III SA/Wa 1913/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Matylda Arnold – Rogiewicz, Sędziowie sędzia WSA Agnieszka Baran, sędzia WSA Ewa Izabela Fiedorowicz (sprawozdawca), po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 9 lutego 2022 r. sprawy ze skargi P. S.A. z siedzibą w W. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia [...] czerwca 2021 r. nr [...] w przedmiocie skargi na czynności egzekucyjne oddala skargę Postanowieniem z [...] czerwca 2021 r., nr [...] Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w W. (dalej: Dyrektor IAS lub organ drugiej instancji) utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego W. z [...] grudnia 2020 r., nr [...] w sprawie P. S.A. z siedzibą w W. (dalej także spółka lub skarżąca) dotyczącej skargi na czynność egzekucyjną. W uzasadnieniu powyższego postanowienia wskazano, że Naczelnik Urzędu Skarbowego W. (dalej Naczelnik US także organ egzekucyjny) prowadzi postępowanie egzekucyjne wobec spółki na podstawie własnego tytułu wykonawczego nr: [...] z 19 sierpnia 2020 r., obejmującego należności z tytułu podatku od towaru i usług za styczeń, marzec – kwiecień 2020 r. w kwocie należności głównej 32.291,00 zł. W ramach tego postępowania organ egzekucyjny zawiadomieniem z 21 sierpnia 2020 r. nr [...] zajął wierzytelności z rachunków bankowych i wkładów oszczędnościowych prowadzonych na rzecz spółki przez [...] S.A. Zawiadomienie o zajęciu rachunku bankowego wraz z odpisami tytułów wykonawczych spółka odebrała 27 sierpnia 2020 r. Na powyższą czynność, egzekucyjną spółka wniosła skargę. W uzasadnieniu podniosła, że zajęcie wierzytelności nastąpiło, pomimo dokonania przez spółkę terminowej zapłaty należności objętych tytułami wykonawczymi wymienionymi w zawiadomieniu. Na potwierdzenie powyższego skarżąca przedłożyła potwierdzenie przelewów na rachunek Urzędu Skarbowego W. Na wezwanie Naczelnika US o sprecyzowanie żądań, skarżąca pismem z 19 listopada 2020 r., wyjaśniła, że pismo zatytułowane "skarga na czynność egzekucyjną"’ należy traktować jako skargę na czynność egzekucyjną oraz, że spółka odrębnym pismem złożyła zarzuty na prowadzone postępowanie egzekucyjne. Postanowieniem nr [...] z [...] grudnia 2020 r. Naczelnik US oddalił skargę na czynność egzekucyjną. Spółka wniosła zażalenie na powyższe postanowienie i podtrzymała zarzuty skargi, że dokonała terminowej zapłaty należności z tytułu podatku od towaru i usług. Wymienionym na wstępie postanowieniem z [...] czerwca 2021 r. Dyrektor IAS utrzymał w mocy powyższe orzeczenie organu pierwszej instancji. Dyrektor IAS, powołując się na przepis art. 54 § 1 i 2 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U.2020.1427; dalej jako: u.p.e.a.) stwierdził że w ramach środka zaskarżenia jakim jest skarga na czynność egzekucyjną można wnosić wyłącznie zarzuty formalnoprawne, odnoszące się do prawidłowości postępowania organu egzekucyjnego przez pryzmat przepisów regulujących sposób i formę dokonywania czynności egzekucyjnych w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym, jak również można wnosić zarzuty odnoszące się do zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego, w ramach którego dokonano czynności egzekucyjnej. Nie bada się w nim zatem zasadności wystawienia tytułów wykonawczych przez wierzyciela, czy też istnienia egzekwowanego obowiązku. Te kwestie są przedmiotem odrębnych postępowań, tj. postępowania w sprawie wniesionych przez zobowiązanego zarzutów, czy też wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego. W postępowaniu wszczętym skargą na czynność egzekucyjną, organ egzekucyjny bada jedynie prawidłowość dokonanej czynności, a nie działania będące podstawą egzekucji. Odnosząc się do sprawy, organ drugiej instancji nie stwierdził nieprawidłowości w podjętej przez organ egzekucyjny czynności dokonanej w związku z działaniami zmierzającymi do zastosowania środka egzekucyjnego, które zostały przeprowadzone zgodnie z zapisem art. 80 u.p.e.a. Uznał, że czynność egzekucyjna polegająca na zajęciu rachunku bankowego w [...] S.A, dokonana zawiadomieniem z 21 sierpnia 2020 r. nr [...], została przeprowadzona zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa. W niniejszym postępowaniu natomiast nie bada się zasadności prowadzenia postępowania egzekucyjnego, w tym istnienia egzekwowanego obowiązku. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie strona wskazała, że zaskarża powyższe postanowienie Dyrektora IAS w całości i wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Zaskarżonemu postanowieniu spółka zarzuciła: - art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U.2021.735 t.j., dalej: k.p.a.), poprzez ich zastosowanie - art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 144 k.p.a., poprzez nich niezastosowanie - art. 54 § 4 pkt 2 lit. a) u.p.e.a., poprzez jego niezastosowanie W uzasadnieniu skargi spółka wskazała, że pismem z 3 września 2020 r. zaskarżyła skargą czynność egzekucyjną, polegająca na zajęciu rachunku bankowego skarżącej. Organy obu instancji oddaliły skargę, z czym spółka nie zgadza się. Spółka wniosła skargę na czynność egzekucyjną, polegająca na zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego na poczet należności pieniężnych, o której mowa w art. 62 B ust. 2 pkt 2 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Prawo bankowe (Dz.U.2021.2439 ), lub innych należności pieniężnych, w [...] S.A., dokonanej przez Naczelnika US. Organ egzekucyjny zajął powyższe wierzytelności pomimo tego, że skarżąca dokonała terminowej zapłaty z tytułu należności objętych tytułami wykonawczymi wymienionymi w zawiadomieniu. Zatem organ nie miał podstaw do wystawiania tytułu wykonawczego ani do wszczęcia wobec skarżące postępowania egzekucyjnego. W odpowiedzi na skargę Dyrektor IAS wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Stanowisko Dyrektora IAS przyjęte w zaskarżonym postanowieniu jest prawidłowe, sąd orzekający w sprawie podziela je w całości. Materialnoprawną podstawę niniejszego rozstrzygnięcia stanowi art. 54 § 1 u.p.e.a. Zgodnie z tym przepisem, zobowiązanemu przysługuje skarga na czynność egzekucyjną organu egzekucyjnego. Podstawą skargi jest dokonanie czynności egzekucyjnej z naruszeniem ustawy (art. 54 § 1 pkt 1) oraz zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego, w ramach którego dokonano czynności egzekucyjnej (art. 54 § 1 pkt 2). Zgodnie zaś z art. 54 § 2 u.p.e.a., skarga na czynność egzekucyjną określa zaskarżoną czynność egzekucyjną, zakres żądania i jego uzasadnienie. Należy wyjaśnić, że dokonanie czynności egzekucyjnej z naruszeniem ustawy może polegać na zastosowaniu niedopuszczalnego środka egzekucyjnego. Środek egzekucyjny jest niedopuszczalny, jeżeli nie został przewidziany w ustawie, a ponadto jeżeli wprawdzie został przewidziany w ustawie, ale do egzekucji obowiązków innego rodzaju. Niedopuszczalne jest również stosowanie środków egzekucyjnych wobec osoby niepodlegającej jurysdykcji polskich organów administracyjnych, zwłaszcza korzystających z immunitetu dyplomatycznego lub konsularnego. Dokonanie czynności egzekucyjnej z naruszeniem ustawy może też polegać na zastosowaniu dopuszczalnego środka egzekucyjnego, ale w sposób naruszający ustawę (tak trafnie P. M. Przybysz (w:) Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz, wyd. IX, Warszawa 2021, art. 54). Stosowanie środka egzekucyjnego jest niedopuszczalne, gdy egzekwowany obowiązek o charakterze pieniężnym lub niepieniężnym został wykonany albo stał się bezprzedmiotowy (art. 7 § 3 u.p.e.a.). W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że postępowanie wszczęte skargą na czynności egzekucyjne stanowi jedynie fragment postępowania egzekucyjnego i nie prowadzi do kontroli całego postępowania egzekucyjnego. W ramach postępowania prowadzonego na podstawie art. 54 u.p.e.a., kontrola jest ograniczona do dokonanych przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjnych. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazuje się, że skarga na czynności egzekucyjne służy wyłącznie na czynności o charakterze wykonawczym i tylko takie, które nie mogą być zaskarżone innym środkiem prawnym przewidzianym w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (zarzuty, zażalenie, wyłączenie spod egzekucji). Przewidziany w art. 54 § 1 u.p.e.a. środek ochrony prawnej zobowiązanego stanowi samoistną instytucję postępowania egzekucyjnego. W postępowaniu skargowym z art. 54 § 1 u.p.e.a. dopuszcza się badanie jedynie tych czynności, które przynależą organowi egzekucyjnemu, a nie są objęte zakresem innego środka prawnego, w tym zarzutów na prowadzenie egzekucji administracyjnej, zaś sam proces badania obejmuje wyłącznie zgodność z prawem i prawidłowość dokonanych przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjnych (zob. np. wyrok NSA z 20 kwietnia 2021 r., sygn. akt III FSK 3044/21 (tak, np. WSA w Białymstoku w wyroku z 15 grudnia 2021 r., I SA/Bk 487/21; wszystkie orzeczenia krajowych sądów administracyjnych powołane w niniejszym uzasadnieniu, dostępne są w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych CBOSA pod adresem http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Zdaniem sądu, organ rozpatrujący zażalenie skarżącej prawidłowo ocenił działanie organu egzekucyjnego, jako zgodne z prawem. W niniejszej sprawie organ egzekucyjny mając na celu doprowadzenie do wykonania przez spółkę obowiązku o charakterze pieniężnym, wystosował do [...] S.A. zawiadomienie o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego [...]. Podjął zatem działanie zmierzające do zastosowania środka egzekucyjnego przewidzianego w art. 1a pkt 12 lit. a) u.p.e.a., tj. egzekucję z rachunku bankowego. Czynność zajęcia nieruchomości odbyła się w zgodzie z obowiązującymi przepisami prawa. Zobowiązana spółka wnosząc pismo opatrzone datą 3 września 2020 r., określając w jego treści, że stanowi ono skargę na czynność egzekucyjną, uruchomiła tym pismem tryb skargowy uregulowany w art. 54 u.p.e.a. Co istotne w sprawie, organ egzekucyjny wezwaniem z 2 października 2020 r. zwrócił się do spółki o sprecyzowanie żądań zawartych w powyższym piśmie, przytaczając przepisy, tak dotyczące skargi na czynność egzekucyjną, jak i przepisy regulujące zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym, tak aby skarżąca miała świadomość, że to dwie odrębnie funkcjonujące instytucje prawne oraz aby upewnić się, czy pismo spółki to skarga na czynność egzekucyjną, a nie np. zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym (wezwanie k.12 akt administracyjnych). Pismem z 19 listopada 2020 r. skarżąca reprezentowana przez zawodowego pełnomocnika w osobie radcy pranego, potwierdziła, że w tej sprawie wniosła skargę na czynność egzekucyjną oraz poinformowała, że spółka odrębnym pismem złożyła zarzuty na prowadzone postępowanie egzekucyjne. W tej sytuacji, Dyrektor IAS prawidłowo potraktował pismo skarżącej jako skargę na czynność egzekucyjną, a w konsekwencji przyjął że w tej sprawie, ocenie pod względem zgodności z prawem, podlega sposób i forma dokonania powyższej czynności egzekucyjnej, nie zaś zasadność prowadzenia postępowania egzekucyjnego, w toku którego czynność ta została podjęta. Sposób dokonania czynności zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego, a równocześnie prawidłowość jej przeprowadzenia, należy rozpatrywać na podstawie regulacji zawartych w przepisie art. 80 u.p.e.a. W przedmiotowej sprawie zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego dokonano zgodnie z art. 80 § 1 ww. ustawy, poprzez doręczenie do banku zawiadomienia o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego do wysokości egzekwowanych należności pieniężnych wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia w terminie płatności dochodzonych zaległości oraz kosztami egzekucyjnymi. Ponadto, wezwano dłużnika zajętej wierzytelności, aby bez zgody organu egzekucyjnego nie dokonywał wypłat z rachunku bankowego do wysokości zajętej wierzytelności, lecz niezwłocznie po upływie 7 dni od dnia doręczenia zawiadomienia przekazał zajętą kwotę organowi egzekucyjnemu na pokrycie egzekwowanej należności albo zawiadomił organ egzekucyjny o przeszkodzie w dokonaniu wpłaty, w tym również o nieprowadzeniu rachunku bankowego zobowiązanego. W myśl art. 80 § 2 u.p.e.a., zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego zobowiązanego, jest dokonane z chwilą doręczenia bankowi zawiadomienia o zajęciu wierzytelności pieniężnej zobowiązanego z rachunku bankowego i obejmuje również kwoty, które nie były na rachunku bankowym w chwili zajęcia, a zostały wpłacone na ten rachunek po dokonaniu zajęcia. Z kolei postępując zgodnie z § 3 tego artykułu, jednocześnie z przesłaniem zawiadomienia, o którym mowa powyżej, organ egzekucyjny zawiadamia zobowiązanego o zajęciu jego wierzytelności z rachunku bankowego, doręczając mu odpis tytułu wykonawczego, o ile nie został wcześniej doręczony i odpis zawiadomienia skierowanego do banku o zakazie wypłaty zajętej kwoty z rachunku bankowego bez zgody organu egzekucyjnego. Zawiadomienie o zajęciu nr [...] z 21 sierpnia 2020 r. wraz z odpisem tytułu wykonawczego nr: [...] z 19 sierpnia 2020 r., doręczono zobowiązanej spółce 27 sierpnia 2020 r., natomiast zawiadomienie doręczono do [...] S.A. poprzez system OGNIVO - 21 sierpnia 2020 r. Sporządzone zawiadomienie o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego zawierało elementy określone w art. 67 § 2 u.p.e.a. z uwzględnieniem art. 67 § 2a u.p.e.a. W tej sytuacji prawidłowo Dyrektor IAS uznał, że brak było podstaw aby stwierdzić jakiekolwiek nieprawidłowości w podjętej przez organ egzekucyjny czynności dokonanej w związku z działaniami zmierzającymi do zastosowania środka egzekucyjnego, które zostały przeprowadzone zgodnie z zapisem art. 80 u.p.e.a. Powtórzyć należy, że w ramach środka zaskarżenia jakim jest skarga na czynność egzekucyjną, można wnosić wyłącznie zarzuty formalnoprawne, odnoszące się do prawidłowości postępowania organu egzekucyjnego przez pryzmat przepisów regulujących sposób i formę dokonywania czynności egzekucyjnych w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym, jak również można wnosić zarzuty odnoszące się do zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego, w ramach którego dokonano czynności egzekucyjnej. Nie bada się w nim zatem zasadności wystawienia tytułów wykonawczych przez wierzyciela, czy też istnienia egzekwowanego obowiązku. Te kwestie są przedmiotem odrębnych postępowań, tj. postępowania w sprawie wniesionych przez zobowiązanego zarzutów, czy też wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego. W postępowaniu wszczętym skargą na czynność egzekucyjną, organ egzekucyjny bada jedynie prawidłowość dokonanej czynności, a nie działania będące podstawą egzekucji. Skarżąca zarzuciła naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 i pkt 2 w zw. z art. 144 k.p.a. Zgodnie z art. naruszenie art. 138 § 1 k.p.a., organ odwoławczy wydaje decyzję, w której: 1) utrzymuje w mocy zaskarżoną decyzję albo 2) uchyla zaskarżoną decyzję w całości albo w części i w tym zakresie orzeka co do istoty sprawy albo uchylając tę decyzję - umarza postępowanie pierwszej instancji w całości albo w części. Mając na uwadze powyższe ustalenia oraz rozważania prawne, sąd stwierdza, że zaskarżone postanowienie w przedmiocie oddalenia skargi na czynność egzekucyjną jest zgodne z prawem, a podniesione w skardze zarzuty – niezasadne. W tym stanie sprawy orzeczono jak w sentencji wyroku, na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019.2325). Sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym, do czego uprawniał art. 119 pkt 3 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zgodnie z tym przepisem sprawa, w której przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym może być rozpoznana w trybie uproszczonym. Sąd rozpoznaje takie sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 tej ustawy).