III SA/Wa 1850/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jerzy Płusa, Sędziowie Sędzia WSA Dariusz Dudra (spr.), Sędzia WSA Jakub Pinkowski, Protokolant Ewa Rutkowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14.04.2005 r. sprawy ze skargi S[...] Spółka z o.o. na decyzję Ministra Polityki Społecznej z dnia [...] lipca 2004 r. Nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania z tytułu wpłat na PFRON. 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych z dnia [...] września 2003r. nr [...] 2) stwierdza, że uchylone decyzje nie mogą być wykonane w całości. Prezes Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych decyzją z dnia [...] września 2004 r. nr[...], w związku z odwołaniem wniesionym przez S[...] Sp. z o.o., postanowił zmienić decyzję Prezesa Zarządu PFRON z dnia [...] października 2002 r. i określił spółce wysokość zobowiązania i zaległości z tytułu wpłat na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych za okres od marca do maja 1999 r. oraz za miesiące październik i listopad 2000 r. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, iż po ponownej analizie dokumentów ustalono, iż rozliczenie określone decyzją z dnia [...] października 2002 r. uległo zmianie, w związku powyższym określono zobowiązanie z zaległość z tytułu wpłat na PEFRON w prawidłowej wysokości. Jednocześnie organ I instancji wskazał, iż nie uznał zastrzeżeń strony dotyczących skorygowania zobowiązań wobec PFRON za okres od stycznia do maja 1999 r. Od powyższej decyzji spółka złożyła odwołanie, kwestionując wysokość zaległości w kwocie głównej podanej w zaskarżonej decyzji. Decyzją z dnia [...] lipca 2004 r. nr [...] Minister Polityki Społecznej utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Odpowiadając na zarzuty zawarte w odwołaniu, organ II instancji wskazał, iż na poczet zaległości za rok 1999 zaliczono 8.692.28 zł nadpłaty za rok 2000, rozliczając ją zgodnie z art. 55 § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, póz. 926 ze zm.) – dalej powoływana jako O.p. W kwocie nadpłaty za 2000r. uwzględniono też przelew z dnia 14 lutego 2001 r. na kwotę 1.605,90 zł, który został opisany przez stronę jako przelew przeznaczony na poczet zaległości za styczeń 2000r. Organ odwoławczy zauważył, iż zgodnie ze złożonymi przez podmiot deklaracjami, zobowiązanie za styczeń 2000 r. wynosiło 0,00 zł, w związku z tym, powyższa wpłata została zaliczona na poczet zaległości za luty i marzec 1999 r., nie było wobec tego podstaw, aby uznać późniejsze żądanie strony w sprawie zaliczenia jej na poczet zaległości za listopad 2000 r. Przelew na kwotę 2.685,90 zł za październik 2000 r. został dokonany 19 stycznia 2001 r. i został również rozliczony zgodnie z art. 55 § 2 O.p., dlatego pozostała zaległość w kwocie 2,88 zł. Organ odwoławczy wyjaśnił również, iż nadpłata za okres 2001-2002 wynikała z dokonania tylko dwóch wpłat, tj. na kwotę 1.130,30 zł za styczeń 2001 r. i na kwotę 221,65 zł w za maj 2002 r. Za styczeń 2001 r. po spłacie zobowiązania w kwocie głównej 319,20 zł i odsetkach 5,53 zł pozostała nadpłata w wysokości 805.57 zł, która została zaliczona na poczet zaległości za marzec 1999 r. Z kolei za maj 2002 r. nie powstała nadpłata, gdyż kwota wpłacona odpowiada kwocie deklarowanej, tj. 221,65 zł. Ponadto Minister Polityki Społecznej wskazał, iż pozostała kwota, o której strona pisze jako o nadpłacie za 2001-2002 nie jest nadpłatą, lecz niewykorzystaną nadwyżką ulg, a zgodnie z § 2 Rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 25 czerwca 1998 r. - nadwyżki tej nie można wykorzystać na pokrycie zobowiązań powstałych przed nabyciem prawa do tych ulg. W skardze z dnia [...] sierpnia 2004 r. skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie S[...]Sp. z o.o. wniosła o uchylenie bądź zmianę zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu skargi skarżąca spółka wskazała, iż decyzja Prezesa Zarządu PFRON jest decyzją krzywdzącą, ponieważ organ I instancji dokonał rozliczenia zaległości dopiero w 2003 r., przez co przyczynił się do obciążenia skarżącego wysokimi odsetkami. Ponadto, w przekonaniu skarżącej, organ I instancji dokonując rozliczenia w 2003 r. powinien naliczyć odsetki od daty powstania nadpłaty i dokonywać rozliczeń przy uwzględnieniu odsetek w takiej wysokości. Strona skarżąca ponownie wskazuje, iż uznaje za prawidłowe korekty deklaracji złożone za 1999 i 2000 r. oraz stwierdza, iż za lata 200-2002 r. powstała nadpłata z tytułu wpłat na PFRON. W odpowiedzi na skargę Minister Polityki Społecznej podtrzymał argumentację przedstawioną w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie Sąd zauważa, iż zgodnie z art. 184 Konstytucji RP w związku z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a. kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 p.p.s.a., sprawowana jest o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a – c p.p.s.a.), a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte jest wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Sąd zwraca także uwagę na art. 134 § 1 ustawy p.p.s.a., który stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Powołany przepis daje podstawę do uwzględnienia skargi także wtedy, gdy strona nie podnosi podczas toczącego się postępowania sądowoadministracyjnego zarzutów będących podstawą wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonego indywidualnego aktu administracyjnego. Zaskarżona decyzja narusza przepisy procedury administracyjnej w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Podstawę prawną do uchylenia decyzji stanowiło przede wszystkim naruszenie art. 226 O.p. Powołany przepis stanowi, że jeżeli organ podatkowy, który wydał decyzję, uzna, że odwołanie wniesione przez stronę zasługuje na uwzględnienie w całości, wyda nową decyzję, którą uchyli lub zmieni zaskarżoną decyzję. Z treści art. 226 O.p, wynika, iż może on mieć zastosowanie tylko wtedy, gdy organ podatkowy, który wydał decyzję uzna, że odwołanie wniesione przez stronę zasługuje na uwzględnienie w całości. Jeżeli natomiast organ podatkowy dojdzie do wniosku, że mógłby wprawdzie zmienić swoją decyzję, jednakże w zakresie nie pokrywającym się w całości z żądaniem strony, nie będzie mógł dokonać weryfikacji własnej decyzji, lecz będzie obowiązany do przekazania odwołania organowi odwoławczemu. W niniejszej sprawie decyzja organu pierwszej instancji z dnia [...] września 2003r. nr [...] wydana przez Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Osób Niepełnosprawnych została oparta na podstawie art. 226 O.p. Wydano ją w wyniku złożonego odwołania z dnia [...] października 2002r. od decyzji tegoż Prezesa z dnia [...] października 2002r. nr[...]. W odwołaniu tym spółka postawiła zarzut nieuwzględnienia deklaracji korygujących, złożonych przez skarżącą w sierpniu 1999r, co prowadzi do jednoznacznego wniosku, iż jej żądanie, co do weryfikacji decyzji organu pierwszej instancji, miało polegać na uwzględnieniu kwot zobowiązań w wysokości zadeklarowanej w korektach. Z decyzji z dnia [...] września 2003r., obejmującej swym rozstrzygnięciem, między innymi miesiące marzec, kwiecień i maj 1999r. wynika, że wysokość wpłat na PFRON określono w kwotach, wynikających z pierwotnych deklaracji, nie zaś w wysokości podanej przez skarżącą w deklaracjach korygujących. Powyższe oznacza naruszenie treści art. 226 O.p., bowiem w decyzji z dnia [...] września 2003r. nie uwzględniono w całości odwołania skarżącej, tj. nie przyjęto wysokości wpłat na PFRON, wynikających z deklaracji korygujących, tym samym stwierdzić należy, że rozstrzygnięcie Prezesa Zarządu PFRON, jak i decyzja Ministra Polityki Społecznej naruszały przepisy o postępowaniu, w stopniu obligującym organ do wyeliminowania ich z obrotu prawnego. Godzi się podnieść w tym miejscu także to, iż w samej decyzji z dnia [...] września 2003r. stwierdzono, że nie można uznać zastrzeżeń odwołującego dotyczących skorygowania zobowiązań wobec PFRON za okres od stycznia 1999r do maja 1999r., gdyż zmiana wskaźnika służącego do prawidłowego wyliczenia wartości pola E1 w deklaracjach nastąpiła od czerwca 1999r., dlatego też deklaracje zmniejszające zobowiązania za ten okres zostały odrzucone jako błędne. Stanowi to jednoznacznie o tym, iż wydając omawianą decyzję nie uwzględniono odwołania w całości, co w konsekwencji doprowadziło do naruszenia art. 226 O.p. Dla poparcia zaprezentowanej argumentacji powołać można wyrok NSA z dnia 27 maja 1998r., sygn. akt I SA/Lu 418/97, LEX nr 34174, wydany co prawda na podstawie art. 132 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 99 poz. 1071 – j.t.) – dalej przywoływana jako Kpa, jednak z uwagi na podobieństwo normy prawnej w nim zawartej do normy z art. 226 O.p., adekwatny do niniejszej sprawy. Sąd stwierdził w nim, iż w początkowej fazie postępowania w trybie tzw. samokontroli (art. 171 w zw. z art. 132 Kpa) organ, który wydał decyzję, bada własne postępowanie polegające na ponownym rozpoznaniu i rozpatrzeniu sprawy oraz na ustaleniu, czy stanowisko zajęte w danej sprawie, może być zmienione. Oznacza to, że organ ten winien ustosunkować się do treści odwołania, w tym również do wnioskowanych dowodów. Aby dokonać powyższego, organ ten winien przeprowadzić powyższe dowody i dopiero wówczas powinien skonfrontować te ustalenia ze stanowiskiem strony zawartym w odwołaniu i w zależności od wyników tej konfrontacji może ustalić, że: 1) żądanie strony jest uzasadnione w całości, 2) żądanie strony może być uwzględnione tylko częściowo, 3) odwołanie jest niezasadne. Tylko w pierwszym przypadku organ kompetentny jest do wydania nowej decyzji, w której uchyli lub zmieni zaskarżoną decyzję, zaś w pozostałych przypadkach obowiązany jest przesłać odwołanie organowi odwoławczemu. W podobny sposób wypowiedział się NSA w orzeczeniu z dnia 27 marca 1985r., sygn. akt III SA 119/85, ONSA 1985/1/16, gdzie skonstatował, iż jeżeli organ, który wydał decyzję zaskarżoną odwołaniem, uzna, że odwołanie tylko w części zasługuje na uwzględnienie, nie może zmienić lub uchylić swej decyzji na podstawie art. 132 Kpa, lecz jest obowiązany odwołanie wraz z aktami sprawy przesłać organowi odwoławczemu. Niezależnie od powyższego podnieść należy, iż zarzuty skargi głównie sprowadzają się do kwestionowania określonych decyzyjnie wysokości wpłat na PFRON za poszczególne okresy rozliczeniowe oraz do zaliczenia i sposobu rozrachowania powstałych nadpłat w tych wpłatach. Zauważyć w tym miejscu należy, iż w sytuacji, gdy nadpłata wynika ze zobowiązania, które zostało zadeklarowane w nieprawidłowej wysokości, wtedy niezbędne do stwierdzenia nadpłaty jest prawidłowe określenie decyzją, o charakterze deklaratoryjnym wysokości tego zobowiązania oraz stwierdzenie nadpłaty. Dopiero decyzyjne stwierdzenie nadpłaty uprawnia organ do rozrachowania jej na zaległość i odsetki, zgodnie z art. 55 § 2 O.p., który do nadpłat znajduje odpowiednie zastosowanie na podstawie art. 76a § 1 powołanej ustawy. Z treści art. 55 § 2 O.p. wynika, że jeżeli dokonana wpłata nie pokrywa kwoty zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę, wpłatę tę zalicza się proporcjonalnie na poczet kwoty zaległości podatkowej oraz kwoty odsetek za zwłokę w stosunku, w jakim, w dniu wpłaty, pozostaje kwota zaległości podatkowej do kwoty odsetek za zwłokę. Dodać do tego trzeba, że stosunkowe rozliczenie nadpłaty winno mieć formę postanowienia, o czym stanowi wprost art. 76a § 1 O.p., obowiązujący od 1 stycznia 2003 r. Nadmienić należy, iż przed wskazaną powyżej datą, formę postanowienia dla tej czynności przewidywał art. 273 § 1 pkt 2 lit.b niniejszej ustawy. Na zakończenie stwierdzić trzeba, iż podnoszone przez skarżącą argumenty natury merytorycznej, z uwagi na proceduralne wyeliminowanie decyzji z obrotu prawnego, będą przedmiotem powtórnej oceny podczas ponownie toczącego się postępowania administracyjnego w zakresie określenia wysokości wpłat na PFRON. Mając na uwadze powyższe stwierdzić należy, że zaistniały podstawy do uchylenia decyzji w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. W przedmiocie braku możliwości wykonania decyzji do czasu uprawomocnienia się wyroku orzeczono na podstawie art. 152 p.p.s.a.