III SA/Wa 1923/17

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie – Anna Zaorska po rozpoznaniu w dniu 26 lutego 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku S. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi S. K. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia [...] kwietnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia w całości decyzji w sprawie nadpłaty w podatku od czynności cywilnoprawnych i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia postanawia - odmówić przyznania prawa pomocy - Skarżący – S. K. wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku wskazał, że jest emerytem. Prowadzi samodzielnie gospodarstwo rolne. Jest zadłużony na kwotę ponad 10.000 zł i spłaca raty w wysokości 1.596 zł miesięcznie. Leczenie stomatologiczne kosztuje go 400 zł miesięcznie, a pozostałe koszty utrzymania to wydatek rzędu 1.000 zł. Koszty wiosennej uprawy i zasiewu Skarżący wyliczył na 15.000 zł, co finansuje zaciągając na ten cel kredyty. Skarżący do swojego majątku zaliczył gospodarstwo rolne o pow. 12 ha, dom i oborę do generalnego remontu, działkę w J. z domem o pow. 23 a (dom do generalnego remontu), dwie działki na wsi o pow. 0,09 ha i 0,5 ha, łąkę. Skarżący oświadczył, że uzyskuje dochód z tytułu emerytury w wysokości 3.336,28 zł oraz dopłaty z [...]. W toku postępowania Skarżący nadesłał wyciągi z rachunków bankowych, roczne obliczenie podatku przez organ rentowy PIT-40a za 2016 r., zeznanie podatkowe PIT-37 za 2016 r. wraz z załącznikami. Mając na względzie powyższe zważono, co następuje: Celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji osobom, które znajdują się w sytuacji finansowej uniemożliwiającej im poniesienie kosztów z tym związanych. Instytucja ta stanowi wyjątek od generalnej zasady, zgodnie z którą strona ponosi koszty sądowe, czy też koszt wynagrodzenia jej pełnomocnika. Wskazać przy tym należy, że przyznanie prawa pomocy powoduje, że koszty związane z postępowaniem ponosi za skarżącego Skarb Państwa. W tej sytuacji, możliwość przyznania prawa pomocy uzależniona jest od szczególnie rozważnej oceny, wykazanej w treści wniosku sytuacji materialnej wnioskodawcy, tak aby jednoznacznie wynikał z niej brak środków na poniesienie kosztów postępowania. W rozpoznawanej sprawie Skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych tj. w zakresie częściowym. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm. – dalej – "P.p.s.a"), przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wnioskodawca wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Podkreślić należy, że dla uzyskania prawa pomocy nie wystarczy subiektywne przekonanie wnioskodawcy o zasadności jego otrzymania. Prawo pomocy może być przyznane, jeżeli zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. W tym miejscu wskazać trzeba, że na obecnym etapie postępowania jedynym kosztem sądowym jest wpis od skargi w wysokości 500 zł (wpis stały). Odnosząc powyższą kwotę do sytuacji finansowej Skarżącego, uznać należało, że wniosek o przyznanie prawa pomocy nie zasługuje na uwzględnienie. Przy czym referendarz sądowy nie neguje, że sytuacja finansowa Skarżącego nie jest najlepsza, zwłaszcza z uwagi na konieczność spłaty kredytów oraz ponoszenia znacznych wydatków związanych z zasiewem. Niemniej jednak, jak wynika z przedstawionego zestawienia miesięcznych dochodów i wydatków, uzyskiwane dochody wystarczają na zaspokojenie potrzeb życiowych Skarżącego, w tym na spłatę kredytów. Z nadesłanych wyciągów z rachunków bankowych wynika ponadto, że Skarżący oprócz dochodu z tytułu emerytury w wysokości ok. 3.300 zł, otrzymuje również dopłaty z [...] . Przykładowo, w dniu 4 grudnia 2017 r. otrzymał z tego tytułu 1.715,56 zł. Z kolei w dniu 15 grudnia 2017 r., na rachunek bankowy Skarżącego wpłynęła kwota 10.000 zł – wypłata świadczenia kompensacyjnego z tytułu utraty prawa do bezpłatnego węgla. Powyższe dochody pozwoliły Skarżącemu na poniesie wydatków, których nie sposób zaliczyć do wydatków tzw. "pierwszej potrzeby", np. 22 grudnia 2017 r. - 570 zł tytułem "opłaty od pary w sali bankietowej (...) na zabawę sylwestrową", czy też w dniu 27 grudnia 2017 r. - 2.000 zł na cele kultu religijnego. W związku z powyższym, nie sposób przyjąć, ze Skarżący nie jest w stanie uiścić wpisu sądowego w wysokości 500 zł. Należy pamiętać, że instytucja prawa pomocy ma charakter wyjątkowy, co oznacza, że może być stosowana tylko w przypadku osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną, do których zalicza się bezrobotnych lub osoby pozbawione środków do życia bądź gdy środki te są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko potrzeby egzystencjalnie niezbędne (por. postanowienie NSA z 19 października 2005 r. I GZ 107/05, niepubl.). Z kolei przez uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony w taki sposób, że nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych (por. postanowienie NSA z 22 marca 2005 r. FZ 794/04, niepubl.). Ponadto, jak wskazał NSA w postanowieniu z 10 maja 2005 r. II OZ 318/05 niepubl., prawo pomocy przyznawane jest osobom, które pomimo starań i przy największym możliwym wysiłku nie mogą ponieść kosztów postępowania, ponieważ ich dochód jest wybitnie niski lub też nie osiągają żadnego dochodu. Bez wątpienia Skarżącego nie można zaliczyć do takiej kategorii wnioskodawców. Podsumowując przyjąć należy, że okoliczności podnoszone we wniosku o przyznanie prawa pomocy nie uzasadniają twierdzenia, że Skarżący nie jest w stanie wygospodarować środków niezbędnych do uiszczenia wpisu sądowego. Mając powyższe na uwadze, na podstawie przepisów art. art. 246 § 1 pkt 2 oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.