III SA/Wa 1899/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maciej Kurasz, po rozpoznaniu w dniu 10 grudnia 2012r. na posiedzeniu niejawnym wniosku K. P. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi K. P. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] kwietnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2004 r. postanawia odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata Skarżąca K. P., dalej jako Skarżąca zwróciła się na formularzu PPF o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata, wskazując, że od grudnia 2011 r. do czerwca 2012 r. przebywała na zasiłku chorobowym, co w znacznym stopniu ograniczyło jej możliwości zarobkowania. Skarżąca prowadzi kwiaciarnię, która w tym czasie nie przynosiła dochodów. Koszty leczenia pochłonęły wszystkie oszczędności, a także spowodowały, że Skarżąca zaciągnęła niewielką pożyczkę u rodziny, którą niezwłocznie musi zwrócić. Skarżąca w najbliższym czasie musi wykonać kilka kosztownych badań koniecznych do podjęcia decyzji o kierunku dalszego leczenia. Badania te musi wykonać prywatnie, gdyż czas oczekiwania na badania refundowane jest długi, a w każdej chwili Skarżąca może przestać normalnie się poruszać. Skarżąca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z dwoma synami, którzy uczęszczają do szkoły. Posiada dom oraz nieruchomość rolną. Utrzymuje się z zasiłku chorobowego oraz alimentów na dzieci. Łączny dochód wynosi 2.100 zł. Wydatki na utrzymanie oraz leczenie zdecydowanie przewyższają obecne dochody. Bieżące rachunki Skarżąca reguluje tylko dzięki pomocy rodziców emerytów. Wykonując wezwanie referendarza sądowego Skarżąca wyjaśniła, że oprócz domu w którym zamieszkuje posiada także nieruchomość rolną z budynkiem mieszkalnym w którym zamieszkują teściowie i mama teścia. Nieruchomością tą Skarżąca nie może jednak dysponować, gdyż ustanowiona jest na niej służebność. Skarżąca posiada także samochód osobowy z 1999 r. Pomoc rodziców ma charakter okazjonalny i wynosi ok. 200 zł miesięcznie. Skarżąca nie zna wysokości emerytur rodziców. Przypuszcza jedynie że nie są wysokie. Skarżąca podała że wizyta w prywatnym gabinecie kosztuje 100 zł, a na leki wydaje 100-150 zł. Wymieniła schorzenia na jakie cierpi, a których z uwagi na brak środków finansowych nie leczy. Przedłożyła deklarację VAT za czerwiec 2012 r., wyciąg z rachunku bankowego, podsumowanie księgi przychodów i rozchodów, zeznanie podatkowe za 2011 r., zaświadczenie o wypłaconych zasiłkach, zaświadczenia lekarskie, druki ZUS. Postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2012 r. Referendarz Sadowy odmówił Skarżącej przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W uzasadnieniu wskazał, iż Skarżąca nie wywiązała się w pełni z nałożonego nań pismem z 10 lipca 2012 r. obowiązku przedłożenia dodatkowych informacji i dokumentów. Nie przesłała mianowicie deklaracji VAT-7 za żądany w tym piśmie okres, ograniczając się w tym zakresie do przedstawienia deklaracji jedynie za czerwiec 2012 r. Nie wskazała i nie udokumentowała wysokości wydatków. Podała jedynie że wizyta lekarska kosztuje 100 zł, a na leki wydaje 100-150 zł. Zaznaczył, iż tym samym nie wiadomo jakiego rzędu kwoty Skarżąca przeznacza na utrzymanie domu, edukację dzieci, zakup żywności czy ubrań. W rezultacie Skarżąca uniemożliwiła dokładne ustalenie sytuacji finansowej w swoim gospodarstwie domowym. Nie pozwala to na określenie w sposób jednoznaczny i niebudzący wątpliwości relacji osiąganych dochodów do ponoszonych wydatków. w związku z powyższym W efekcie zdaniom referendarza nie można stwierdzić, że Skarżąca nie jest w stanie wygospodarować środków pieniężnych na pokrycie kosztów postępowania. Nie jest też jasne czy rata kredytu w wysokości 600 zł jest jedynym zobowiązaniem kredytowym, które Skarżąca spłaca. W ocenie referendarza można tylko przypuszczać, że nie, skoro na wyciągu bankowym widnieją wpłaty na rzecz kancelarii komorniczej. Skarżąca nie udzieliła także informacji na temat tego, czy zobowiązana jest do pokrycia kosztów utrzymania budynku mieszkalnego którego własność uzyskała w wyniku darowizny. O budynku tym wiadomo jedynie tyle, że na nieruchomości, na której jest posadowiony ustanowiono służebność osobistą na rzecz teściów i matki teścia. Zaznaczył, iż niewyjaśniona pozostaje także kwestia prowadzenia przez Skarżącą wspólnego gospodarstwa domowego z mężem, którego nie wymieniła wśród domowników. Wskazał, iż z akt sprawy wynika, że to właśnie mąż Skarżącej odbiera kierowaną do niej korespondencję. Nadto w treści skargi Skarżąca sama przyznała, że obecnie jej relacje z mężem poprawiły się odrobinę ( s. 5 skargi). Skarżąca nie wyjaśniła jaka jest sytuacja materialna jej męża, ani czy – poza płaceniem alimentów – uczestniczy w kosztach utrzymania domu, w którym zamieszkuje wraz z żoną i dziećmi. Referendarz sądowy zauważył, że z wydanego 1 sierpnia 2012 r. zaświadczenia ZUS wynika, iż ostatni zasiłek chorobowy wypłacono Skarżącej w czerwcu br. Jednocześnie Skarżąca przedstawiła dwa zaświadczenia lekarskie stwierdzające jej niezdolność do pracy w okresie od 16 lipca do 14 sierpnia 2012 r. Podniósł, iż nie wiadomo z jakiego źródła utrzymuje się aktualnie Skarżąca, zwłaszcza jeśli uwzględni się , że w deklaracji VAT za czerwiec 2012 r. wykazała zerową sprzedaż i zakupy. W związku z powyższym uznał, że Skarżąca nie dołożyła wszelkich starań, by w sposób pełny zobrazować swoją sytuację finansową, a w konsekwencji wykazać zasadność złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy. Od powyższego postanowienia referendarza sądowego pismem z dnia 30 sierpnia 2012 r. Skarżąca złożyła sprzeciw. W uzasadnieniu wskazała, iż kwota udokumentowanych dochodów i stan jej zdrowia są wystarczającymi argumentami za zasadnością wniosku. Podniosła, iż przy dochodzie 2100 zł i dwóch praktycznie dorosłych synach na utrzymaniu nie ma możliwości wygospodarowania, czy zaoszczędzenia kwoty 600 zł. Podniosła, iż nie jest w stanie udokumentować wydatków na odzież, którą kupuje w sklepach z odzieżą używaną. Skarżąca kupuje także używane podręczniki. Większość zakupów spożywczych dokonuje na targowisku . W związku z powyższym nie posiada faktur i paragonów. Opał na zimę w postaci drewna Skarżąca kupuje od rolników w małych ilościach. Węgiel kupuje w workach po 100 kg na tydzień. Łącznie w czasie sezonu grzewczego na ogrzewanie wydaje około 300-400 zł miesięcznie. Skarżąca około 100 zł miesięcznie wydaje na wodę i "kanalizację" oraz 50 zł na butlę z gazem do gotowania. Wydaje 150 zł miesięcznie na bilet miesięczny syna. Obecnie sytuacja Skarżącej jest zła. Otrzymuje ponaglenia do zapłaty różnych bieżących rachunków. Skarżąca z braku środków często nie wykupuje niezbędnych leków. Choroby, na które cierpi nie pozwalają jej efektownie pracować. Skarżąca obecnie wróciła do pracy. Zażywa środki przeciwbólowe. Oświadczyła, iż nie prowadzi ze swoim mężem B. P. wspólnego gospodarstwa domowego, zaś poprawa relacji nie ma charakteru finansowego, a tylko zwykłych stosunków międzyludzkich. Mąż Skarżącej często przebywa w domu, jednakże jego udział w jej finansach ogranicza się do zapłacenia alimentów często z opóźnieniem i zwrotu ¼ kwot rachunków bieżących tj. wody, światła, czy opału. Mąż Skarżącej pracuje dorywczo za granicą. W związku z powyższym wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie wnioskowanym lub w części tj. zwolnienia od kosztów sądowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Na wstępie zaznaczyć należy, iż zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, zwana dalej też "p.p.s.a.") wniesienie sprzeciwu na postanowienie referendarza sądowego skutkuje tym, iż traci ono moc a wniosek skarżącego podlega ponownemu rozpatrzeniu. Zgodnie z art. 245 § 1 p.p.s.a., stronie może być przyznane prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Stosownie do art. 245 § 2 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmuje, zgodnie z art. 245 § 3 p.p.s.a., zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. W myśl art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Ciężar wykazania przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na wnioskodawcy. Ocena przytoczonych przez niego okoliczności należy natomiast do Sądu (por. postanowienie NSA z 14 lutego 2005 r., FZ 760/04). Jak podkreśla się w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. postanowienie z dnia 30 listopada 2005 r., sygn. akt II FZ 781/05) stwierdzenie wystąpienia przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy wymaga zestawienia wysokości środków, jakimi strona dysponuje z wysokością kosztów, do których zobowiązana jest na danym etapie postępowania. Ciężar wykazania tych przesłanek spoczywa na stronie skarżącej. Ocena przytoczonych przez nią okoliczności należy natomiast do Sądu (por. postanowienie NSA z dnia 14 lutego 2005 r., sygn. akt FZ 760/04). Oceniając wniosek Skarżącej Sąd uznał, że nie zasługuje on na uwzględnienie. Jak wynika z oświadczeń Skarżącej łączna miesięczna wysokość bieżących wydatków Skarżącej w okresie grzewczym z pominięciem wydatków na żywność, odzież i podręczniki dla dzieci wynosi w zaokrągleniu 700 zł. Skarżąca jest właścicielem budynku mieszkalnego oraz nieruchomości, na której jest posadowiony, na której ustanowiono służebność osobistą na rzecz teściów i matki teścia. Skarżąca posiada także samochód osobowy z 1999 r. Sąd zauważa, iż skala prowadzonej przez Skarżącej działalności gospodarczej jest znaczna. Przykładowo za 2011 r. przychody Skarżącej wyniosły 119.543,33 zł, zaś koszty ich uzyskania kształtowały się na poziomie 117.087,70 zł. Jak wynika z podsumowania księgi przychodów i rozchodów Skarżącej za okres od stycznia 2012 r. do maja 2012 r. wartość dostaw oraz usług dokonanych przez Skarżącą wyniosła łącznie 65.929,54 zł przy kosztach ich uzyskania 81.122 zł. Jak wynika z nadesłanych przez Skarżąca dokumentów w okresie od stycznia do maja 2012 r. otrzymywała zasiłek chorobowy z ZUS w kwotach netto od 1103,06 zł do 1179,44 zł miesięcznie. Zaś w czerwcu otrzymała zasiłek chorobowy z ZUS w wysokości 532,47 zł netto. Dodatkowo Skarżąca jak wskazała w formularzu PPF otrzymuje z tytułu alimentów na dwoje jej dzieci łącznie kwotę 700 zł miesięcznie. Ponadto z wyjaśnień Skarżącej zawartych w sprzeciwie od postanowienia referendarza sądowego wynika, iż mąż Skarżącej pomimo, iż nie prowadzi z nią wspólnego gospodarstwa domowego dokonuje na jej rzecz zwrotu ¼ kwot rachunków bieżących tj. wody, światła, opału. Skarżąca otrzymuje też okazjonalną pomoc od rodziców w wysokości ok. 200 zł miesięcznie. Trudno zatem przyjąć, że Skarżąca przy tak wysokich przychodach - nie jest w stanie wygospodarować środków na pokrycie kosztów związanych z prowadzonym postępowaniem sądowym oraz usług profesjonalnego pełnomocnika jakim jest adwokat. Zwłaszcza, że na obecnym etapie jedynym takim kosztem jest wpis od skargi w kwocie 400 zł. Sąd zauważa, iż z nadesłanych przez Skarżącą wyciągów z rachunku bankowego wynika, iż Skarżąca spłaca zobowiązanie kredytowe w wysokości 600 zł. Ponadto Skarżąca dokonuje wpłat na rzecz kancelarii komorniczej. Wymaga również podkreślenia, iż pomimo podnoszonej przez Skarżącą jej złej kondycji zdrowotnej w okresie w jakim otrzymywała zasiłek chorobowy prowadziła działalność gospodarczą. W ocenie Sądu mając na uwadze kwoty, jakie Skarżąca uzyskuje w wyniku prowadzonej działalności gospodarczej i jakie wydatkuje, nie można dać wiary, aby nie była w stanie pozyskać środków na opłacenie kosztów sądowych w niniejszej sprawie oraz usług profesjonalnego pełnomocnika. Wobec powyższego Sąd uznał, że Skarżąca nie wykazała, że nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych oraz kosztów usług profesjonalnego pełnomocnika jakim jest adwokat bez uszczerbku koniecznego utrzymania. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 254 § 1 i art. 260 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.