III SA/Wa 1841/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Sędzia WSA Alojzy Skrodzki po rozpoznaniu w dniu 1 lipca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym zażaleń O. sp. z o.o. w W. na postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 maja 2016 r., sygn. akt III SA/Wa 1841/13 w przedmiocie wyłączenia sędziów w sprawie ze skargi O. sp. z o.o. w W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] maja 2013 r. nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego oraz wysokości nadwyżki podatku naliczonego nad należnym do przeniesienia na następny okres rozliczeniowy w podatku od towarów i usług za okres od lipca do grudnia 2011 r. postanawia odrzucić zażalenia Dwoma postanowieniami z 17 maja 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił wnioski O. sp. z o.o. o wyłączenie sędziów: Małgorzaty Długosz-Szyjko oraz Dariusza Kurkiewicza od orzekania w niniejszej sprawie. Na postanowienia te Skarżąca wniosła zażalenia, w związku z czym dwoma zarządzeniami z 6 czerwca 2016 r. wezwano ją do uiszczenia należnych od nich wpisów w łącznej kwocie 200 zł. Pouczono ją jednocześnie, że niewykonanie powyższych wezwań w terminie 7 dni skutkować będzie odrzuceniem zażaleń. W odpowiedzi na nie Skarżąca zwróciła się z wnioskami o zwolnienie od kosztów sądowych, powołując się na takie okoliczności jak nieprowadzenie działalności gospodarczej, brak jakiegokolwiek majątku, brak środków oraz brak możliwości pozyskania dalszych dofinansowań ze strony wspólników. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 220 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270; dalej jako: "P.p.s.a.") sąd nie podejmie żadnej czynności na skutek m. in. zażalenia, od którego nie zostanie uiszczony należny wpis. W razie nieopłacenia zażalenia wzywa się wnoszącego, aby wpis ten uiścił, a niewykonanie tego wezwania w terminie skutkuje odrzuceniem zażalenia na podstawie art. 220 § 3 P.p.s.a. W niniejszej sprawie takie właśnie wezwania do Skarżącej skierowano. Z akt tej sprawy wynika mianowicie, że zarządzenia wzywające do uiszczenia wpisów od zażaleń doręczono pełnomocnikowi Skarżącej w dniu 13 czerwca 2016 r. (zwrotne potwierdzenia odbioru). Zakreślony w wezwaniach siedmiodniowy termin upływał więc w dniu 20 czerwca 2016 r. (poniedziałek). Skarżąca wpisów jednak nie uiściła. W pismach z 16 czerwca 2016 r. zwróciła się natomiast z wnioskami o zwolnienie od kosztów sądowych. Zdaniem Sądu pisma te nie przerwały biegu terminu do uiszczenia wpisów. Zawarte w nich żądanie przyznania prawa pomocy należało bowiem ocenić jako nadużycie tego uprawnienia. Wnikliwa analiza działań Skarżącej jednoznacznie dowodzi, że jej celem nie jest faktyczna obrona swych praw w postępowaniu sądowoadministracyjnym, lecz nieograniczone jego przewlekanie poprzez inicjowanie kolejnego już postępowania wpadkowego w przedmiocie prawa pomocy, co w efekcie uniemożliwia zakończenie sprawy zawisłej przed Sądem. Tymczasem instytucja prawa pomocy nie może służyć instrumentalnemu traktowaniu przepisów prawa. Z akt sprawy wynika natomiast, że możliwości płatnicze Skarżącej były już przedmiotem rozważań (i to dwukrotnie) zarówno Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, jak i Naczelnego Sądu Administracyjnego. W ich wyniku odmówiono jej zwolnienia od kosztów sądowych, co skutkowało tym, iż Skarżąca – jak sama przyznała – "zmuszona była uiścić w całości" wpis od skargi w kwocie 100.000 zł oraz wpis od zażalenia w kwocie 100 zł. Treść wniosków o zwolnienie od kosztów sądowych z 16 czerwca 2016 r. wskazuje, iż głównymi eksponowanymi przez Skarżącą okolicznościami w dalszym ciągu są: nieprowadzenie działalności gospodarczej, brak jakiegokolwiek majątku, brak środków. W tej sytuacji ich złożenie uznać należy za nadużycie prawa (por. postanowienie WSA w Warszawie z 10 listopada 2006 r., sygn. akt III SA/Wa 457/05). Jak bowiem wyjaśnił Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 26 lipca 2013 r. (II FZ 463/13) do nadużycia prawa dochodzi w sytuacjach, gdy strona podejmuje prawnie dozwolone działania dla celów innych niż przewidziane przez ustawodawcę. Każde prawo podmiotowe, w tym prawo do sądu, przyznane jest przez normę prawną w celu ochrony interesów uprawnionego; prawo to powinno być wykonywane zgodnie z celem, ze względu na który zostało przyznane. W konsekwencji, zachowanie, które formalnie zgodne jest z literą prawa, lecz sprzeciwia się jej sensowi, nie może zasługiwać na ochronę. Stanowisko takie znajduje aprobatę nie tylko w doktrynie i orzecznictwie sądów polskich, ale także akceptowane jest przez Europejski Trybunał Praw Człowieka, który wielokrotnie zwracał uwagę, że określone działania strony w procesie można uznać za nadużycie prawa do sądu. Za dopuszczalną uznano m.in. odmowę przyznania pomocy prawnej z uwagi na nadużycie prawa do sądu. W wyroku z 1 lipca 1997 r. Trybunał wskazał, że zasadne jest sprawdzenie, czy żądania strony nie są "lekkomyślne, dokuczliwe lub w inny sposób pozbawione podstaw" (zob. przywołane we wspomnianym postanowieniu orzeczenie i literatura). Sąd rozpoznający niniejszą sprawę pogląd powyższy w pełni podziela. Przyjąć zatem należy, że wnioski Skarżącej z 16 czerwca 2016 r. nie przerwały biegu terminu do uiszczenia wpisów od zażaleń, a tym samym, skoro po upływie tego terminu Skarżąca wpisów tych nie uiściła, zażalenia należało odrzucić na podstawie art. 220 § 3 P.p.s.a.