III SA/Wa 1865/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący - sędzia WSA Dariusz Kurkiewcz po rozpoznaniu w dniu 6 października 2014 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J. Sp. z o.o. w upadłości likwidacyjnej z siedzibą w W. o wznowienie postępowania zakończonego wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 16 stycznia 2013 r. sygn. akt III SA/Wa 3124/12 w sprawie ze skargi J. Sp. z o.o. w upadłości likwidacyjnej z siedzibą w W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] października 2009 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji i określenia zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób prawnych za 2003 r. postanawia : odrzucić skargę o wznowienie postępowania Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 16 stycznia 2013r. sygn. akt III SA/Wa 3124/12 oddalił skargę J. Sp. z o.o. w upadłości likwidacyjnej z siedzibą w W., dalej jako Skarżąca na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] października 2009 r. w przedmiocie uchylenia decyzji i określenia zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób prawnych za 2003 r. Pismem z dnia 9 czerwca 2014 r. Skarżąca złożyła skargę o wznowienie postępowania zakończonego wymienionym wyrokiem z dnia 16 stycznia 2014 r., wskazując jako jej podstawę art. 271 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), dalej: "p.p.s.a.". W uzasadnieniu Skarżąca nie zgodziła się ze stanowiskiem Sądu, iż w sprawie III SA/Wa 3124/12 Spółkę powinien reprezentować Syndyk. Wskazując na treść art. 144 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe i naprawcze (Dz. U. z 2012, poz. 1112 ze zm.) dalej jako "Prawo upadłościowe" podniosła, iż Stroną w znaczeniu materialnym, pomimo ogłoszenia upadłości pozostaje upadły. Zaznaczyła, iż podstawienie syndyka w miejsce upadłego odnosi się tylko do postępowań dotyczących masy upadłości. W tej sytuacji zdaniem Skarżącej w sprawie zaistniała przesłanka nieważności, o określona w art. 271 pkt 2 p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w nieprawidłowy sposób określił krąg stron / podmiotów, które winny reprezentować Skarżącą w trakcie postępowania, naruszając w ten sposób art. 33 § 1 p.p.s.a. W ocenie Skarżącej biorąc udział w postępowaniu administracyjnym, a także w postępowaniach przed Naczelnym Sądem Administracyjnym w sprawie II FSK 391/11 oraz przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie w sprawie III SA/Wa 3124/12 również Skarżącej, a nie tylko syndykowi powinny przysługiwać uprawnienia procesowe strony i mieć zapewniony czynny w nim udział. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: skarga podlega odrzuceniu. Warunkiem koniecznym dopuszczalności uruchomienia postępowania przed sądem administracyjnym jest by wnoszący legitymował się zdolnością sądową (art. 25 p.p.s.a.) i procesową (art. 26 p.p.s.a.). W warunkach niniejszej sprawy należy zatem przypomnieć, że osoba fizyczna i osoba prawna ma zdolność występowania przed sądem administracyjnym jako strona (zdolność sądowa) (art. 25 § 1 p.p.s.a.), zaś zdolność do czynności w postępowaniu w sprawach sądowoadministracyjnych (zdolność procesową) mają osoby fizyczne posiadające pełną zdolność do czynności prawnych, osoby prawne oraz organizacje społeczne i jednostki organizacyjne, o których mowa w art. 25 (tak art. 26 § 1 p.p.s.a.). Konsekwencją tych uregulowań jest przepis art. 58 § 1 pkt 5 p.p.s.a., w myśl którego sąd administracyjny odrzuca skargę, jeżeli jedna ze stron nie ma zdolności sądowej albo jeżeli skarżący nie ma zdolności procesowej, a nie działa za niego przedstawiciel ustawowy albo jeżeli w składzie organów jednostki organizacyjnej będącej stroną skarżącą zachodzą braki uniemożliwiające jej działanie. W dalszej kolejności wyjaśnić należy, że przepisy działu VII ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – "Wznowienie postępowania", nie określają wyraźnie tego, kto jest uprawniony do wniesienia skargi o wznowienie postępowania. Oparcie jednak tej instytucji wyłącznie na zasadzie skargowości, a także treść tych przepisów działu VII ustawy, które określają terminy do wniesienia skargi, uzasadnia przyjęcie, że legitymację do wniesienia skargi mają strona (art. 32 p.p.s.a.) oraz uczestnik na prawach strony (art. 33 § 1 p.p.s.a.) i uczestnicy dopuszczeni przez sąd do udziału w postępowaniu (art. 33 § 2 p.p.s.a.). Stosownie do art. 8 p.p.s.a., legitymację do żądania wznowienia postępowania ma również prokurator i Rzecznik Praw Obywatelskich. Przepis art. 276 p.p.s.a. wskazuje, że do postępowania ze skargi o wznowienie postępowania stosuje się odpowiednio przepisy o postępowaniu przed sądem pierwszej instancji, jeżeli dalsze przepisy nie stanowią inaczej. Z punktu widzenia rozpatrywanej sprawy istotne jest wskazanie, iż proces może zainicjować jedynie podmiot posiadający legitymację procesową czyli uprawnienie do skutecznego wniesienia skargi. Sąd zauważa, iż jak wynika z odpisu KRS Skarżącej złożonego wraz z niniejszą skargą o wznowienie postępowania postanowieniem Sądu Rejonowego dla W. w W. Wydział [...] Gospodarczy z dnia [...] grudnia 2012 r. sygn. akt [...] ogłoszono upadłość Skarżącej obejmującą likwidację majątku tej spółki oraz ustanowiono syndyka masy upadłości. Należy wskazać, iż skutki ogłoszenia upadłości dotyczą sfery zdolności do czynności prawnych upadłego. Zgodnie bowiem z art. 144 Prawa upadłościowego postępowania sądowe i administracyjne dotyczące masy upadłości mogą być wszczęte i dalej prowadzone jedynie przez syndyka i przeciw niemu. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym stwierdzono, iż legitymację syndyka określa się jako tzw. legitymację formalną lub podstawienie (substytucja) procesowa (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 23 kwietnia 2009r. sygn. akt III SA/Gl 1171/08). Istotą tego podstawienia jest to, że w procesie zamiast podmiotu będącego stroną w znaczeniu materialnoprawnym występuje jako strona w znaczeniu procesowym inny podmiot - syndyk. Tym samym dochodzi do eliminacji możliwości występowania w procesie strony w znaczeniu materialnoprawnym, przy czym eliminacja taka ma charakter trwały (bezwzględny) i pozbawia stronę w znaczeniu materialnoprawnym w ogóle możliwości inicjowania określonej kategorii postępowań (procesów) oraz ich ewentualnego dalszego prowadzenia. Z dniem ogłoszenia upadłości upadły traci legitymację do występowania w sprawach dotyczących masy, pozostaje natomiast stroną w znaczeniu materialnoprawnym, jako podmiot stosunku prawnego, z którego wyniknął spór. Brak legitymacji formalnej upadłego nie jest równoznaczny z brakiem po jego stronie zdolności prawnej, tj. zdolności bycia podmiotem praw i obowiązków. Syndyk jest więc stroną w znaczeniu formalnym (procesowym), czyli działa w postępowaniu we własnym imieniu. Natomiast stroną w znaczeniu materialnym, pomimo ogłoszenia upadłości pozostaje upadły. W związku z powyższym w terminie otwartym do złożenia skargi o wznowienie postępowania od wyroku WSA w Warszawie z dnia 16 stycznia 2013r. sygn. akt III SA/Wa 3124/12 Skarżąca nie miała legitymacji procesowej do jej wniesienia. Przepis art. 144 ust. 1 Prawa upadłościowego jest kategoryczny i przesądza o tym, że tylko syndyk ma legitymację procesową do wszczęcia postępowań oraz udziału w toczących się postępowaniach dotyczących masy upadłości (por. wyrok NSA z 15.10.2009r., sygn. akt I FSK 1033/08, publ. na str. www.orzecznictwo.nsa.gov.pl). Na marginesie należy wyjaśnić, iż przedmiotem zaskarżonej decyzji w postępowaniu zakończonym wyrokiem z dnia 16 stycznia 2013r. sygn. akt III SA/Wa 3124/12 było określenie zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób prawnych za 2003 r. Postepowanie to niewątpliwie dotyczyło masy upadłości Skarżącej. Tym samym zasadne było wstąpienie do tego postępowania syndyka w miejsce upadłego. W chwili obecnej Skarżąca jako podmiot pozbawiony zdolności procesowej - w rozumieniu art. 26 p.p.s.a. - nie jest zdolna do podejmowania jakichkolwiek skutecznych czynności procesowych, w tym wniesienia skargi o wznowienie postępowania zakończonego wyrokiem z dnia 16 stycznia 2013r. sygn. akt III SA/Wa 3124/12. Powyższe zaś czyni skargę Skarżącej niedopuszczalną i obliguje Sąd do jej odrzucenia na podstawie art. 58 § 1 pkt 5 w związku z art. 280 § 1 p.p.s.a.