III SA/Wa 1895/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący – Sędzia WSA Alojzy Skrodzki po rozpoznaniu w dniu 17 października 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu od postanowienia starszego referendarza sądowego z dnia 13 września 2017 r. o przyznaniu prawa pomocy w zakresie wpisu od skargi kasacyjnej i odmowie przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie w sprawie ze skargi R.S. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] maja 2016 r., nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia, po wznowieniu postępowania, decyzji w sprawie o odpowiedzialność członków zarządu za zaległości spółki z o.o. w podatku dochodowym od osób fizycznych, za odsetki za zwłokę i za koszty egzekucyjne. postanawia - utrzymać w mocy postanowienie starszego referendarza sądowego z dnia 13 września 2017 r. R.S. (dalej jako "strona skarżąca", "Skarżący"), początkowo na formularzu stosowanym przed sądami powszechnymi, a następnie na urzędowym formularzu PPF z 1 września 2017 r, zwróciła się o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika z urzędu (radcy prawnego). W uzasadnieniu wskazała, że: - od 27 stycznia 2017 r. jest bezrobotnym; - po dziewięciu miesiącach bezskutecznego poszukiwania pracy postanowił wyjechać do H. w celu "podjęcia pracy fizycznej"; - w lipcu stracił prawo do zasiłku; - nie posiada oszczędności, ani majątku, lecz mieszkanie (62 m.kw.), obciążone kredytem hipotecznym (393.597,00 zł); - posiada za to żonę i – jak zadeklarował – orzeczenie o separacji; - żona posiada dochód miesięczny netto z tytułu stosunku pracy w kwocie 3.500 zł; W wykonaniu wezwania referendarza sądowego Strona skarżąca przekazała deklaracje PIT-37 oraz decyzję o uznaniu za osobę bezrobotną. Pozostałych informacji (wyciągi z rachunku bankowego, deklaracje podatkowe za 2015 r., kalkulacji kosztów życia i in.) – Skarżący nie udzielił. Postanowieniem z 13 września 2017 r. starszy referendarz sądowy przyznał stronie prawo pomocy w zakresie wpisu od skargi kasacyjnej, a w pozostałym zakresie odmówił przyznania prawa pomocy. W uzasadnieniu ww. postanowienia referendarz wskazał, że zasadą przyjętą przez ustawodawcę w postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest odpłatność za wnoszone do sądów środki prawne. Okoliczności uzasadniające potrzebę przyznania stronie prawa pomocy powinna wykazać strona. Jak wskazuje referendarz, strona przedstawiła jedynie wycinek informacji, o które zwrócił się do niej Sąd. Brak jest (w szczególności) informacji o rachunku bankowym (wyciągi), deklaracji podatkowych za wszystkie wskazane okresy, czy też danych o sposobie zaspokajania potrzeb życiowych (szczegółowa kalkulacja kosztów życia) – zwłaszcza wobec deklarowanego przez Skarżącego stanu pozbawienia zasiłku dla osób bezrobotnych i niewykazanego (brak odpisu orzeczenia) o separacji z żoną. Nie ma jakichkolwiek informacji, i to pomimo skutecznie doręczonego w dniu 28 sierpnia 2017 r. wezwania (zwrotne potwierdzenie odbioru w aktach sprawy) o działaniach (próbach) w celu samodzielnego ustanowienia przez Skarżącego pełnomocnika w sprawie. Referendarz zauważył także, że nawet fakt nieprowadzenia z małżonkiem wspólnego gospodarstwa domowego, co (prawdopodobnie) nie ma miejsca w sprawie, nie zwalnia go od pomocy finansowej, co wynika wprost z przepisów ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2017 r. poz. 682, dalej "k.r.i.o.") Pismem z 3 października 2017 r. Skarżący wniósł sprzeciw na powyższe postanowienie, podkreślając że nie podał wyciągów z rachunku bankowego, ponieważ nie posiada żadnego aktywnego konta bakowego. Jedyny rachunek jaki dysponuje został założony w [...] przy podpisania umowy kredytu hipotecznego. Skarżący nie podał także kalkulacji kosztów życia ponieważ od dziewięciu miesięcy nie opłaca żadnych rachunków związanych z jego utrzymaniem. Deklarację podatkową Skarżący ma przedstawić w terminie późniejszym. Żona Skarżącego została zwolniona z pracy i na tę okoliczność Skarżący załączył do sprzeciwu kopię świadectwa pracy żony. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Sprzeciw jest niezasadny, a zaskarżone nim postanowienie starszego referendarza sądowego należało utrzymać w mocy. Zgodnie z art. 260 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.; dalej: "P.p.s.a."), rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 245 § 2 P.p.s.a., zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie doradcy podatkowego, czyli przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, następuje gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Przytoczone we wniosku o przyznanie prawa pomocy okoliczności, jak i przedstawione dokumenty powinny uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanym wyżej przepisie. Zatem inicjatywa dowodowa w stosunku do okoliczności, z których strona wnioskująca zamierza wywieść skutki prawne leży po stronie wnioskodawcy. Nie budzi wątpliwości, że rozstrzygnięcie wniosku zależy od tego, co zostanie udowodnione przez stronę. Jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego (art. 255 P.p.s.a.). Należy także pamiętać, że koszty sądowe stanowią daninę publiczną. Konstytucja RP przewiduje powszechny obowiązek ponoszenia takich danin, stanowiąc w art. 84, że każdy jest obowiązany do ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznych, określonych w ustawie. Tym samym, przyznanie prawa pomocy oznacza w istocie obciążenie kosztami postępowania pozostałych podatników. Mając na uwadze powyższe, zdaniem Sądu prawidłowo uznał starszy referendarz sądowy, że Skarżącemu należy przyznać prawo pomocy jedynie w zakresie wpisu od skargi kasacyjnej. Za słuszne należy uznać stwierdzenie, że Strona przedstawiła jedynie wycinek informacji dotyczących jej sytuacji majątkowej. Za niewiarygodne należy uznać uzasadnienie braku złożenia kalkulacji kosztów życia, jakoby Skarżący nie opłacał żadnych rachunków. Skarżący musi w jakikolwiek sposób egzystować co implikuje wydatki związane choćby z pożywieniem czy też środkami czystości. Powinny one być w jakikolwiek sposób udokumentowane (paragony, faktury) i to na Skarżącym ciążył obowiązek ich przedstawienia, czego nie dokonał. Skarżący ponadto wskazał, że złoży deklarację podatkową za 2015 r. w późniejszym terminie. Biorąc pod uwagę czas jaki posiadał Skarżący przed złożeniem wniosku o prawo pomocy oraz po wezwaniu do uzupełnienia wniosku, stwierdzenie zawarte w sprzeciwie dotyczące deklaracji podatkowej należy uznać za niedochowanie należytej staranności w przedstawieniu materiału dowodowego w postępowaniu o przyznanie prawa pomocy. Co więcej, jak wskazał referendarz, fakt nieprowadzenia z małżonkiem wspólnego gospodarstwa domowego, co (prawdopodobnie) nie ma miejsca w sprawie, nie zwalnia go od pomocy finansowej, co wynika wprost z przepisów k.r.i.o. Niejako w odpowiedzi na to twierdzenie, Skarżący potwierdził, że pozostaje jedynie w separacji faktycznej a nie prawnej. Tymczasem jak wskazuje art. 23 k.r.i.o., małżonkowie mają równe prawa i obowiązki w małżeństwie. Są obowiązani do wspólnego pożycia, do wzajemnej pomocy i wierności oraz do współdziałania dla dobra rodziny, którą przez swój związek założyli. Zawarte w sprzeciwie twierdzenia nie wnoszą nic nowego do sprawy. Skarżący nie wyjaśnił wskazanych w zaskarżonym postanowieniu niejasności wynikających z oświadczeń Skarżącego. Nie wskazał żadnych okoliczności uzasadniających brak wystarczającej inicjatywy dowodowej. Podkreślenia wymaga, że to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy ciąży ciężar dowodu, iż znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy. Tymczasem pomimo wezwania, Skarżący nie odzwierciedlił złożonymi dokumentami pełnego obrazu swojej sytuacji majątkowej jaka podlega ocenie w procesie przyznawania prawa pomocy. To Skarżący powinien wykazać się pełną inicjatywą w zakresie udowadniania swoich racji, która jest warunkiem sine qua non pozytywnego rozpatrzenia wniosku i pomimo informacji zwrotnej z Sądu w postaci wezwania, nie usunął braków. Skoro zatem, z uwagi na wybiórcze podawanie informacji, nie można ocenić sytuacji materialnej Skarżącego, w tym jego zdolności do samodzielnego pokrycia kosztów zastępstwa procesowego, przyznanie prawa pomocy także w zakresie ustanowienia pełnomocnika z urzędu nie jest zasadne. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 260 § 1 w zw. z art. 245 i art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.