III SA/Wa 186/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Radziszewska-Krupa po rozpoznaniu dniu 30 czerwca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji oraz decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w W. z dnia [...] maja 2014 r. nr [...] w sprawie ze skargi J. P. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] listopada 2014 r. nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2007 r. postanawia: odmówić wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji oraz decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w W. z dnia [...] maja 2014 r. nr [...] Skarżący – J. P. pismem z 22 grudnia 2014r. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z [...] listopada 2014r. w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2007r. Skarżący w piśmie z 21 stycznia 2015r. zatytułowanym "uzupełnienie skargi" zawarł również wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji oraz decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w W. z [...] maja 2014r., podnosząc, że wykonanie decyzji w zakresie wymagalnej zaległości podatkowej w wysokości 1.056.521 zł wraz z odsetkami, w sytuacji gdy nie ma on środków na zaspokojenie dochodzonych należności, może doprowadzić do wszczęcia egzekucji. Powyższe może spowodować utratę nieodtwarzalnego mienia ruchomego znacznej wartości (księgozbiór, obrazy i meble) oraz uniemożliwi obsługę ciążącego na nim zadłużenia wobec osób prywatnych. Skarżący podkreślił, że jeżeli dojdzie do sprzedaży egzekucyjnej cennych składników majątku, to nawet w przypadku uwzględnienia skargi, nie odzyska cennych składników swojego mienia. Ponadto w przypadku wszczęcia egzekucji stanie się osobą niewypłacalną i mało wiarygodną w pojęciu osób trzecich, w szczególności wierzycieli instytucjonalnych tj. banków, co może doprowadzić do wypowiedzenia umów kredytowych i w konsekwencji zrujnowania Skarżącego. Z uwagi na sprawowany mandat poselski może to doprowadzić do drastycznego naruszenia dóbr osobistych, którego ewentualny sukces w sporze sadowo-administracyjnym nie będzie w stanie odwrócić. W tej sytuacji zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenie znacznej szkody oraz spowodowania trudnych do odwrócenia skutków wobec Skarżącego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 61 § 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; zwana dalej: "P.p.s.a."), po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części zaskarżonego aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, z wyjątkiem przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie, chyba że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania. Przepis art. 61 P.p.s.a. wskazuje, że jednym z elementów warunkującym zastosowanie ochrony tymczasowej, jaką jest wstrzymanie wykonania decyzji jest niebezpieczeństwo wystąpienia – w związku z wykonaniem bądź dobrowolnym, bądź przymusowym (egzekucją) - w majątku Skarżącego znacznej szkody. Nie chodzi więc o każdą szkodę, która wiąże się z dobrowolnym lub przymusowym wykonaniem ciążącego na Skarżącym obowiązku (w rozpoznawanej sprawie podatkowego) lecz tylko o taką szkodę, która ma znaczny charakter. Skarżący zwraca uwagę na posiadane przez siebie składniki majątkowe w postaci mienia ruchomego o znacznej wartości w postaci księgozbioru, obrazów i mebli, uznając, że ich utrata będzie nieodwracalna. Wartość ww. składników majątkowych w postaci obrazów i mebli Skarżący ocenił we wniosku o przyznanie prawa pomocy, złożonego do Sądu, na trzy miliony złotych, zaś księgozbiór na siedemdziesiąt tysięcy złotych. Wskazał również, że posiada trzy samochody: Land Rover Discovery o wartości ok. 100.000 zł, Range Rover o wartości ok. 120.000 zł i Land Rover Defender o wartości około 27.000 zł. Skarżący posiada też zegarek o wartości ok. 14 tysięcy złotych. Już zestawienie ww. dóbr z wysokością ciążącego na Skarżącym zobowiązania podatkowego (1.056.521 zł - milion pięćdziesiąt sześć tysięcy i pięćset dwadzieścia jeden złotych) wskazuje, że zobowiązanie to jest ponad trzykrotnie mniejsze od posiadanych przez Skarżącego składników majątkowych. Sąd stwierdza ponadto, że Skarżący jako poseł w oświadczeniu majątkowym złożonym 30 kwietnia 2015r., a uwzględniającym stan majątku na 31 grudnia 2014r. wskazał, że rocznie w 2014r. otrzymał z tytułu diety poselskiej 28.770,12 zł, zaś z tytułu uposażenia poselskiego 114.075,20 zł; posiada również oszczędności w walucie polskiej – w wysokości 64.500 złotych, w walucie zagranicznej 12.300 EURO; z wynajmu z samochodu otrzymał 17.000 zł. Z ww. oświadczenia majątkowego wynika ponadto, że zwiększyła się wartość księgozbioru do 450.000 zł, a zmniejszyła się wartość samochodu Land Rover Defender do ok. 20.000 zł. Skarżący posiada wierzytelności pieniężne w postaci otwartej linii sprzedażowej na zakup książek w wysokości 62.000 zł. Sąd nie może tych okoliczności pominąć przy rozpatrywaniu sprawy wstrzymania wniosku o wykonanie zarówno zaskarżonej, jak i poprzedzającej ją decyzji określającej wysokość zobowiązania podatkowego ciążącego na Skarżącym. Z dotychczasowego orzecznictwa sądowego, jak również poglądów wyrażanych w doktrynie wynika, że w sytuacji gdy, chodzi o decyzję rodzącą obowiązek zapłaty określonej sumy pieniężnej, a zatem rozporządzenia majątkiem podatnika, koniecznym jest zobrazowanie okoliczności wskazujących na trudną sytuację materialną oraz wykazanie, że uszczuplenie tego majątku o kolejne sumy grozi wyrządzeniem znacznej szkody lub spowodowaniem skutków trudnych do odwrócenia (por. postanowienia NSA z: 26 stycznia 2010r. sygn. akt I FZ 481/09, 19 kwietnia 2012r. sygn. akt II FSK 404/12, 11 czerwca 2015r. sygn. akt II FSK 1713/15 - dostępne na www.nsa.gov.pl). Skarżący nie wskazywał we wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej i poprzedzającej ją decyzji, że prowadzone jest wobec niego postępowanie egzekucyjne z tytułu ciążących na nim zobowiązań innych niż podatkowe. Sąd wskazuje również, że przy spłacie wszystkich ciążących na Skarżącym zobowiązań innych niż podatkowe – jak wskazują oświadczenia majątkowe z lat 2013r., 2014r. - Skarżący był w stanie poczynić oszczędności. Sąd przy rozpatrywaniu wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji, na mocy której Skarżący zobowiązany jest uregulować zobowiązania podatkowe wobec Skarbu Państwa, gdyż decyzja ta jest wiążąca, z uwagi na jej ostateczność, nie może też brać pod uwagę, w jaki sposób Skarżący – jako osoba fizyczna, a nie poseł - gospodaruje swoimi środkami majątkowymi. Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 21 maja 2015r. wydanym w rozpoznawanej sprawie wskazał ponadto - a Sąd rozpatrujący sprawę z wniosku o wstrzymanie wykonania w pełni pogląd ten podziela - że rolą sądów nie jest wyręczania Skarżącego w gospodarowaniu jego majątkiem i dbanie by sprzedał poszczególne składnika majątku bez straty. Zdaniem Sądu perspektywa wykonania – rozumiana jako określona aktywność podmiotu zobowiązanego lub organu egzekucyjnego (por. A. Krawczyk w Wykonalność aktu i czynności organu administracji publicznej, LEX a Wolters Kluwer business, Warszawa 2013r., s. 218) ciążących na Skarżącego zobowiązań podatkowych, wynikających z ostatecznej decyzji nie może być sama w sobie uznana za naruszenie – i to jak twierdzi Skarżący w sposób drastyczny - dóbr osobistych osoby sprawującej mandat poselski. Pojęciu "wykonania" decyzji ostatecznej w rozumieniu art. 130 k.p.a. i art. 239e Ordynacji podatkowej, jak podkreśla się w doktrynie (Ibiden, s. 218-219), należy nadawać takie znaczenie, które uwzględnia mechanizm wyzwolenia typowych dla niej skutków. Pojęciem "wykonania" w taki znaczeniu posłużono się także w art. 61 P.p.s.a. W tym miejscu należy zwrócić uwagę, że zgodnie z art. 84 Konstytucji RP każdy jest obowiązany do ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznych, w tym podatków, określonych w ustawie. Powyższy obowiązek, jak wskazano w ustawie zasadniczej dotyczy każdego, tym bardziej osoby wykonującej zawód tzw. zaufania publicznego. Sąd uznał zatem argument o możliwości drastycznego naruszenia dóbr osobistych z powodu jedynie możliwości wszczęcia postępowania egzekucyjnego wobec osoby sprawującej mandat poselski w związku z niewykonaniem zobowiązania podatkowego wynikającego z ostatecznej decyzji za przesadzony. Zdaniem Sądu ani uregulowanie dobrowolne przez Skarżącego ww. zobowiązania podatkowego, ani wyegzekwowanie go w drodze przymusu nie zagrozi egzystencji podatnika przez niebezpieczeństwo wyrządzenie znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków. Sąd podkreśla ponadto, że potencjalna możliwość wszczęcia i prowadzenia egzekucji administracyjnej zastała unormowana w treści przepisów ustawy z 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2012 r. poz. 1015 ze zm.; dalej zwana: "u.p.e.a."). Zgodnie z art. 7 § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny stosuje środki przewidziane w ustawie, natomiast stosownie do § 2 ww. przepisu, organ egzekucyjny stosuje środki egzekucyjne, które prowadzą bezpośrednio do wykonania obowiązku, a spośród kilku takich środków – środki najmniej uciążliwe. Wskazać zatem należy, że jeżeli dochodzona jest należność pieniężna, to organ egzekucyjny w pierwszej kolejności stosuje środek egzekucji z pieniędzy, dopiero w dalszej kolejności zajmuje wynagrodzenie, rachunek bankowy czy sięga po inne środki przymusu. Zaznaczyć także należy, iż w u.p.e.a. wprowadzone zostały ograniczenia w prowadzeniu egzekucji (art. 8-10 u.p.e.a.), które gwarantują zachowanie zobowiązanemu i jego rodzinie warunków wystarczających, według ustawodawcy do humanitarnej egzystencji - choć niewątpliwie w gorszych standardach niż przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego. Pogorszenie jednak warunków egzystencji wnioskodawcy nie stanowi jeszcze powodu, aby wstrzymywać wykonanie ostatecznej decyzji administracyjnej (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z: 24 października 2005r. sygn. akt II GZ 111/05, 28 września 2011r. sygn. akt I FZ 219/11). Sąd zauważa również, że Skarżący w każdym czasie ma możliwość dobrowolnego wykonania decyzji podatkowej, w której określono wysokość zobowiązania podatkowego, w sposób, który przy wyżej wskazanych zasobach majątkowych będzie dla niego najbardziej dogodny. Należy również podkreślić, że brak uregulowania w terminie zobowiązania podatkowego, jak również jego wstrzymanie powoduje narastanie odsetek, które nie są korzystnie w odniesieniu do osoby, która wskazuje, że ma również inne zobowiązania pieniężne. Warto też wskazać, że przedmiotem sporu w sprawie jest należność pieniężna, a więc z natury rzeczy świadczenie odwracalne, którego zwrot (wraz z odsetkami) może być skutkiem ewentualnego uwzględnienia skargi. W świetle zaś art. 61 § 3 P.p.s.a. o spełnieniu przesłanek warunkujących uwzględnienie wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności można mówić dopiero wówczas, gdy zostanie wykazane, że wykonanie aktu lub czynności spowoduje szkodę, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego świadczenia lub jego wyegzekwowania, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego. Będzie to miało miejsce w takich wypadkach, gdy grozi utrata przedmiotu świadczenia, który wskutek swych właściwości nie może być zastąpiony jakimś innym przedmiotem, a jego wartość nie przedstawiałaby znaczenia dla skarżącego lub gdyby zachodziło niebezpieczeństwo poniesienia straty na życiu i zdrowiu (por. postanowienie NSA z dnia 20 grudnia 2004 r. w, GZ 138/04, niepubl.). Sąd w kontekście powyższych rozważań przyjmuje, że Skarżący we wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji NUS nie wykazał okoliczności, które potwierdzałyby, że zapłata ciążących na nim zobowiązań podatkowych – dobrowolna czy też związana z wszczęciem egzekucji administracyjnej – doprowadzić może do następstw trudnych do odwrócenia, czy też będzie skutkować powstaniem znacznej szkody. Brak więc było podstaw do udzielenia Skarżącemu ochrony tymczasowej i wydania orzeczenia zgodnego z jego oczekiwaniami. Sąd wskazuje ponadto, że w świetle treści art. 152 P.p.s.a. ustawodawca przewidział zapewnienie dalej idącej ochrony Skarżącego przed skutkami wykonania ostatecznej decyzji, niż ta która została przewidziana w treści art. 61 § 3 P.p.s.a. Przepis art. 152 zdanie pierwsze P.p.s.a. stanowi, że w razie uwzględnia skargi sąd w wyroku określa, czy i w jakim zakresie zaskarżony akt lub czynność nie mogą być wykonane. Sąd po dokonaniu więc legalności zaskarżonej decyzji - czego nie może czynić przy rozpatrywaniu wniosku o wstrzymanie wykonania, gdyż stanowiłoby to swoisty "przedsąd", którego prawo nie dopuszcza - w wydawanym wyroku, jeśli pojawi się potrzeba natychmiastowego zabezpieczenia Skarżącego przed wszelkimi skutkami, które może wywołać wzruszona decyzja, orzeknie czy i w jakim zakresie zaskarżona decyzja, a również poprzedzająca ją decyzja NUS, nie mogą być wykonane. Sąd, w tym stanie rzeczy, na podstawie art. 61 § 3 i § 5 P.p.s.a., postanowił jak w sentencji.