III SA/Wa 1867/10
WyrokWSA w Warszawie2011-05-31
Skład orzekający: Krystyna Kleiber, Bożena Dziełak, Beata Sobocha
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy dochód ze sprzedaży papierów wartościowych nabytych w drodze spadku, w sytuacji gdy podatnik skorzystał ze zwolnienia z podatku od spadków i darowizn, podlega opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych?Ratio decidendi
Sąd uznał, że sprzedaż papierów wartościowych, nawet nabytych w drodze spadku, stanowi odrębne zdarzenie gospodarcze podlegające opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych. Zwolnienie z podatku od spadków i darowizn nie przekłada się automatycznie na zwolnienie z podatku dochodowego. Jednakże, organy podatkowe nie ustaliły prawidłowo stanu faktycznego, w szczególności rodzaju i kosztów nabycia zbytych papierów wartościowych, co uniemożliwiło prawidłowe określenie zobowiązania podatkowego.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego, która określiła zobowiązanie podatkowe w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2007 r. od dochodów ze sprzedaży papierów wartościowych. Skarżący nabył akcje w drodze spadku i był zwolniony z podatku od spadków i darowizn. Twierdził, że sprzedaż akcji nie stanowi dochodu, ponieważ ich wartość spadła od momentu nabycia, a ponadto nie wiedział o obowiązku złożenia zeznania podatkowego. Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał decyzję w mocy, argumentując, że sprzedaż papierów wartościowych jest odrębnym zdarzeniem gospodarczym podlegającym opodatkowaniu, a zwolnienie z podatku od spadków nie obejmuje podatku dochodowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił obie decyzje, wskazując na błędy proceduralne organów podatkowych w zakresie ustalenia stanu faktycznego.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. oraz poprzedzającą ją decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego W. Stwierdził, że uchylone decyzje nie mogą być wykonane w całości. Zasądził od Dyrektora Izby Skarbowej w W. na rzecz L. Z. zwrot kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krystyna Kleiber, Sędziowie Sędzia WSA Bożena Dziełak (sprawozdawca), Sędzia WSA Beata Sobocha, Protokolant referent stażysta Agata Próchniewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 31 maja 2011 r. sprawy ze skargi L. Z. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] czerwca 2010 r. nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2007 r. 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego W. z dnia [...] marca 2010 r. nr [...], 2) stwierdza, że uchylone decyzje nie mogą być wykonane w całości, 3) zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w W. na rzecz L. Z. kwotę 326 zł (słownie: trzysta dwadzieścia sześć złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Decyzją z [...] marca 2010 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego W. określił Skarżącemu – L. Z., zobowiązanie podatkowe w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2007 r. w kwocie 8.131 zł od dochodów uzyskanych z odpłatnego zbycia papierów wartościowych.
Ustalenia, że Skarżący uzyskał taki dochód dokonano na podstawie informacji o przychodach z innych źródeł oraz o niektórych dochodach z kapitałów pieniężnych PIT-8C, wystawionej przez P. Bank S.A. Pomimo obowiązku wynikającego z art. 45 ust. 1a pkt 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz.U. z 2000 r. Nr 14, poz. 176 z późn. zm.) – dalej: "u.p.d.o.f.", Skarżący nie złożył zeznania o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) z powyższego tytułu.
Naczelnik Urzędu Skarbowego wyjaśnił, że na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego ustalono, że w 2007 r. Skarżący osiągnął dochód w wysokości 42.793,57 zł ponosząc koszty uzyskania przychodu w kwocie 541,43 zł. Wysokość podatku wyliczono stosując do dochodu 19 % stawkę podatku (art. 30b ust. 1 u.p.d.o.f). Skarżący zobowiązania tego nie wpłacił, a zatem stanowiło ono zaległość podatkową.
W odwołaniu od tej decyzji Skarżący wyjaśnił, iż w spadku otrzymał akcje. Decyzją urzędu skarbowego został zwolniony z podatku od spadku i darowizn.
Zdaniem Skarżącego, opodatkowanie sprzedaży akcji nabytych w spadku narusza postanowienia ustawy o podatku od spadków i darowizn, ponieważ wypacza sens istnienia tej ustawy faktycznie uniemożliwiając skorzystanie ze zwolnienia podatkowego od spadku w postaci akcji.
Skarżący uważał, że akcje są prawem niematerialnym, a jedyną możliwością materialnego dysponowania nimi jest ich sprzedaż. W tej sytuacji wymaganie podatku wyklucza faktyczną, rzeczywistą formę zwolnienia z podatku od spadku, którym został objęty. Gdyby nie ten przywilej, Skarżący byłby zmuszony do podwójnego zapłacenia podatku: pierwszy raz z chwilą otrzymania prawa do spadku i po raz drugi w momencie jego materializacji.
W opinii Skarżącego podatek w momencie sprzedaży byłby uzasadniony tylko wtedy, gdyby od chwili otrzymania spadku do chwili jego sprzedaży wartość spadku (akcji) wzrosła. Byłby to podatek od zysku, różnicy wartości akcji.
Skarżący podniósł, iż nie osiągnął zysku, ponieważ od dnia otrzymania spadku do dnia sprzedaży wartość akcji spadła. Powołał się również na informację Biura Maklerskiego, że obowiązek podatkowy nie wystąpi z uwagi na brak zysku, co potwierdził również pracownik urzędu skarbowego.
W ocenie Skarżącego każdorazowa sprzedaż akcji jest wyłącznie wycofywaniem pieniędzy ze spadku. Tym samym sprzedaż akcji nie jest dochodem, ale realizacją spadku, ponieważ w żaden inny sposób nie można spadkiem takim dysponować. Biuro Maklerskie jest częścią banku, a akcje są jedną z wielu możliwości lokowania kapitału.
Ponadto Skarżący wyjaśnił, iż nie wiedział o obowiązku złożenia zeznania, jako że dopiero w 2010 r. otrzymał z Biura Maklerskiego "PIT" o ilości sprzedanych akcji. Podobnie urząd skarbowy otrzymał informacje za poprzednie lata. Podkreślił, że o otrzymanym spadku powiadomił organ podatkowy w ustawowym terminie.
Dodatkowo Skarżący zarzucił wprowadzenie go w błąd informacją o wyznaczeniu nowego terminu załatwienia sprawy na 30 kwietnia 2010 r., podczas gdy decyzję podjęto 23 marca 2010 r.
Decyzją z [...] czerwca 2010 r. Dyrektor Izby Skarbowej w W. decyzję organu pierwszej instancji utrzymał w mocy.
Wyjaśnił, iż należy odróżnić niezależne zdarzenia gospodarcze, rodzące różne skutki podatkowe, a mianowicie nabycie spadku, podlegające przepisom ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn (Dz.U. z 2004 r. Nr 142, poz. 1514 ze zm.) – dalej: "u.p.s.d.", oraz odpłatne zbycie papierów wartościowych, podlegające przepisom u.p.d.o.f. W myśl z art. 17 ust. 1 pkt 6 lit. a) u.p.d.o.f. odpłatne zbycie papierów wartościowych stanowi przychód z kapitałów pieniężnych. Jeżeli przedmiotem transakcji są akcje, co do zasady, przychód opodatkowany powstaje dopiero w momencie odpłatnego ich zbycia. Przychodem tym jest cena uzyskana ze sprzedaży akcji, a koszt stanowi cena nabycia papierów wartościowych (art. 17 ust. 2 w zw. z art. 19 ust. 1 u.p.d.o.f.). W przypadku, gdy akcje zostały nabyte w drodze spadku lub darowizny, uwzględnienie kosztu podlega ograniczeniu.
Stawka podatku od dochodów z odpłatnego zbycia papierów wartościowych, wynosi 19% dochodu (art. 30b ust. 1 u.p.d.o.f.). Dochodem jest różnica między sumą przychodów uzyskanych z odpłatnego zbycia papierów wartościowych a kosztami uzyskania przychodów, określonymi na podstawie art. 22 ust. 1f lub ust. 1g, lub art. 23 ust. 1 pkt 38, z zastrzeżeniem art. 24 ust. 13 i 14 u.p.d.o.f. Jeżeli koszty uzyskania przychodów przekraczają sumę przychodów, różnica jest stratą ze źródła przychodów (art. 9 ust. 2 u.p.d.o.f.), która może pomniejszych dochód uzyskany z tego źródła w kolejnych pięciu latach podatkowych.
W ocenie Dyrektora Izby Skarbowej każdorazowa sprzedaż akcji nie jest zatem wyłącznie wycofywaniem pieniędzy ze spadku. Jest samodzielnym zdarzeniem gospodarczym, rodzącym odrębne skutki prawnopodatkowe. Dochodów z odpłatnego zbycia akcji nie łączy się z dochodami z innych źródeł i podlega on opodatkowaniu w odrębnym zeznaniu podatkowym PIT-38, składanym po zakończeniu roku podatkowego (art. 45 ust. 1a pkt 1 u.p.d.o.f.).
Za pozbawiony znaczenia organ odwoławczy uznał fakt skorzystania przez Skarżącego ze zwolnienia od podatku od spadków i darowizn. Podwójne opodatkowanie akcji nabytych w drodze spadku nie występuje, ponieważ różny jest przedmiot opodatkowania. Podatkowi od spadków i darowizn podlega nabycie praw majątkowych w drodze dziedziczenia, natomiast podatkowi dochodowemu podlega dochód uzyskany ze sprzedaży tych praw. Dla opodatkowania podatkiem dochodowym znaczenie miałoby ewentualne opodatkowanie podatkiem od spadków i darowizn. Zgodnie bowiem z art. 21 ust. 1 pkt 105 u.p.d.o.f., dochód uzyskany ze zbycia akcji otrzymanych w drodze spadku lub darowizny jest wolny od podatku dochodowego w części odpowiadającej kwocie zapłaconego podatku od spadków i darowizn. Ponieważ Skarżący nie był zobowiązany do zapłaty podatku od spadków i darowizn, dochód uzyskany ze zbycia akcji otrzymanych w drodze spadku w całości podlegał opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych.
Dyrektor Izby Skarbowej wyjaśnił, że wydanie decyzji przed terminem określonym w postanowieniu wyznaczającym nowy termin załatwienia sprawy (art. 140 § 1 Ordynacji podatkowej) jest działaniem prawidłowym.
W skardze złożonej na powyższą decyzję Skarżący wniósł o jej anulowanie jako rażąco naruszającej u.p.s.d., intencje ustawodawcy oraz zasadę sprawiedliwości społecznej.
Podniósł, iż od momentu nabycia akcji w drodze spadku powinny być one traktowane jako nabyte z prawem do decyzji o ich losie. Nie ma znaczenia sposób ich nabycia, skoro spełnione przy tym zostały wymogi prawne. Akcje można zatem sprzedać wycofując swój wkład. Skarżący ponowił argumentację o obowiązku zapłaty podatku jedynie w sytuacji, gdy wartość akcji w chwili sprzedaży była większa niż w chwili zakupu (otrzymania spadku), co skutkowałoby powstaniem zysku (zarobku). Podkreślił, że zysku takiego nie osiągnął. Przeciwne twierdzenie Urzędu Skarbowego uznał za błędną interpretację.
Skarżący wyjaśnił, że zlecenie sprzedaży oznacza wydanie polecenia sprzedaży akcji w biurze maklerskim. Pieniądze ze sprzedaży, po potrąceniu marży, lokowane są na koncie bankowym akcji. Można za nie ponownie kupić dowolne akcje, znowu je sprzedać, itd. Zgodnie z interpretacją organu podatkowego od każdej takiej operacji (sprzedaży akcji) należałoby zapłacić podatek. Tak nie jest. Nie ma również przepisu, zgodnie z którym np. opodatkowana jest tylko pierwsza sprzedaż. Chcąc skorzystać z pieniędzy, należy wydać polecenie "wypłaty z konta złotówkowego", co nie jest opodatkowane. Polecenie wypłaty jest również ściśle zdefiniowane i nie jest ono równoznaczne z poleceniem sprzedaży. Są to odrębne operacje finansowe. W opinii Skarżącego zbycie akcji i dysponowanie gotówką jest trzema odrębnymi czynnościami. Z konta akcji kwota uzyskana ze zbycia (sprzedaży) jest lokowana na koncie gotówkowym. Z konta gotówkowego można ponownie kupić akcje lub wydać polecenie wypłaty, tj przelania na konto bankowe. Dopiero wtedy można otrzymać, (fizycznie dysponować) uzyskaną kwotą. Skarżący nie zna prawa nakazującego odprowadzenie podatku od operacji "polecenie wypłaty".
Skarżący uważał, że otrzymując spadek i mając uregulowany stosunek podatkowy, mógł tym spadkiem dowolnie dysponować. Spadek w postaci akcji jest wyłącznie rekordem, zapisem cyfrowym w komputerze Biura Maklerskiego, który to zapis nie ma żadnej wartości materialnej. Jest to wyłącznie prawo do decyzji o losie akcji. Jakakolwiek forma skorzystania z akcji wymaga ich sprzedania. W praktyce, jest to wymiana po oficjalnym kursie akcji na równowartość w gotówce. Prawo do decyzji nie podlega opodatkowaniu.
Zdaniem Skarżącego rozdzielanie zwolnienia z podatku od akcji otrzymanych w spadku i ich sprzedaży jest niedopuszczalną interpretacją u.p.s.d.
Za skandaliczną Skarżący uznał okoliczność, że przez dwa lata z Biura Maklerskiego nie otrzymał informacji PIT-8. Nie dostawał jej również Urząd Skarbowy. Druk PIT-8 Skarżący otrzymał w trzecim roku wraz z informacją że Biuro Maklerskie (dysponujące decyzja o zwolnieniu z podatku i sądowym tytułem prawnym) nie wie, czy należy zapłacić podatek. Skarżącego obciążono zaległym podatkiem wraz z odsetkami. Zdaniem Skarżącego nie ponosi on żadnej winy.
Skarżący zakwestionował również twierdzenie, iż nie poniósł kosztów nabycia akcji. Cechą spadku jest bowiem otrzymanie go bezpłatnie.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o oddalenie skargi. Podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji oraz powtórzył przedstawioną w niej argumentację. Stwierdził, że w pełni akceptuje prawidłową wysokość zobowiązania podatkowego określoną decyzją Naczelnika Urzędu Skarbowego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
I. Skargę należało uwzględnić przez uchylenie obu wydanych w sprawie decyzji. Podejmując rozstrzygnięcie Sąd oparł się jednakże na powodach innych niż w niej wskazane. Działanie takie umożliwia art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) – dalej: "p.p.s.a.", zgodnie z którym sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że Sąd, dokonując oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji ma prawo i obowiązek uwzględnić również okoliczności, wprawdzie nie wskazane w skardze jako zarzut, ale mające wpływ na tę ocenę.
II. Przedmiotem zaskarżenia w rozpatrywanej sprawie była decyzja utrzymująca w mocy decyzję organu pierwszej instancji określającą należny od Skarżącego podatek dochodowy od osób fizycznych za 2007 r. od dochodów uzyskanych z odpłatnego zbycia papierów wartościowych.
Opodatkowanie tego rodzaju dochodu przewiduje art. 17 ust. 1 pkt 6 lit a) u.p.d.o.f. Przepis ten zalicza odpłatne zbycie papierów wartościowych do przychodów z kapitałów pieniężnych. Z kolei kapitały pieniężne stanowią źródło przychodów określone w art. 10 ust. 1 pkt 7 ww. ustawy.
Okoliczność, że papiery wartościowe nabyte zostały w drodze spadkobrania nie ma żadnego znaczenia z punktu widzenia klasyfikacji ich zbycia jako przychodu z opisanego wyżej źródła. Przychód ten podlega opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych, chyba że zastosowanie znajdzie zwolnienie przewidziane przepisami o podatku dochodowym od osób fizycznych.
Rację ma Dyrektor Izby Skarbowej wyjaśniając, że nabycie spadku oraz zbycie papierów wartościowych nabytych jako spadek to odrębne zdarzenia, wywołujące skutki przewidziane w różnych ustawach podatkowych. Skutki podatkowe nabycia spadku reguluje ustawa o podatku od spadków i darowizn, przewidująca wprawdzie w określonych sytuacjach zwolnienia podatkowe, ale są to zwolnienia właśnie w podatku od spadków i darowizn. Ustawa ta natomiast nie może zawierać i nie zawiera zwolnień od podatku dochodowego.
Jak już Sąd wskazał, zbycie otrzymanych w spadku papierów wartościowych rodzi natomiast skutki w zakresie podatku dochodowego. Okoliczność, że papiery wartościowe nabyte zostały w taki sposób ustawodawca uwzględnił przewidując zwolnienie podatkowe z art. 21 ust. 1 pkt 105 u.p.d.o.f. Zgodnie z tym przepisem wolny od podatku dochodowego jest dochód uzyskany ze zbycia akcji (udziałów) otrzymanych w drodze spadku albo darowizny – w części odpowiadającej kwocie zapłaconego podatku od spadków i darowizn.
Prawidłowo zatem Dyrektor Izby Skarbowej wyjaśnił, że skorzystanie z tego zwolnienia ma miejsce w sytuacji, gdy podatnik zbywający papiery wartościowe zapłacił podatek od spadków i darowizn.
Już sama okoliczność, że ustawodawca przewidział powyższe zwolnienie od podatku dochodowego dowodzi, iż dochód z tytułu odpłatnego zbycia papierów wartościowych nabytych w spadku, co do zasady, jest opodatkowany podatkiem dochodowym. Gdyby bowiem zbycie to w ogóle nie podlegało opodatkowaniu, konstruowanie takiego zwolnienia byłoby zbędne.
Uzyskanie zwolnienia od podatku od spadków i darowizn, związanego z nabytym spadkiem, nie oznacza więc równoczesnego nabycia zwolnienia od podatku dochodowego. Są to odrębne podatki, a obowiązek uiszczenia każdego z nich wynika z odmiennych zdarzeń.
Stwierdzić zatem należy, iż nie były zasadne zarzuty skargi wywiedzione z faktu, że Skarżący – jak twierdzi – uzyskał zwolnienie z podatku od spadków i darowizn. W rozpatrywanej sprawie nie doszło do naruszenia przepisów u.p.s.d., jako że nie miały one tu żadnego zastosowania.
Okoliczności, że odpłatne zbycie papierów wartościowych nabytych w drodze spadku podlega opodatkowaniu, nie podważają również argumenty Skarżącego oparte na niematerialnym charakterze akcji oraz rozróżnieniu poszczególnych czynności technicznych i dyspozycji związanych ze zbywaniem akcji.
Czynności te wiążą się z dysponowaniem papierami wartościowymi i uzyskanymi z ich zbycia przychodami, niezależnie od sposobu, w jaki podatnik uzyskał ich własność. Sprzedaż papierów wartościowych oznacza ich zbycie bez względu na tryb, w jakim jest ona przeprowadzana. To właśnie zbycie papierów wartościowych (w tym ich sprzedaż) podlega opodatkowaniu, a nie sama możliwość decydowania o ich losie. Bez znaczenia jest okoliczność, na jakim rachunku bankowym środki uzyskane z tytułu sprzedaży akcji będą gromadzone i jak podatnik zadysponuje kwotą uzyskaną ze sprzedaży.
Sąd stwierdza zatem, że w świetle przepisów u.p.d.o.f. zbycie papierów wartościowych (w tym akcji) nabytych w drodze spadkobrania podlega opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych.
III. Powyższa konstatacja nie oznacza jednak, że organy podatkowe miały podstawę obciążyć Skarżącego podatkiem dochodowym z tytułu zbycia papierów wartościowych w kwocie 8.131 zł.
Rzecz bowiem w tym, że wszcząwszy postępowanie podatkowe w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego, organ pierwszej instancji nie ustalił stanu faktycznego w zakresie istotnym dla podjęcia rozstrzygnięcia w tym zakresie.
Zdaniem Sądu Dyrektor Izby Skarbowej nie miał podstaw, aby – jak stwierdził w odpowiedzi na skargę – w pełni zaakceptować wysokość zobowiązania podatkowego określoną decyzją Naczelnika Urzędu Skarbowego.
Cały materiał dowodowy zgromadzony w sprawie składa się z informacji
PIT-8C "o przychodach z innych źródeł oraz o niektórych dochodach z kapitałów pieniężnych" w roku 2007, sporządzonej przez P. Bank S.A. (k. 1), z której to informacji nie wynika nawet jakiego rodzaju papiery wartościowe zbył Skarżący. Informacja ta zawiera jedynie kwoty przychodu, kosztów jego uzyskania i dochodu.
Jest to cała wiedza, jaką dysponował Naczelnik Urzędu Skarbowego wydając decyzję określającą – w założeniu prawidłową – wysokość podatku dochodowego.
Dane wynikające z informacji PIT-8C nie zostały w żaden sposób zweryfikowane przez organ podatkowy. W rezultacie Naczelnik Urzędu Skarbowego obciążył Skarżącego obowiązkiem uiszczenia podatku z tytułu zbycia nieokreślonych papierów wartościowych.
To Skarżący w odwołaniu pisał o zbyciu akcji uzyskanych w spadku oraz, że skorzystał ze zwolnienia w podatku od spadków i darowizn.
Nie wiadomo, kiedy Skarżący nabył spadek i jakiego rodzaju były to akcje.
W gruncie rzeczy nie wiadomo również, czy informacja PIT-8C dotyczy zbycia tych właśnie akcji, czy też innych papierów wartościowych być może posiadanych przez Skarżącego.
Organ nie wiedząc, jakie papiery wartościowe sprzedał Skarżący i za jaką cenę nie mógł stwierdzić, czy przychód wykazany w informacji PIT-8C rzeczywiście jest przychodem wynikającym z umowy sprzedaży.
Nie ustalono także, jakie wydatki składają się na kwotę kosztów uzyskania przychodów wykazaną w informacji PIT-8C.
Dyrektor Izby Skarbowej w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji podał przepisy regulujące koszty uzyskania przychodu z tytułu odpłatnego zbycia papierów wartościowych. Jednakże uczynił to w sposób alternatywny wskazując art. 22 ust. 1f, dotyczący odpłatnego zbycia udziałów (akcji) w spółce albo wkładów w spółdzielni objętych w zamian za wkład niepieniężny; ust. 1g określający koszty w przypadku zbycia udziałów (akcji) objętych w wyniku podziału, o którym mowa w art. 24 ust. 5 pkt 7; a także art. 23 ust. 1 pkt 38 stanowiący o wydatkach na objęcie lub nabycie udziałów albo wkładów w spółdzielni, udziałów (akcji) w spółce mającej osobowość prawną oraz innych papierów wartościowych, a także wydatków na nabycie tytułów uczestnictwa lub jednostek uczestnictwa w funduszach kapitałowych.
W rezultacie nie wiadomo też, który z powyższych przepisów stanowił podstawę określenia przez organy podatkowe wysokości kosztów uzyskania przez Skarżącego przychodu z tytułu zbycia papierów wartościowych.
Jak już Sąd wskazał koszty takie, w ślad za informacją PIT-8C, Naczelnik Urzędu Skarbowego uwzględnił wyliczając podatek. W swojej decyzji nie podał jednak żadnego przepisu dotyczącego kosztów uzyskania przychodów.
Wobec braku danych co do wydatków składających się na koszty uzyskania przychodów oraz wskazania podstawy prawnej ich uwzględnienia nie sposób ustalić, czy organ pierwszej instancji przyjął prawidłową kwotę tych kosztów. W konsekwencji zaś nie sposób stwierdzić, czy wyliczono podatek od właściwej kwoty dochodu.
Postępowanie w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego nie może polegać na bezkrytycznym uwzględnieniu danych wynikających z informacji nadesłanej przez podmiot, za pośrednictwem którego papiery wartościowe zostały zbyte. Posiadanie takiej informacji nie zwalnia organu podatkowego z obowiązku poczynienia ustaleń faktycznych, w szczególności zaś dotyczących przedmiotu opodatkowania, którym jest odpłatne zbycie konkretnych papierów wartościowych.
Aby prawidłowo określić kwotę należnego zobowiązania podatkowego organ podatkowy musi uwzględnić wszystkie okoliczności, które w obowiązującym stanie prawnym mogą mieć wpływ na tę kwotę. Tego zaś organy podatkowe nie uczyniły.
Decyzja określająca podatek dochodowy z tytułu zbycia nieokreślonych papierów wartościowych nie może pozostać w obrocie prawnym.
Organ pierwszej instancji w ogóle nie wskazał, jakie były to papiery wartościowe. Dyrektor Izby Skarbowej pisząc już o sprzedaży akcji oparł się na treści odwołania.
W rozpatrywanej sprawie nie przeprowadzono żadnego postępowania dowodowego, czyniąc w ten sposób przyjęte ustalenia organów podatkowych całkowicie nieweryfikowalnymi przez Sąd.
Sąd stwierdza zatem, że w postępowaniu podatkowym naruszona została ustanowiona w art. 122 Ordynacji podatkowej zasada prawdy obiektywnej, której realizacji służy nałożony na organy podatkowe w art. 187 § 1 tej ustawy obowiązek zebrania materiału dowodowego i jego wyczerpującego rozpatrzenia. Organy podatkowe nie przeprowadziły postępowania dowodowego w celu zgromadzeniu dowodów i w efekcie nie ustaliły stanu faktycznego w sposób wystarczający do podjęcia rozstrzygnięcia. Naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Prowadziło też ono do równie istotnego naruszenia zasady swobodnej oceny dowodów (art. 191 Ordynacji podatkowej), jako dyrektywy ustalenia stanu faktycznego sprawy na podstawie materiału dowodowego.
Niepełne, a zatem wadliwe ustalenie stanu faktycznego nie może służyć prawidłowemu zastosowaniu przepisów prawa materialnego. Dopiero bowiem wtedy, gdy zgromadzony został materiał dowodowy, w oparciu o który ustalono stan faktyczny, możliwe jest dokonanie oceny, w jaki sposób stan faktyczny skonfrontowano z normami prawa materialnego, a w rezultacie czy powstało zobowiązanie podatkowe oraz czy prawidłowo określono jego wysokość.
Z tego względu przedwczesna i niedopuszczalna byłaby wypowiedź Sądu w przedmiocie zasadności obciążenia Skarżącego podatkiem dochodowym od osób fizycznych z tytułu zbycia papierów wartościowych w kwocie określonej w decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego. Sąd mógł jedynie stwierdzić, że przychód z tytułu odpłatnego zbycia papierów wartościowych nabytych w drodze spadkobrania, co do zasady, podlega opodatkowaniu jako przychód z kapitałów pieniężnych.
Skarżący w odwołaniu podniósł również, że sprzedaż akcji nie przyniosła mu zysku, ponieważ wartość akcji w okresie od ich nabycia do sprzedaży spadła. Dyrektor Izby Skarbowej nie odniósł się to tego twierdzenia. Nie mógłby tego nawet uczynić, ponieważ nie dysponował żadnymi danymi dotyczącymi tych akcji.
Dyrektor Izby Skarbowej nie odniósł się również do twierdzeń Skarżącego, iż Biuro Maklerskie dopiero w 2010 r. przekazało mu informacje o dochodach uzyskanych w latach 2007 i 2008. Skarżący twierdził, iż w 2010 r. informacje te otrzymał także Urząd Skarbowy.
Z pieczątek Urzędu Skarbowego znajdujących się na informacjach PIT-8C wynika, że wpłynęły one odpowiednio 7 marca 2008 r. i 9 marca 2009 r. Nie oznacza to jednak, że w analogicznych datach informacje otrzymał Skarżący.
Przede wszystkim jednak Skarżący miał prawo oczekiwać, że organ odwoławczy wyjaśni znaczenie jego zarzutów w tym względzie.
Brak stanowiska organu odwoławczego w powyższych kwestiach oznacza naruszenie zasady prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych (art. 121 § 1 Ordynacji podatkowej), a także art. 210 § 4 tej ustawy, określającego wymogi uzasadnienia decyzji organu podatkowego. Naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Gdyby Dyrektor Izby Skarbowej kierując się tymi przepisami spróbował odnieść się do zarzutów Skarżącego, stwierdziłby że nie dysponuje niezbędnymi ustaleniami faktycznymi.
Wymogom wynikającym z ww. przepisu nie odpowiadało również uzasadnienie decyzji organu pierwszej instancji, w którym nie wyjaśniono podstawy prawnej rozstrzygnięcia w zakresie podstaw naliczenia podatku dochodowego. Wskazano jedynie przepis art. 30b ust. 1 u.p.d.o.f. wyznaczający stawkę podatku. Wprawdzie Dyrektor Izby Skarbowej wyjaśnił podstawy prawne opodatkowania dochodów z tytułu zbycia akcji, jednakże w sposób niewłaściwy uczynił to w zakresie kosztów uzyskania przychodów.
IV. Ponownie rozpatrując sprawę Naczelnik Urzędu Skarbowego ustali stan faktyczny we wskazanym wyżej zakresie, tj. co do rodzaju, sposobu i daty nabycia przez Skarżącego papierów wartościowych ujętych w informacji PIT-8C oraz wydatków stanowiących koszty uzyskania przychodów. Jeżeli z uzyskanych informacji będzie wynikała konieczność dokonania innych jeszcze ustaleń faktycznych, Naczelnik Urzędu Skarbowego zgromadzi stosowny materiał dowodowy.
V. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji.
Zakres, w jakim uchylone decyzje nie podlegają wykonaniu określono w oparciu o art. 152 p.p.s.a.
Sąd zasądził na rzecz Skarżącego koszty postępowania sądowego zgodnie z art. 200 p.p.s.a., w kwocie równej uiszczonemu wpisowi od skargi.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło