III SA/Wa 1920/15

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Lucyna Kaligowska po rozpoznaniu w dniu 11 września 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego w sprawie ze skargi R.P. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] maja 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowych w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2008 r. postanawia 1) zwolnić skarżącego od kosztów sądowych, 2) odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie Skarżący R. P. zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika, motywując to wiekiem i złym stanem zdrowia. Podał, że samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe i utrzymuje się z emerytury wynoszącej 936,85 zł. Z kwoty tej finansuje zakup żywności i leków. Kwota ta nie wystarcza jednak na podstawowe potrzeby, stąd też żeby przeżyć miesiąc Skarżący zmuszony jest oszczędzać na jedzeniu i pożyczać pieniądze. Wskazał, że nie posiada majątku ani oszczędności. Dodał, że najbliższą jego rodziną jest syn i żona – oboje nie pracują, posiadają orzeczenie o stałej niepełnosprawności, utrzymują się z egzekwowanych od Skarżącego alimentów, zaś żona dodatkowo z niewielkiej emerytury. W wykonaniu wezwania referendarza sądowego dodatkowych informacji udzieliła żona Skarżącego. Wyjaśniła, że mąż – z uwagi na liczne schorzenia, w tym [...] - jest niezdolny do samodzielnej egzystencji, wymaga stałej opieki osób trzecich. Schorzenia te pociągają za sobą znaczne wydatki. Konieczny jest m. in. zakup aparatu [...] (4.000 zł), aparatu [...] (5.000 zł). Dochody nie pozwalają na ich zakup. Skarżący ze względu na stan zdrowia zmuszony był zamknąć działalność gospodarczą, przez co utracił możliwość zarobkowania i spłacenia zobowiązania na rzecz urzędu skarbowego. Spłatę tę uniemożliwia także nieskuteczna egzekucja wierzytelności na ogólną sumę 100.000 zł. Syn J. posiada orzeczoną niepełnosprawność, jest osobą bezrobotną, odbywającą [...] , kontynuującą [...] , wymagającą opieki [...] , [...] , [...], [...] i [...]. Syn zamieszkuje w W. w akademiku lub na stancji. Żona Skarżącego wskazała wysokość aktualnych wydatków Skarżącego, swoich oraz syna. Podała także stan zadłużenia Skarżącego. Posiada on mianowicie zaległości podatkowe na kwotę 43.053 zł, dwie raty kredytowe po 301,30 zł, w czerwcu br. podjął kwotę 3.300 zł tytułem kredytu odnawialnego na zapłacenie drugiej raty za [...] syna oraz spłatę zadłużenia względem R.O. , która od szeregu lat służy pomocą finansową. W ostatnim czasie Skarżący otrzymał zapomogę w kwocie 400 zł, którą także przeznaczył na spłatę tego zadłużenia. Środki na uregulowanie zaległości względem urzędu skarbowego pochodziły z kredytów bankowych, pożyczek lombardowych, sprzedaży pamiątek rodzinnych. Do pisma dołączono dokumentację medyczną, decyzje o waloryzacji emerytur, zaświadczenia o wysokości dochodu, wyciągi bankowe, polisy, wezwanie do zapłaty, dokumenty obrazujące wydatki, potwierdzenia przelewów i wpłat, umowę kredytu ratalnego, pisma w sprawie egzekucji. Mając powyższe na uwadze zważono, co następuje: Skarżący ubiega się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie oraz ustanowienie pełnomocnika. Dla pozytywnego w tej kwestii rozstrzygnięcia konieczne jest spełnienie przesłanki, o jakiej mowa w art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: "P.p.s.a."). Zgodnie z tym przepisem Sąd przyznaje prawo pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Oceniając wniosek Skarżącego z punktu widzenia powyższej przesłanki referendarz sądowy uznał, że częściowo zasługuje on na uwzględnienie. Z nadesłanych materiałów wynika bowiem, że Skarżący leczony jest z powodu licznych schorzeń (zmiany [...] oraz [...] , [...] , [...] , [...] , [...] , [...] ). W efekcie zaliczono go do [...] grupy inwalidzkiej. Opisane wyżej schorzenia powodują, że znaczącą pozycję w domowym budżecie zajmują wydatki na leczenie i lekarstwa. Sam Skarżący wydatki te określił na kwotę 250 zł. Tymczasem źródłem jego utrzymania jest emerytura wynosząca 936,85 zł. Kwota ta pozwala na zaspokojenie tylko podstawowych potrzeb życiowych (wyżywienie, opłaty za telefon i polisę, rata kredytu, zakup odzieży). Na Skarżącym ciążą zobowiązania względem urzędu skarbowego, banku oraz osób fizycznych. Także wobec żony Skarżącego i syna orzeczono [...] stopień niepełnosprawności. Żona utrzymuje się z emerytury w wysokości 891,06 zł oraz alimentów w kwocie 788,66 zł. Z dochodu tego opłaca m. in. czynsz za mieszkanie (w tym woda, gaz, śmieci) w wysokości 563,64 zł oraz energię elektryczną w kwocie ok. 131 zł miesięcznie. Alimenty otrzymuje również syn Skarżącego i wynoszą one 1.182 zł. Jak wynika z przedstawionego przez niego zestawienia wydatków kwotę tę przeznacza na bieżące utrzymanie (opłata za akademik/stancję, wyżywienie, leki i środki pielęgnujące skórę, pomoce naukowe, dojazdy, składki). Uwzględniając zatem wysokość uzyskiwanego przez Skarżącego i członków jego rodziny dochodu oraz rodzaj rozpoznanych u niego schorzeń referendarz sądowy doszedł do przekonania, że zapłata kosztów sądowych, w tym - w krótkim czasie - wpisu od skargi w kwocie 500 zł, odbyłaby się kosztem wydatków na konieczne utrzymanie, w tym na ochronę zdrowia. Jak podkreślił sam Skarżący pokrycie tych kosztów wiązałoby się z koniecznością zrezygnowania z zakupu jedzenia bądź leków ratujących jego życie i resztki zdrowia. Z opisanych wyżej względów wniosek Skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych uznać należało za zasadny. O takim właśnie zakresie przyznanego zwolnienia zadecydował m. in. jego wiek ([...] lat) i stan zdrowia, które sugerują, że sytuacja, w jakiej się on aktualnie znajduje, nie ulegnie w najbliższej przyszłości zmianie. Jednocześnie referendarz sądowy nie znalazł podstaw, by uwzględnić wniosek Skarżącego o ustanowienie pełnomocnika. Jego ustanowienie na obecnym etapie postępowania nie jest bowiem konieczne. Jak zauważył Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 20 marca 2013 r. (II FZ 142/13) o ile ponoszenie kosztów sądowych jest obowiązkiem strony, o tyle korzystanie z usług profesjonalnego pełnomocnika nie ma charakteru obligatoryjnego. Co więcej, sama konstrukcja postępowania sądowoadministracyjnego i wyznaczona w niej rola Sądu, stanowią należytą gwarancję ochrony uprawnień strony. Zgodnie bowiem z art. 6 P.p.s.a sąd administracyjny powinien udzielać stronom występującym w sprawie bez adwokata, radcy prawnego lub doradcy podatkowego niezbędnych pouczeń co do czynności procesowych i skutków ich zaniedbań. Ponadto, jak stanowi art. 134 § 1 P.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza, to że kontrola sądowoadministracyjna obejmuje całokształt działań organów administracji, wskutek których mogło dojść do naruszenia prawa, niezależnie od zgłaszanych w tym względzie przez strony zarzutów. Poza tym Skarżący nie jest pozostawiony bez pomocy prawnej. Wielokrotnie akcentował, że jego syn odbywa [...] i kontynuuje studia [...] . Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 246 § 1 oraz art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.