowej. Z ONZ powiązane są liczne organizacje wyspecjalizowane jak FAO, WHO, ICAO, Bank Światowy, Międzynarodowy Fundusz Walutowy. Wiele organizacji działa w ramach regionalnych (np. Rada Europy, Unia Afrykańska, Organizacja Państw Amerykańskich, Liga Państw Arabskich), inne zajmują się wąskimi dziedzinami współpracy, np. obrotem kawą, cukrem, cynkiem. Każda organizacja międzynarodowa posiada osobowość prawa wewnętrznego państw członkowskich pozwalająca jej w pełni wypełniać zadania nałożone na nią przez statut. W szczególności chodzi tu o możliwość zawierania umów prawa cywilnego, zwłaszcza nabywania nieruchomości, umów o pracę, a także prawo do prowadzenia postępowań sądowych. Z drugiej strony, podmiotowość prawa wewnętrznego jest przesłanką odpowiedzialności umownej i deliktowej organizacji (op.cit., s. 328-329). Posiadanie osobowości przez organizację międzynarodową w prawie międzynarodowym oznacza możliwość podejmowania samodzielnego działania przez organizację w płaszczyźnie międzynarodowej, tzn. bez pośrednictwa państwa czy państw członkowskich, a zatem możliwość samodzielnego zawierania umów, przyjmowania i wysyłania przedstawicieli dyplomatycznych, kierowania do państw protestów, występowania z roszczeniami, korzystania z morza pełnego przez statki pływające pod flagą organizacji, ustanawiania sił pokojowych, wysyłania obserwatorów, specjalnych sprawozdawców itp. (op.cit., s. 329). Ponadto wyjaśnić należy, że umowa tworząca organizację międzynarodową spełnia podwójną rolę – jest jednocześnie tradycyjną umową międzynarodową, rządzoną prawem traktatów (art. 5 Konwencji o prawie traktatów – Konwencja wiedeńska z 1969 r.) oraz statutem (konstytucją) organizacji międzynarodowej. Podobnie podwójny charakter mają państwa zawierające umowę – są jej stronami oraz w tym samym czasie członkami organizacji, związanymi prawami i obowiązkami wynikającymi z zasady pacta sunt servanda. Zgodnie z regułami prawa traktatów, organizacja powstaje w momencie, w którym traktat założycielski uzyskuje odpowiednia liczbę ratyfikacji i wchodzi w życie (op. cit. s. 352). Niewątpliwie zgromadzony materiał dowodowy w sprawie świadczy o tym, że G. nie jest międzyrządową organizacją międzynarodową. G. jest fundacją założoną w S., działającą na cały świecie, podejmującą wiele pożytecznych społecznie działań, lecz nie stanowi organizacji międzynarodowej w rozumieniu prawa międzynarodowego publicznego. Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej mówiąc w art. 90 o "organizacji międzynarodowej" dotyczy niewątpliwie organizacji międzypaństwowych, ale w języku polskim, podobnie zresztą jak w innych językach, przyjęto termin "organizacja międzynarodowa". Podobnie mówimy "Prawo międzynarodowe" a nie prawo "międzypaństwowe". Zdaniem Sądu, gdyby ustawodawca miał na myśli inne podmioty, wówczas zawarłby odpowiednie regulacje i rozszerzyłby krąg organizacji międzynarodowych o międzynarodowe organizacje pozarządowe. Sąd stwierdza, że ścisłe rozumienie organizacji międzynarodowych przyjęte w obu postanowieniach UKIE odpowiada prawu. Zgodnie z art. 145 §1 pkt 1 lit. a) i c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) podstawę do uwzględnienia skargi i wyeliminowania zaskarżonego aktu prawnego stanowią takie naruszenia prawa, które miały wpływ na wynik sprawy ( w przypadku naruszeń prawa materialnego) lub mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy ( w przypadku naruszeń przepisów proceduralnych). Sąd dopatrzył się w rozpatrywanej sprawie naruszeń prawa procesowego, które jednak nie miały istotnego wpływu na wynik sprawy. Wydane postanowienia nie zawierają pełnego uzasadnienia faktycznego, jednakże mając na uwadze zgromadzony materiał dowodowy w sprawie, który niewątpliwie był podstawą do twierdzeń wyrażonych w postanowieniach oraz że postanowienia zawierają inne niezbędne elementy, przyjąć należy, że to uchybienie nie miało istotnego wpływu na wynik sprawy. Sąd wyjaśnia, że niewątpliwie strona ma prawo oczekiwać realizacji przez organ zasady przekonywania (art. 11 k.p.a.) oraz działania zgodnie z art. 7-9 k.p.a. Jednakże zarzuty powyższe podnoszone dopiero w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie oraz nie wyjaśniające szczegółowo na czym polegało naruszenie art. 7- 9 k.p.a. w rozpatrywanej sprawie, nie mogły być przez Sąd uwzględnione. Mając na względzie powyższe ustalenia, Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę na podstawie art. 151 cyt. ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.