III SA/Wa 1852/07

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie – Anna Kocewiak po rozpoznaniu w dniu 21 stycznia 2008 r. wniosku T. Sp. z o.o. w W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi T. Sp. z o.o. w W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] sierpnia 2007 r. Nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług postanawia: - odmówić przyznania stronie skarżącej prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych (w zakresie częściowym). Wnioskiem złożonym na urzędowym formularzu PPPr, uzupełnionym w dniu 11 grudnia r., T. sp. z o.o. w W. (dalej: "skarżąca", "spółka") zwróciła się o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Skarżąca wskazała w uzasadnieniu wniosku, że kwota należna tytułem wpisu od skargi w wysokości 2.828 zł jest kwotą niebagatelną, której zapłata łączy się z uzasadnionymi trudnościami. Zdaniem skarżącej zwolnienie od kosztów sądowych jest uzasadnione tym, że w 2005 r. spółka wykazała stratę w wysokości 74.045,44 zł, a w 2006 roku wykazała stratę w wysokości 5.949,59 zł. Ponadto wskazała, że nie posiada środków na rachunkach bankowych, toczy się względem niej wiele równoległych postępowań podatkowych w podatku od towarów i usług oraz w podatku dochodowym od osób prawnych. Efektem niektórych postępowań było wszczęcie egzekucji należności pieniężnych, co spowodowało utratę płynności finansowej spółki i urzeczywistniło groźbę zakończenia działalności. Skarżąca nie dysponuje jakimikolwiek nadwyżkami pieniężnymi, które mogłyby zostać przeznaczone na uiszczenie wpisu. Przedmiotem działalności gospodarczej skarżącej jest detaliczna i hurtowa sprzedaż odzieży i obuwia. Wysokość kapitału zakładowego wynosi 22.381 zł, a wartość środków trwałych w 2005 roku – "0". Skarżąca zwróciła uwagę, iż wielokrotnie już wnioskowała o przyznanie prawa pomocy, udzielając wówczas wyczerpujących informacji o sytuacji majątkowej. W związku z tym wskazała, iż zasadne będzie włączenie do niniejszego postępowania dokumentów przekazanych Sądowi przy sprawach III SA/Wa 2287/06 i 2288/06. Niezależnie od powyższego wyjaśniła, że w 2006 r. spółka uzyskała 1 złoty przychodu oraz poniosła koszty w wysokości 5.949,59 zł, nie posiada wierzytelności i innych niż podatkowe zobowiązań, nie posiada udziałów w innych podmiotach. Wyjaśniła również, że nie posiada rachunków bankowych oraz innych kont, lokat dewizowych w kraju i zagranicą i nie może przedstawić bieżących wyciągów bankowych, ponieważ w 2006 roku bank wypowiedział jej umowę jedynego rachunku bankowego, który posiadała. Przyczyną wypowiedzenie umowy było faktyczne zaprzestanie prowadzenia działalności gospodarczej przez spółkę (na skutek przewlekłości toczących się postępowań podatkowych) i brak obrotów na rachunku. Wyjaśniono, że wynagrodzenie pełnomocnika następuje na zasadach "success fee", co oznacza, że pełnomocnik otrzyma wynagrodzenie jedynie w przypadku pozytywnego dla skarżącego zakończenia sprawy. Umowę w tej sprawie zawarto w formie ustnej. W piśmie stwierdzono również, że w stosunku do spółki były prowadzone czynności egzekucyjne z tytułu zaległości podatkowych objętych postępowaniami podatkowymi i sądowo administracyjnymi i wskazano, że bliższych informacji mogą udzielić właściwe organy podatkowe. Stwierdzono też, że kopie deklaracji VAT – 7 pełnomocnik przekaże do Sądu niezwłocznie po ich otrzymaniu od spółki. Mając na względzie powyższe zważono, co następuje: Na podstawie art. 243 § 1 oraz art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej powoływanej jako p.p.s.a, Sąd może - na wniosek strony - przyznać jej prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Zgodnie z art. 245 § 2 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika, a może zostać przyznane, gdy osoba prawna wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 2 pkt 1 p.p.s.a.). Prawo pomocy w zakresie częściowym stosownie do art. 245 § 3 p.p.s.a. obejmuje natomiast zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie pełnomocnika. Sąd może zwolnić osobę prawną z części kosztów postępowania, jeśli wykaże ona, że nie ma dostatecznych środków na pełne ich poniesienie (art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a.). W rozpoznawanej sprawie strona skarżąca złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, ponieważ wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych. Przystępując do rozpoznania wniosku, przypomnieć należy, że co do zasady, każdy, kto wnosi do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki, obowiązany jest do ich uiszczenia (art. 211 p.p.s.a.). Celem instytucji prawa pomocy jest natomiast zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji podmiotom, które znajdują się w sytuacji finansowej uniemożliwiającej poniesienie kosztów z tym związanych. Przyznanie lub odmowa przyznania prawa pomocy winna wynikać z wzajemnej oceny dwóch elementów: kosztów, jakie musi ponieść strona na poczet prowadzonego postępowania i jej aktualnej kondycji finansowej. Mając na uwadze powołane regulacje prawne i wynikające z nich zasady, jakimi należy kierować się rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy, wysokość kosztów sądowych, które na obecnym etapie postępowania stanowi wpis w kwocie 2.828 zł oraz stan faktyczny sprawy, brak uzasadnienia dla przyznania skarżącej prawa pomocy w żądanym zakresie. Pomimo, że w innych postępowaniach wszczętych skargami spółki, Sąd wielokrotnie przyznawał skarżącej prawo pomocy, uznając, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania, zaznaczyć należy, że w niniejszym postępowaniu skarżąca nie wykazała, że sytuacja finansowa w jakiej się znajduje wypełnia przesłanki art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. Wyjaśnić należy, że w dniu 26 listopada 2007 r. na podstawie art. 255 p.p.s.a. skarżącą wezwano do przedstawienia dodatkowych informacji na temat jej sytuacji majątkowej. Skarżąca odpowiedziała na wezwanie, ale nie załączyła do odpowiedzi dokumentów, o które była wzywana. Odwołała się natomiast do informacji i dokumentów, które przekazała do Sądu w toku postępowań o sygn. akt III SA/Wa 2287/06 i III SA/Wa 2288/06. Zaznaczyć jednak należy, że w powołanych aktach znajdują się dokumenty dotyczące okresu 2005-2006. W wezwaniu z 26 listopada 2007 roku, skarżącą poproszono o informacje dotyczące roku 2007, ponieważ ocena zasadności przyznania prawa pomocy powinna się opierać przede wszystkim na aktualnych danych. W ocenie referendarza sądowego, spółka nie dopełniła w sposób należyty ciążącego na niej obowiązku rzetelnego i wyczerpującego zaprezentowania swojej sytuacji finansowej, a opisane postępowanie nie może pozostać bez wpływu na ocenę zasadności zwolnienia skarżącej z kosztów sądowych. Informacje dotyczące aktualnej sytuacji finansowej skarżącej, nie są wystarczające aby stwierdzić, że nie dysponuje ona środkami niezbędnymi do poniesienia kosztów postępowania w całości. Skarżąca nie przedstawiła deklaracji podatkowych CIT-2 za 2007, nie wyjaśniła też jakiego rodzaju koszty złożyły się na wykazywaną stratę, nie przedstawiła aktualnego bilansu i rachunku zysków i strat. Ponadto w odpowiedzi na wezwanie do przedstawienia deklaracje VAT-7 za okres od czerwca do listopada 2007 roku, pełnomocnik poinformował Sąd, że przekaże deklaracje niezwłocznie po ich otrzymaniu od spółki. Stwierdzić jednak należy, że od 11 grudnia 2007 r. - kiedy to do Sądu wpłynęło pismo strony z wyjaśnieniami - do daty podjęcia rozstrzygnięcia, wskazane dokumenty nie wpłynęły do Sądu. Co więcej pełnomocnik poproszony o deklaracje VAT-7 w sprawie o sygnaturze akt III SA/Wa 3431/06 również zadeklarował ich przekazanie do Sądu po otrzymaniu ich ze spółki i obowiązku tego nie wykonał. W konsekwencji niemożliwa jest rzetelna analiza zdolności płatniczych skarżącej i ustalenie, czy sytuacja, w której się znajduje wypełnia przesłanki z art. 246 § 2 p.p.s.a. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego prezentowany jest bowiem pogląd, iż uchylenie się strony od obowiązków nałożonych w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy jest przeszkodą wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a tym samym przyznanie prawa pomocy w żądanym przez nią zakresie (por. postanowienie z dnia 5 września 2005 r., II FZ 414/05; postanowienie z dnia 14 września 2005 r., II FZ 575/05). W postępowaniu o przyznanie prawa pomocy należy wykazać rzeczywistą sytuację majątkową strony, z uwzględnieniem zarówno wydatków, jak i dochodów, która – poddana ocenie Sądu – może być, przyczyną przyznania stronie prawa pomocy. Skarżąca nie może jednak – tak jak to uczyniła w niniejszej sprawie - uchylać się od składania dokładnych oświadczeń i nadesłania materiałów przedstawiających sytuację majątkową, w jakiej się znajduje. Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 31 grudnia 2004 r., sygn. akt GZ 146/04 stwierdził: "skoro na wnioskującym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, musi on przedstawić sądowi argumentację, która potwierdzałaby jego niezdolność do wygospodarowania środków na pokrycie tych kosztów. Prawidłowo wypełniony wniosek o przyznanie prawa pomocy nie jest wystarczającym dowodem na okoliczność, że strona nie jest w stanie zgromadzić funduszy niezbędnych do prowadzenia procesu. Udowodnienia wymaga podjęcie starań ku uzyskaniu środków finansowych, niezależnie od ich efektu". Powtórzyć należy, iż przyznanie prawa pomocy jest wyjątkiem i dlatego to skarżąca musi wykazać brak środków na pokrycie kosztów postępowania. Sąd natomiast ocenia powołane informacje i nie spoczywa na nim obowiązek udowadniania, że strona środki na pokrycie kosztów sądowych jednak posiada. W sytuacji, kiedy skarżąca nie wykazała należycie swojej sytuacji majątkowej przyznanie prawa pomocy byłoby nadużyciem uprawnień do stosowania tej instytucji. Mając na względzie całość powyższej argumentacji, na podstawie przepisów art. 243 § 1, art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2 oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.