III SA/Wa 1935/16

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Lucyna Kaligowska po rozpoznaniu w dniu 10 sierpnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od wpisu od skargi w sprawie ze skargi P. sp. z o.o. z siedzibą w J. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne okresy rozliczeniowe 2013 r. postanawia odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie Skarżąca P. sp. z o.o. zwróciła się o zwolnienie od wpisu od skargi. Wskazała, iż jego uiszczenie zagraża prawidłowemu jej funkcjonowaniu i może skutkować zaprzestaniem działalności. Nadto powołała się na takie okoliczności jak brak zysku, nieposiadanie gotówki, znaczne zobowiązania, niemożność wyegzekwowania wierzytelności, blokada rachunku bankowego, zawieszenie podstawowej działalności (sprzedaż paliw płynnych). Podała, że kapitał zakładowy wynosi [...] zł, zaś wartość środków trwałych [...] zł. Ujawniła, że strata za ostatni rok obrotowy wyniosła 344.054,51 zł. Stan środków w kasie i na rachunkach bankowych określiła na 0 zł. W wykonaniu wezwania referendarza sądowego Skarżąca wyjaśniła, że nie posiada udziałów w innych podmiotach. Oświadczyła, że koszty obsługi prawnej są finansowane przez udziałowca spółki, który jednak ze względu na brak gotówki oraz brak przychodów nie ma możliwości pokrycia kosztów sądowych. Skarżąca przedłożyła m. in. zeznanie podatkowe, zestawienia obrotów i sald, rachunek zysków i strat, bilans, wyciągi bankowe, deklaracje VAT, tytuły wykonawcze, zawiadomienia o zajęciu, faktury sprzedaży infrastruktury służącej do prowadzenia działalności w zakresie obrotu paliwami płynnymi. Mając na względzie powyższe zważono, co następuje: Zgodnie z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718; dalej: "P.p.s.a.") strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wielokrotnie podkreślano, że udzielenie stronie prawa pomocy jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie środków na koszty postępowania jest rzeczywiście niemożliwe. Opłaty sądowe należy zaliczyć do danin publicznych, a zatem zwolnienie z tego rodzaju opłat stanowi odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, co wynika z art. 84 Konstytucji. Dlatego też zastosowanie tego wyjątku odnosi się do szczególnych sytuacji, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru tych wydatków na współobywateli. Z tych bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania w razie zwolnienia strony z obowiązku ich ponoszenia. Strona występująca na drogę postępowania sądowego powinna więc mieć świadomość obowiązku ponoszenia tych kosztów i wnosząc o zwolnienie z tego obowiązku uprawdopodobnić w sposób wiarygodny i rzetelny, że zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku (zob. postanowienie NSA z 26 lutego 2013 r., I FZ 27/13). W niniejszej sprawie Skarżąca ubiega się o zwolnienie od wpisu od skargi, tj. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Dla pozytywnego w tej kwestii rozstrzygnięcia konieczne jest spełnienie przesłanki, o jakiej mowa w art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem osobie prawnej może być przyznane prawo pomocy w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Argumentacja Skarżącej koncentruje się wokół takich okoliczności jak: zawieszenie podstawowej działalności w zakresie sprzedaży paliw płynnych, brak zysku, brak gotówki, znaczne zobowiązania wobec innych podmiotów, niemożność obracania wierzytelnościami. Odnosząc się do tych argumentów należy przede wszystkim wskazać, że należny wpis od skargi wynosi 18.411 zł. Porównanie wpisu w takiej wielkości choćby z wysokością obrotów czy wysokością środków angażowanych przez Skarżącą miesięcznie na nabycie towarów i usług (dane wynikające z deklaracji VAT-7 za: kwiecień 2016 r. – wartość sprzedaży 739.126 zł, wartość zakupów 785.488 zł; czerwiec 2016 r. - wartość sprzedaży 313.472 zł, wartość zakupów 57.727 zł) pozwala na wniosek, że poniesienie kosztu wpisu wiązałoby się z nieznacznym i tymczasowym ograniczeniem skali prowadzonej działalności. Skalę tę obrazuje również zeznanie podatkowe za 2015 r., gdzie przychody wyniosły 93.235.054,66 zł, zaś koszty ich uzyskania 93.637.608,74 zł. W tej sytuacji trudno zgodzić się z argumentem Skarżącej, iż konieczność uiszczenia tego wpisu "zagraża prawidłowemu jej funkcjonowaniu i w efekcie może skutkować zaprzestaniem działalności". Skarżąca zdaje się sądzić, że uiszczenie wpisu możliwe byłoby wyłącznie z osiągniętego przezeń zysku. Stanowisko to nie zasługuje na podzielenie, gdyż nie uwzględnia tego, że instytucja prawa pomocy powinna być stosowana wyjątkowo. Innymi słowy w każdym przypadku, w którym wnioskodawca ma możliwość wygospodarowania we własnym zakresie środków na poniesienie kosztów postępowania, koszty te nie powinny być przerzucane na budżet państwa, a w konsekwencji na ogół obywateli. Skoro z danych i dokumentów przedstawionych przez Skarżącą wynika, że możliwe jest wygospodarowanie w ramach prowadzonej przez nią działalności środków finansowych koniecznych na pokrycie wpisu, nie zachodzi wyjątkowa sytuacja, o której mowa w art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. Również z analizy przepływu środków pieniężnych na rachunku bankowym wynika, że Skarżąca obracała (dokonywała wpłat) w ostatnim czasie kwotami umożliwiającymi jej wygospodarowanie środków potrzebnych do opłacenia skargi. Wobec tego, na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.