III SA/Wa 1838/16

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Lucyna Kaligowska po rozpoznaniu w dniu 21 lutego 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia pełnomocnika w sprawie ze skargi P. S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] marca 2016 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne okresy rozliczeniowe 2010 r. postanawia odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie Skarżący P.S. zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika, motywując to trudną sytuacją finansową spowodowaną m. in. trwającą kontrolą podatkową oraz zatrzymaniem należnego zwrotu podatku VAT w kwocie ponad 5.000.000 zł. Powołał się nadto na wszczęte wobec niego postępowanie egzekucyjne w toku którego zajęto rachunki bankowe, ruchomość oraz należności od kontrahentów. To wszystko sprawiło, że prowadzona przez Skarżącego działalność gospodarcza stopniowo zmniejszała swój zakres, a w rezultacie została zawieszona do stycznia 2016 r. Na działalność tą oraz zakupione nieruchomości posiadał kredyty, których aktualny stan podał. Nieruchomości te również zajęto, stąd ich sprzedaż jest niemożliwa. Skarżący podkreślił, iż nie posiada stałego źródła dochodu oraz środków pozwalających na utrzymanie siebie oraz rodziny, tj. niepracującej żony i dwóch córek. Skarżący ujawnił posiadane nieruchomości oraz wierzytelności. Do majątku zaliczył też samochód osobowy. Jako źródło utrzymania wskazał wynagrodzenie za pracę w wysokości 1.850 zł brutto. W wykonaniu wezwania referendarza sądowego Skarżący wyjaśnił, że obecnie nie prowadzi z nikim gospodarstwa domowego. W [...] r. rozwiódł się z żoną. W wyroku rozwodowym Sąd ustalił udział ojca w kosztach utrzymania dzieci na poziomie 4.000 zł. Była żona w październiku 2016 r. podjęła pracę. Wcześniej zaś była bezrobotna bez prawa do zasiłku. Wśród wydatków Skarżący wymienił alimenty (4.000 zł), opłatę za wynajęty pokój (400 zł+100 zł za prąd, wodę), jedzenie (1.500 zł), leki i suplementy (100 zł), ubrania (300 zł), koszty podróży (400 zł), podatek od nieruchomości położonych w W. i w W. przy ul. [...] (50 zł miesięcznie). Łącznie wydatki wynoszą 6.850 zł i są finansowane z wynagrodzenia za pracę oraz działalności gospodarczej. Dodatkowo Skarżący ponosi koszty obsługi prawnej. Opisując stan posiadania wyjaśnił, że w mieszkaniu przy ul. [...] w W. mieszkają córki wraz z matką i to ona ponosi koszty z nim związane. Mieszkanie przy ul. [...] w W. jest zajmowane przez nielegalnego posiadacza, z którym Skarżący prowadzi szereg spraw sądowych. Dom w T. jest wynajmowany w zamian za ponoszenie kosztów i opiekę nad matką Skarżącego. Do majątku Skarżący zaliczył także dwie działki, które nie są wynajmowane. Ujawnił, że w 2016 r. posiadał dwa kredyty hipoteczne. Ostatnie wpłaty z tego tytułu miały miejsce w styczniu i kwietniu ub.r. Ze względu na brak środków dalsze wpłaty były niemożliwe. Skarżący dodał, iż w przypadku nieruchomości przy ul. [...] w W. oraz w T. toczą się egzekucje komornicze. Przedstawił dokumenty dotyczące egzekucji, wezwanie do zapłaty, umowy najmu, zaświadczenie o wpłatach na poczet kredytu, wniosek o wydanie zaświadczenia, pismo o stanie spraw związanych z lokalem położonym w W. przy ul. [...] , wyciągi bankowe, oświadczenie byłej żony, umowy o pracę, wyrok rozwodowy, pozew o rozwód, zeznania podatkowe. Mając na względzie powyższe zważono, co następuje: Instytucja prawa pomocy jest wyjątkiem od wynikającej z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej: "P.p.s.a.") zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony. Instytucja ta ma na celu umożliwienie dochodzenia swoich praw przed sądem osobom, które nie osiągają żadnych dochodów, lub też osobom o bardzo niskich dochodach, które z uwagi na swą trudną sytuację materialną nie są w stanie ponosić kosztów związanych z postępowaniem (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 14 stycznia 2015 r., I FZ 488/14). Z tego też względu osoby znajdujące się w takiej właśnie sytuacji mają prawo ubiegać się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika (art. 245 § 2 P.p.s.a.) lub w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmującym tylko ustanowienie pełnomocnika (art. 245 § 3 P.p.s.a.). Prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym (tak w niniejszej sprawie), gdy strona wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Jak zauważył Naczelny Sąd Administracyjny w przywołanym wyżej postanowieniu poprzez "wykazanie" należy rozumieć swoiste przekonanie Sądu co do zasadności przyznania prawa pomocy, objawiające się w szczególności przedstawieniem np. dokumentów, oświadczeń pozwalających Sądowi na pełny wgląd w sytuację majątkową osoby wnioskującej, która następnie poddana zostaje weryfikacji, celem zbadania, czy występują przesłanki konieczne do przyznania tego prawa. W niniejszej sprawie Skarżący przesłał co prawda szereg dokumentów źródłowych, niemniej nie wyjaśniają one kluczowej - z punktu widzenia oceny możliwości partycypowania w kosztach postępowania sądowoadministracyjnego – kwestii źródeł utrzymania i finansowania wszystkich wydatków. Do wydatków tych zaliczył on mianowicie alimenty (4.000 zł), opłatę za wynajęty pokój (400 zł+100 zł za prąd, wodę), jedzenie (1.500 zł), leki i suplementy (100 zł), ubrania (300 zł), koszty podróży (400 zł), podatek od nieruchomości położonych w W. i w W. przy ul. [...] (50 zł miesięcznie). Łącznie wydatki te wynoszą 6.850 zł. Dodatkowo Skarżący ponosi koszty obsługi prawnej, których wysokości jednak nie ujawnił. Jako źródło finansowania powyższych wydatków wskazał wynagrodzenie za pracę w wysokości 1.850 zł brutto oraz przychód z działalności gospodarczej, na dowód czego przedstawił porozumienie zmieniające umowę o pracę oraz zeznanie podatkowe PIT-36L za 2015 r. Tymczasem nie można zapominać, że występując w maju 2016 r. z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy Skarżący oświadczył, iż z powodu braku możliwości prowadzenia działalności została ona zawieszona od 18 stycznia 2016 r. Na potwierdzenie tego przedłożył wydruk z CEIDG. W efekcie w formularzu PPF jako jedyne źródło dochodu podał on stosunek pracy. W tej sytuacji brak jest dowodów, z których wynikałoby, że istotnie wydatki w kwocie 6.850 zł Skarżący pokrywa nie tylko z wynagrodzenia za pracę wynoszącego 1.850 zł brutto, ale również z przychodu z działalności gospodarczej. W rezultacie nie wiadomo także na jakim - ewentualnie - poziomie przychód ten się kształtuje. Nie sposób też nie zauważyć, że stwierdzenie o finansowaniu wydatków z działalności gospodarczej kłóci się z zawartym w formularzu PPF oświadczeniem o braku "stałego źródła dochodów oraz środków finansowych pozwalających na chociażby utrzymanie siebie oraz swojej rodziny". Przy tej okazji wątpliwości referendarza sądowego budzi fakt stosunkowo niskiego – w stosunku do zajmowanego stanowiska - wynagradzania Skarżącego. Jakkolwiek z zaświadczenia o zatrudnieniu nie wynika rodzaj wykonywanej przezeń pracy, to jednak referendarzowi sądowemu znany jest fakt sprawowania przez Skarżącego funkcji prokurenta spółki A. sp. z o.o., w której jest zatrudniony. Ustalono to na podstawie Centralnej Informacji Krajowego Rejestru Sądowego. Trudno zatem uwierzyć by z tego tytułu uzyskiwał on jedynie 1.850 zł brutto miesięcznie. Z tych wszystkich względów uznać należało, że wniosek Skarżącego nie zasługuje na uwzględnienie. Rozstrzygnięcie o udzieleniu stronie uprawnienia procesowego w postaci przejęcia przez Skarb Państwa finansowania jej udziału w sprawie, może bowiem zapaść jedynie na podstawie klarownie przedstawionego oraz wewnętrznie spójnego stanu faktycznego. Sytuacja, w której zachodzą rozbieżności pomiędzy poszczególnymi dokumentami lub oświadczeniami, prowadzi do niemożności ustalenia rzeczywistego stanu faktycznego, a w konsekwencji do niewykazania przez stronę, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania, co w następstwie prowadzić musi do odmowy przyznania prawa pomocy. W tej sytuacji na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. oraz art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.