III SA/Wa 191/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Głowacka -Klimas, , po rozpoznaniu w dniu 11 maja 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi V. Sp. z o.o. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] listopada 2009 r. Nr [...] w przedmiocie określenia kwoty zobowiązania podatkowego oraz kwoty podatku podlegającego wpłacie w podatku od towarów i usług za luty 2006 r. - przyznać stronie skarżącej prawo pomocy w zakresie częściowym tj. zwolnić ją od wpisu od skargi ponad kwotę 100 zł, - odmówić stronie skarżącej przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie Spółka V. sp. z o.o. (dalej: strona lub skarżąca), w odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego, wniosła na formularzu PPPr, o zwolnienie od kosztów sądowych oraz o ustanowienie adwokata z urzędu. Spółka wskazała, że nie posiada jakichkolwiek środków na pokrycie kosztów postępowania. W uzasadnieniu wniosku spółka poinformowała o tym, że: - działa od 1992 r.; - została "zniszczona nielegalną kontrolą UKS"; - od 1 września 2009 r. spółka nie prowadzi działalności i nie zatrudnia pracowników; - spółka nie posiada majątku ani środków trwałych. Skarżąca określiła wysokość kapitału zakładowego na kwotę 50.000 zł, a stratę na kwotę – 46.000 zł. Do formularza PPPR spółka załączyła "aktualny wykaz majątku" - z którego wynika fakt posiadania gotówki w wysokości 4.000 zł – bilans na dzień 31 grudnia 2009 r. oraz rachunek zysków i strat za okres 1 styczeń 2009 r. – 31 grudnia 2009 r. Referendarz sądowy, pismem z 24 lutego 2010 r., wezwał skarżącą o nadesłanie dodatkowych informacji o sytuacji majątkowej spółki. Wezwanie dotyczyło, między innymi, odpisów faktur VAT za ostatnie 6 miesięcy prowadzenia działalności, odpisów wyciągów z rachunków bankowych za ostatnie 3 miesiące oraz – oddzielnie – za ostatnie 6 miesięcy prowadzenia działalności gospodarczej, dokładnego wskazania dokonanych spłat należności i zobowiązań (data, wysokość, sposób płatności, bank za pośrednictwem którego nastąpiło rozliczenie, względnie zestawienie kserokopii przekazów lub pokwitowań). W odpowiedzi skarżąca spółka przedstawiła zbiorcze zestawienie transakcji w latach 2008 – 2009. Poinformowała, że za ostatnie 6 miesięcy nie wystawiała ani też nie przyjmowała żadnych faktur VAT z powodu zawieszenia wszelkiej działalności gospodarczej (wpis do KRS - rubryka 8). Wyjaśniła, że nie ponosi żadnych kosztów obsługi księgowej i prawnej. Ponadto płatnikiem kosztów wynajęcia skrzynki adresowej i korespondencji ponosi osoba prywatna – poprzedni udziałowiec spółki. Skarżąca wskazała, że nie posiada i nie posiadała rachunku bankowego w ostatnich 6 miesiącach. Nie posiada również żadnych nieruchomości. Jednocześnie na dzień 4 marca 2010 r. spółka wskazała, że dysponuje kwotą gotówki 3.000 zł. W załączeniu do pisma z 4 marca 2010 r. dołączyła zeznanie CIT-8 za 2008 r. i 2009 r., bilans na dzień 31 grudnia 2008 r., rachunek zysków i strat sporządzony za 2008 r. Postanowieniem z 17 marca 2010 r. referendarz sądowy odmówił skarżącemu przyznania prawo pomocy w jakimkolwiek zakresie. Od powyższego postanowienia skarżąca wniosła sprzeciw. W jego uzasadnieniu podniosła między innymi, że nie posiada żadnych dokumentów, wyciągów bankowych, faktur itp., gdyż zostały bezprawnie zabrane przez Urząd Kontroli Skarbowej w K. Ponadto wyjaśniła, że przedstawione wykazy miały charakter przybliżony. Podniosła, że nie posiada środków finansowych ani majątku trwałego. Stwierdziła, ze nie jest traktowana na równi ze swoim przeciwnikiem procesowym przez Sąd. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: W myśl art. 260 zdanie pierwsze ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.), powoływanej dalej jako "P.p.s.a.", w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym. Skuteczne wniesienie sprzeciwu powoduje usunięcie z obrotu prawnego orzeczenia referendarza sądowego, tj. postanowienia z dnia 17 marca 2010 r. Jest ono traktowane – pod względem skutków prawnych – jako nieistniejące. Zgodnie z art. 245 § 1 P.p.s.a. stronie może być przyznane prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Stosownie do art. 245 § 2 P.p.s.a. prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmuje w myśl art. 245 § 3 P.p.s.a zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym nie zasługuje na uwzględnienie ze względu, iż brak jest konieczności ustanawiania zawodowego pełnomocnika na obecnym etapie postępowania. Przepisy regulujące postępowanie przed wojewódzkim sądem administracyjnym nie przewidują bowiem "przymusu adwokackiego". Skarżąca ma ustawowo zapewnione prawo do informacji, którego wyrazem jest sformułowana w art. 6 P.p.s.a. zasada udzielania pomocy stronom (por. postanowienie NSA z dnia 16 stycznia 2006 r., II GZ 143/05). Zgodnie z tym przepisem Sąd udziela stronom występującym w sprawie bez adwokata lub radcy prawnego potrzebnych wskazówek co do czynności procesowych oraz poucza ich o skutkach prawnych tych czynności i skutkach zaniedbań. Istotną gwarancją procesową jest również to, iż stosownie do art. 134 § 1 P.p.s.a. Sąd oceniając wydane w sprawie rozstrzygnięcie lub czynność organu administracji, rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Przepis ten daje podstawę do uwzględnienia skargi także wtedy, gdy w trakcie toczącego się postępowania sądowoadministracyjnego strona nie podnosi zarzutów będących podstawą wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonego aktu lub czynności. Oznacza to, że Sąd zbada zasadność skargi niezależnie od obecności na rozprawie pełnomocnika, czy też Skarżącej (por. postanowienie NSA z dnia 10 września 2007 r., II FZ 450/07). Niezależnie od powyższego, należy podnieść, że Skarżąca nie wykazała, aby podejmowała we własnym zakresie działania zmierzające do ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika i że działania te nie powiodły się z uwagi na to, iż nie była w stanie spełnić jego żądań finansowych. Rozpoznając sprawę należy zatem odnieść się do argumentacji przedstawionej we wniosku i dokonać analizy sytuacji majątkowej skarżącej Spółki oraz jej zdolności płatniczych, w zestawieniu z wysokością należnych kosztów sądowych. W pierwszej kolejności zauważyć należy, iż na skarżącej spółce ciąży obowiązek uiszczenia wpisów sądowych w 32 sprawach zawisłych przed tutejszym sądem (sygn. akt III SA/Wa 170-201/10) na łączną kwotę ok. 49.116 zł. W związku z powyższym oceniając zdolności płatnicze skarżącej należy brać pod uwagę nie tylko koszty ciążące na niej w przedmiotowej sprawie, ale generalną kwotę, którą obowiązana jest uiścić. Dokonując analizy zdolności płatniczych skarżącej należało dojść do wniosku, że sytuacja finansowa skarżącej pozwala jej partycypować w kosztach wszczętych postępowań sądowych. Przy czym, jak twierdzi spółka z piśmie z dnia 4 stycznia 2010 r., posiada gotówkę w wysokości 4.000 zł. Należy zatem przyjąć, iż może zagospodarować ww. kwotę na opłacenie kosztów sądowych. Dodatkowo zauważyć należy, że skarżąca spółka nie prowadzi działalności (zawieszenie wykonywania działalności – 1 września 2009 r.), nie ponosi w związku z tym żadnych kosztów obsługi księgowej i prawnej. Ponadto, zgodnie z pismem z dnia 4 marca 2010 r. wynajmuje jedynie skrzynkę adresową. Płatnikiem tych kosztów oraz kosztów korespondencji w wysokości 150 zł jest poprzedni udziałowiec spółki. Odnosząc się do przedstawionych dokumentów finansowych, Sąd pragnie podkreślić, iż w przypadku podmiotów gospodarczych - do takich zaś należy skarżąca - miarodajną dla oceny ich zdolności płatniczych nie jest kategoria "dochodu" (rozumianego jako nadwyżka sumy przychodów nad kosztami ich uzyskania), lecz "przychodu". Istnieją bowiem legalne instrumenty podatkowe pozwalające na równoważenie kosztów i przychodów, tak by w końcowym rozliczeniu obciążenie podatkowe zminimalizować, czy też w ogóle je wyeliminować. Do instrumentów takich należą choćby zwolnienia podatkowe, dokonywanie zakupów w odpowiednim okresie, obniżenie dochodu przez przesunięcie kosztów w czasie, amortyzacja majątku trwałego. Istotniejsze zatem jest to, że skarżąca uzyskiwała przychody z działalności gospodarczej i że przychody te kształtowały się na znacznym poziomie. Tak osiągniętymi środkami mogła swobodnie gospodarować. Jednocześnie Sąd wziął pod uwagę, że z uwagi na wysokość ciążących na skarżącej zobowiązań podatkowych, poniesienie pełnych kosztów postępowania - na obecnym etapie postępowania uiszczenie ok. 49.116 zł tytułem wpisów sądowych – przekracza jej możliwości finansowe. Dlatego też zasadnym wydaje się przyznanie skarżącej częściowego prawa pomocy. W ocenie Sądu sytuacja, w której znalazła się skarżąca wypełnia przesłanki z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., co oznacza, iż wykazała ona, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Skarżąca wykazała, iż poniesienie pełnych kosztów sądowych przekracza jej możliwości finansowe. Sytuacja finansowa spółki uniemożliwia ich poniesienie. Skarżąca zadeklarowała natomiast, że posiada gotówkę w wysokości 4.000 zł, którą w ocenie Sądu może przeznaczyć na opłacenie kosztów sądowych. Należało bowiem mieć na uwadze i to, że Skarżąca prowadziła działalność gospodarczą w 2008 r. i z tego tytułu uzyskiwała przychody w wysokości ok. 1.340.743 zł oraz generowała bardzo wysokie koszty, które powodowały powstawanie straty (633 zł). Działalność tę zawiesiła dopiero we wrześniu 2009 r. Ponadto w zeznaniu rocznym (CIT-8) za 2009 r. Spółka wskazała na stratę w wysokości 46.000 zł. W ocenie Sądu wniosek Skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym tj. w zakresie zwolnienia od uiszczenia wpisu sądowego, zasługiwał na uwzględnienie. Natomiast wniosek przez ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika nie został uwzględniony. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 243 § 1 P.p.s.a. oraz art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. w związku z art. 245 § 3 P.p.s.a., Sąd postanowił jak w sentencji.