III SA/Wa 19/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Alojzy Skrodzki (sprawozdawca), Sędziowie sędzia WSA Dorota Dziedzic-Chojnacka, sędzia WSA Artur Kuś, Protokolant referent stażysta Agnieszka Mazańska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 października 2018 r. sprawy ze skargi B. sp. z o.o. z siedzibą w S. na decyzję Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] października 2017 r. nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania z tytułu wpłat na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych za okresy rozliczeniowe od grudnia 2011 r. do listopada 2012 r. oddala skargę Zaskarżoną decyzją z [...] października 2017 r. Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej utrzymał w mocy decyzję Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych z [...] marca 2016 r. Z akt sprawy wynika, że decyzją tą organ I instancji określił B. sp. z o.o. w S. wysokość zobowiązań z tytułu wpłat na PFRON za okres od grudnia 2011 r. do listopada 2012 r. Od tej decyzji Skarżąca odwołała się. Decyzją z [...] października 2017 r. organ odwoławczy utrzymał w mocy powyższe rozstrzygnięcie. Wskazał, iż Skarżącą wezwano do złożenia deklaracji i poinformowania o przyczynach ich niezłożenia za wspomniany wyżej okres. Z uwagi na to, że żądanych dokumentów nie dostarczyła organ I instancji zwrócił się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o przesłanie szczegółowych danych dotyczących stanu zatrudnienia u Skarżącej w okresie od grudnia 2011 r. do listopada 2012 r. Minister zauważył, że w odpowiedzi Zakład Ubezpieczeń Społecznych poinformował, że w okresie tym zatrudniała ona od 28,50 do 62,50 pracowników w przeliczeniu na pełny wymiar czasu pracy. Na tej podstawie organ I instancji wszczął postępowanie w sprawie określenia wysokości zobowiązań z tytułu wpłat na PFRON za wskazany okres. Następnie ze względu na brak reakcji Skarżącej na kierowane do niej wezwania organ I instancji ustalił liczbę zatrudnionych pracowników w przeliczeniu na pełne etaty w oparciu o dane uzyskane z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. W efekcie wydał decyzję z [...] marca 2016 r. W takim działaniu organ odwoławczy nie doszukał się błędu. Podkreślił mianowicie, że zarówno na etapie postępowania pierwszoinstancyjnego, jak i drugoinstancyjnego, Skarżąca nie przedstawiła żadnych dokumentów, które potwierdzałyby inną liczbę zatrudnionych przez nią pracowników. Nie było zatem podstaw, aby poddać w wątpliwość informacje przekazane przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych. W skardze na powyższą decyzję Skarżąca zarzuciła naruszenie: - art. 49 ust. 1 i 4 w zw. z art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2011 r. Nr 127, poz. 721 ze zm.; dalej jako: "ustawa o rehabilitacji") w zw. z art. 12 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 883/2004 w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego w zw. z art. 14 ust. 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 987/2009 z dnia 16 września 2009 r. dotyczącego wykonywania rozporządzenia (WE) nr 883/2004 w sprawie koordynacji systemów zabezpieczeń poprzez przyjęcie, iż pracodawca który w świetle powyższych regulacji jest traktowany jako podmiot nieprowadzący na terenie państwa członkowskiego, w którym ma siedzibę znacznej części działalności jest obowiązany do uiszczenia wpłat na PFRON utworzony na podstawie ustawy o rehabilitacji zgodnie z zapisem art. 21 ust. 1 tej ustawy. Na tej podstawie Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji. Wniosła także o "obciążenie" Ministra kosztami postępowania. W uzasadnieniu skargi Skarżąca podkreśliła, że w wyniku przeprowadzonej u niej kontroli właściwe jednostki organizacyjne Zakładu Ubezpieczeń Społecznych uznały, iż w stosunku do zatrudnionych przez Skarżącą pracowników brak jest podstaw do objęcia ich polskim ubezpieczeniem społecznym, zdrowotnym i wypadkowym. W konsekwencji tych ustaleń Skarżąca rozpoczęła proces "wyrejestrowania" pracowników z ewidencji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, a jednocześnie rozpoczęła rejestrację wszystkich pracowników za cały okres prowadzenia działalności w jednostkach ubezpieczeniowych działających na terenie Niemiec. Z tego względu Skarżąca nie może być objęta obowiązkiem wpłat na PFRON. W odpowiedzi na skargę Minister podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga jest niezasadna. Spór w sprawie dotyczy zasadności określenia skarżącej zobowiązania z tytułu wpłat na PFRON, w przypadku wykonywania pracy przez zatrudnionych pracowników na terenie Niemiec. Zgodnie z treścią art. 21 ust. 1 ustawy o rehabilitacji, pracodawca zatrudniający co najmniej 25 pracowników w przeliczeniu na pełny wymiar czasu pracy jest obowiązany, z zastrzeżeniem ust. 2–5 i art. 22, dokonywać miesięcznych wpłat na Fundusz, w wysokości kwoty stanowiącej iloczyn 40,65% przeciętnego wynagrodzenia i liczby pracowników odpowiadającej różnicy między zatrudnieniem zapewniającym osiągnięcie wskaźnika zatrudnienia osób niepełnosprawnych w wysokości 6% a rzeczywistym zatrudnieniem osób niepełnosprawnych. Zatem z przepisu tego wynika wprost obowiązek dokonywania wpłat przez pracodawcę zatrudniającego powyżej 25 osób. Pracodawcą, o którym mowa w treści ww. przepisu, jest pracodawca w rozumieniu art. 3 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy (Dz. U. z 1998 r. Nr 21, poz. 94 ze zm.), tj. jednostka organizacyjna, choćby nie posiadała osobowości prawnej, a także osoba fizyczna, jeżeli zatrudniają one pracowników. Odnosząc powyższe uwagi do stanu faktycznego rozpoznawanej sprawy wskazać należy, że dla pracowników skarżącej zatrudnionych zarówno na terenie Polski, jak i na terenie Niemiec, pracodawcą jest Skarżąca, zatrudniająca w badanym okresie powyżej 25 osób. Zatem ta przesłanka ustawowa została spełniona, co nie jest w sprawie kwestionowane. Odnośnie wykonywania przez zatrudnionych pracy na terenie Niemiec, w ocenie Sądu, nie ma to wpływu na obowiązek płacenia składek z na PFRON w Polsce. Zdaniem Sądu, wpłaty na PFRON nie podlegają harmonizacji, nie podlegają wyłączeniu w ramach unikania podwójnego opodatkowania ani kompensatom z wpłatami uiszczonymi na terytorium innych państw, gdyż nie mają one charakteru podatkowego. PFRON jest bowiem funduszem celowym, posiadającym odrębność organizacyjną, prawną i finansową. Jako taki należy do sektora finansów publicznych (art. 5 ustawy o finansach publicznych). Środki gromadzone przez ten Fundusz nie stanowią środków budżetowych, a gospodarowanie nimi należy do organów Funduszu zgodnie z uregulowaniami ustawy o rehabilitacji (art. 45–56 ustawy o rehabilitacji). Warto wskazać, że umowa między Rzeczpospolitą Polską a Republiką Federalną Niemiec w sprawie unikania podwójnego opodatkowania w zakresie podatków od dochodu i od majątku, podpisana w Berlinie dnia 14 maja 2003 r. (Dz. U. z 2005 r. Nr 12, poz. 90) dotyczy, zgodnie z samym jej tytułem oraz treścią art. 2 ust. 1, tylko podatków od dochodu i od majątku, bez względu na sposób ich poboru, które pobiera się na rzecz Umawiającego się Państwa lub jego jednostek terytorialnych. W myśl art. 2 ust. 2 ww. umowy za podatki od dochodu i od majątku uważa się wszystkie podatki, które pobiera się od całego dochodu, od całego majątku albo od części dochodu lub majątku, włączając podatki od zysku z przeniesienia własności majątku ruchomego lub nieruchomego, podatki od ogólnych kwot wynagrodzeń wypłacanych przez przedsiębiorstwa, jak również podatki od przyrostu majątku. W ustępie 3 art. 2 postanowiono z kolei, że do aktualnie istniejących podatków, których dotyczy umowa, należą w szczególności: - w Republice Federalnej Niemiec: podatek dochodowy (Einkommensteuer), podatek od osób prawnych (Körperschaftsteuer) i podatek od działalności przemysłowej i handlowej (Gewerbesteuer), w tym domiary pobierane od każdego z tych podatków (zwane dalej "podatkiem niemieckim"); - w Rzeczypospolitej Polskiej: podatek dochodowy od osób fizycznych i podatek dochodowy od osób prawnych (zwane dalej "podatkiem polskim"). Jak wynika z treści przytoczonych powyżej przepisów, w umowie tej nie przewidziano, że miałaby ona obejmować swoim zakresem również świadczenia tego rodzaju, jakimi są wpłaty na PFRON. Zapisów takich próżno poszukiwać również w pozostałej części tego aktu. Wpłaty na rzecz PFRON nie są daniną publiczną o charakterze podatku. Definicja ustawowa podatku zawarta jest w art. 6 O.p., gdzie publicznoprawny charakter świadczenia jest tylko jednym z elementów definiujących omawiane pojęcie. Skoncentrowanie się tylko na tym elemencie pomija dalsze decydujące cechy, jakim świadczenie ma odpowiadać, aby być podatkiem. W szczególności świadczenie podatkowe powinno wynikać z ustawy podatkowej. Taką ustawą nie jest niewątpliwie ustawa o rehabilitacji. Za tezą tą przemawia nie tylko analiza całej materii zawartej w tej ustawie, ale także treść art. 49 ust. 1 ustawy o rehabilitacji, który stanowi, że do wpłat na rzecz PFRON stosuje się przepisy Ordynacji podatkowej. Takie odesłanie nie byłoby potrzebne, gdyby wpłaty stanowiły podatek. Nawet gdyby przyznać rację skarżącej, z czym Sąd się nie zgadza, że stosuje się przepisy rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 883/2004 wyłączające obowiązek uiszczenia PFRON, to zgodnie z art. 12 ust. 11 tego rozporządzenia, pracownik taki musiałby pracować powyżej 24 miesięcy poza granicami kraju. W niniejszej sprawie skarżąca niczego takiego nie dowodziła. Z art. 12 ust. 11 ww. rozporządzenia wynika, że osoba, która wykonuje działalność jako pracownik najemny w państwie członkowskim w imieniu pracodawcy, który normalnie prowadzi tam swą działalność, a która jest delegowana przez tego pracodawcę do innego państwa członkowskiego do wykonywania pracy w imieniu tego pracodawcy, nadal podlega ustawodawstwu pierwszego państwa członkowskiego, pod warunkiem że przewidywany czas takiej pracy nie przekracza 24 miesięcy i że osoba ta nie jest wysłana, by zastąpić inną delegowaną osobę. Skarżąca nie wykazała, że zatrudnione osoby przebywały poza granicami kraju powyżej 24 miesięcy. Odnośnie braku zastosowania ww. rozporządzenia w sprawie, należy zauważyć, że już sam tytuł omawianego rozporządzenia "w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego" wyraźnie wskazuje, że dotyczy ono właśnie owych systemów, a nie innych dziedzin, mając na celu ich zharmonizowanie i ujednolicenie. Taki sposób rozumienia pojęcia "ustawodawstwo państwa członkowskiego" musi determinować przyjęcie, że użyte w art. 12 ust. 1 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 883/2004 oraz w art. 14 ust. 1 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 987/2009 sformułowania "podlega ustawodawstwu państwa członkowskiego" oznacza właśnie podleganie przepisom tworzącym w danym państwie członkowskim system zabezpieczenia społecznego. Przy czym chodzi tu tylko o podleganie ubezpieczeniu społecznemu na podstawie przepisów ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych oraz o podleganie ubezpieczeniu zdrowotnemu na podstawie przepisów ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych. Nie wchodzą zatem w zakres regulacji ww. rozporządzenia takie świadczenia jak składki na PFRON. Reasumując, pracownik, mimo delegowania go do pracy w innym państwie, nadal jest pracownikiem tejże spółki. Tym samym pracodawcą dla tego pracownika jest spółka i to ona powinna uwzględniać pracownika w stanie zatrudnienia, biorąc pod uwagę przepis art. 21 ustawy o rehabilitacji, jeżeli zatrudnia co najmniej 25 pracowników (etaty) i nie osiąga wskaźnika zatrudnienia osób niepełnosprawnych w wysokości 6%, Spółka musi dokonywać wpłat na PFRON. W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302) oddalił skargę jako niezasadną.