III SA/Wa 1919/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Sobocha, , po rozpoznaniu w dniu 28 listopada 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi Y. Sp z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] maja 2013 r. Nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania w podatku od towarów mi usług za poszczególne miesiące 2011 r. postanawia: odmówić Y. Sp z o.o. z siedzibą w W. przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych Skarżąca – Y. sp. z o.o. z siedzibą w W. , przy piśmie z 23 sierpnia 2013 r. zawarła wniosek (na formularzu PPPr) o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wskazała na to, że: - spółka nie podjęła działalności gospodarczej i nie posiada środków pieniężnych; - kwoty pieniężne wpływające od kontrahentów stanowiły kaucje, czyli sumy pieniędzy złożone jako gwarancja dotrzymania zobowiązania; - kaucja ta nie ma charakteru świadczenia ostatecznego; - skarżąca, jako podmiot pośredniczący w transakcjach miedzy podmiotami w Polsce i Chinach, nie mogła, wobec zablokowania przez organy podatkowe rachunków bankowych, uruchomić procedur handlowych; - wobec niedojścia do skutku transakcji, kaucje powinny być zwracane wpłacającym je; - spółka nie osiągnęła żadnego dochodu i utraciła cenne kontrakty gospodarcze; - wysokość kapitału zakładowego to [...] zł. Do wniosku strona załączyła zaświadczenie o numerze identyfikacyjnym regon. W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego z 30 sierpnia 2013 r. o nadesłanie, w szczególności, zestawienia faktur VAT, wyciągów z rachunków bankowych, zestawienia należności i zobowiązań, wskazanie źródeł finansowania, etc – spółka złożyła pismo z 23 września 2013 r wraz z kserokopią "prośby o wydanie wyciągu z rachunku bankowego". W uzasadnieniu pisma strona wskazała, że nie podjęła działalności gospodarczej i nie posiada majątku ruchomego i nieruchomego. Złożona na rachunek spółki kaucja nie ma charakteru świadczenia ostatecznego. Wobec niedojścia do transakcji, kaucje powinny zostać zwrócone wpłacającym z uwagi na niedostarczenie towarów i niezrealizowanie umowy. Spółka nie dysponuje fakturami VAT, ponieważ wpłata kaucji nie generowała potrzeby ich wystawienia. Zadeklarowała przekazanie Sądowi wyciągów z rachunków niezwłocznie po ich otrzymaniu z banków. Nadto nie posiada bilansu, rachunku zysków i strat z uwagi na nieprowadzenie działalności gospodarczej. Z tego też powodu jej działalność gospodarcza nie jest obecnie finansowana w jakikolwiek sposób. Postanowieniem z 3 października 2013 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie odmówił przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Przy piśmie z 8 października 2013 r., skarżąca przedstawiła wyciągi z kąt pomocniczych (USD i EUR) za okres od 1 stycznia 2012 r. do 1 października 2013 r., z których wynika, że wszelkie środki zostały w maju 2012 r. przelane na poczet zajęć egzekucyjnych. W sprzeciwie od ww. postanowienia złożonym w ustawowym terminie, skarżąca wskazała ponadto, że stan majątkowy spółki przekreśla możliwość uiszczenia wpisu od skargi. Skarżąca podkreśliła, że posiada bilans ujemny na rachunku bankowym w wysokości 4.168 zł, nie zaś jak podniósł to referendarz bilans dodatni. Nie ma zaś żadnego majątku, który mogłaby przeznaczyć na uiszczenie wpisu sądowego w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2012, poz. 270 z późn. zm.), - dalej "p.p.s.a.", w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie przeciwko któremu został on wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Skuteczne wniesienie sprzeciwu powoduje więc usunięcie z obrotu prawnego wcześniejszego orzeczenia, co niemożliwym czyni wypowiedzenie się Sądu co do jego treści. Przyznanie prawa pomocy stanowi odstępstwo od ogólnej zasady wyrażonej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. W orzecznictwie jednolicie przyjmuje się, że udzielenie stronie prawa pomocy sprowadzać się powinno do przypadków, w których zdobycie środków na sfinansowanie jej udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe (por. postanowienia NSA z: 23 stycznia 2013 r. I FZ 2/13 oraz II FZ 1017/12; 10 stycznia 2013 r. II FZ 1005/12). Celem zatem instytucji "prawa pomocy" jest zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji stronie, która ze względu na stan finansowy, nie może ponieść kosztów związanych ze swym udziałem w sprawie. Dotyczy to przede wszystkim spółek, które z uwagi na swą sytuację materialną nie są w stanie pokryć kosztów związanych z tym postępowaniem. Strona powinna zatem wykazać poprzez złożenie stosownych dokumentów w postaci aktualnych zestawień należności i zobowiązań spółki wobec osób trzecich, źródeł finansowania, bilansu, rachunków zysków i strat, wyciągów bankowych, zaświadczeń itp., że jej sytuacja materialna uniemożliwia lub utrudnia w istotny sposób dostęp do Sądu. Inicjatywa dowodowa w tym zakresie spoczywa na stronie. Wynika to z treści art. 252 § 1 p.p.s.a., który stanowi, że wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o jej stanie majątkowym i dochodach. Także z użytego w art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. zwrotu "gdy wykaże" wynika, że ciężar dowodu w zakresie przesłanki przyznania prawa pomocy osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej w zakresie częściowym (tak w niniejszej sprawie) spoczywa na stronie. Wobec tego pochodzące od niej informacje na temat jej możliwości płatniczych, powinny być na tyle szczegółowe, by możliwa była ocena rzeczywistej kondycji finansowej strony. Zgodnie z art. 245 § 1 p.p.s.a, stronie może być przyznane prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych (art. 245 § 3 p.p.s.a.) i następuje wtedy, kiedy osoba prawna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania (art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a.). Podkreślić należy, iż dla uzyskania prawa pomocy nie wystarczy subiektywne przekonanie wnioskodawcy o zasadności jego otrzymania. Prawo pomocy może być przyznane, jeżeli zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Analizując złożone oświadczenia Sąd doszedł do przekonania, iż skarżąca nie wykazała, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania. W pierwszej kolejności należy zauważyć, iż skarżąca mimo wezwania referendarza sądowego nie nadesłała wszystkich dokumentów, które uwiarygodniłyby złożone przez nią wyjaśnienia dotyczące jej stanu majątkowego. Nie nadesłała przede wszystkim bilansu, rachunku zysków i strat, jak również deklaracji VAT, zeznania podatkowego, itp. Ich brak wytłumaczyła faktem nieprowadzenia działalności gospodarczej. Tymczasem nieprowadzenie tej działalności nie jest okolicznością, która zwalniałaby z obowiązku składania deklaracji. Przykładowo zwolnienie z obowiązku złożenia deklaracji VAT możliwe jest wyłącznie w przypadku zawieszenia wykonywania działalności gospodarczej na podstawie przepisów o swobodzie działalności gospodarczej, o czym stanowi art. 99 ust. 7a ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. z 2011 r. Nr 177, poz. 1054 ze zm.). Zawieszenie to następuje na wniosek przedsiębiorcy o wpis informacji o tym zawieszeniu. Tymczasem sama skarżąca przyznała, że działalność nie jest "faktycznie" prowadzona, nie wskazała zaś, że działalność została zawieszona. Nadto skarżąca zdaje się zapominać, że nieprowadzenie działalności gospodarczej nie zwalnia także z obowiązku złożenia zeznania rocznego. Podkreślić trzeba, że żądanie od skarżącej ww. dokumentów, nie wiązało się z nadmierną uciążliwością i to zarówno finansową jak i czasową. Zgodnie z art. 255 p.p.s.a., jeżeli oświadczenie strony co do jej sytuacji majątkowej okaże się niewystarczające lub budzi wątpliwości, strona ma obowiązek na wezwanie uzupełnić je lub przedstawić dokumenty źródłowe, obrazujące jej sytuację majątkową czy dochody. Wezwanie to jest zatem dla strony wiążące. Niezastosowanie się do niego powoduje, iż materiał dowodowy co do wystąpienia przesłanek prawa pomocy, jest niekompletny, a w rezultacie wątpliwości co do oświadczeń strony pozostają niewyjaśnione. Subiektywne przekonanie strony o zasadności jej wniosku przy równoczesnym nieodniesieniu się do kwestii uznanych przez Sąd za niewystarczająco wykazane powoduje niemożność uwzględnienia wniosku. Wątpliwości zaś co do oświadczeń skarżącej dotyczących jej sytuacji istniały i uzasadniały skierowanie do niej przez referendarza sądowego wezwania. Mimo wezwania skarżąca, nie przedstawiła żadnych dokumentów, które uprawdopodabniałyby jej ciężką sytuację majątkową. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 243 § 1 p.p.s.a. oraz art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. w związku z art. 245 § 3 oraz art. 260 p.p.s.a., Sąd postanowił jak w sentencji.