III SA/Wa 1937/15

Starszy Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie – Marcin Piłaszewicz po rozpoznaniu w dniu 21.08.2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi L. P. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] /05/2015 r Nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące od stycznia 2009 r do grudnia 2010 r p o s t a n a w i a odmówić skarżącemu przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie L.P. (dalej jako strona bądź skarżący), wnioskiem zawartym w skardze (s 3) oraz formularzu PPF z 12/6/2015 r zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wskazał, że: - prowadzi wspólne gospodarstwo z żoną (rocznik [...] ) i dwójką dzieci (ur [...] i [...] r); - wszyscy członkowie rodziny osiągają co miesiąc, z tytułu działalności gospodarczej, stratę; - jest właścicielem domu o pow. 260 m.kw., bazy warsztatowej ma ul [...] . Do formularza PPF załączył "RZS porównawczy" za okres 1/01/2015 do 31/03/2015 r. W wykonaniu wezwania referendarza sądowego z sierpnia 2015 r skarżący poinformował – w piśmie z "13 lipca ..." - że nie jest w stanie przedłożyć w zakreślonym terminie wskazać szczegółowych informacji na temat dokonanych rozliczeń z kontrahentami. Wskazał nadto, że: - posiada zadłużenie na kwotę 4320413 zł oraz kilkaset tysięcy zaległości w VAT i podatku dochodowym; - należności oznaczył na kwotę 3319502 zł. Zadeklarował, że: - załącza wydruki z rachunków bankowych swoje i żony za okres 1 miesiąca (!); - załącza deklaracje podatkowe; - źródłem dochodu jest działalność gospodarcza – jego i zony; - podtrzymuje kalkulację kosztów życia wskazaną w formularzu PPF; - w ciągu ostatniego roku zbył [...] ciągniki i [...] naczep; - składa wydruk rejestru VAT za jeden (!) miesiąc. Z PIT 36L żony strony za 2014 r wynika przychód w wysokości 144 tys., koszty w wysokości 142 tys. zł. Z PIT strony – przychód w wysokości 53358834,09 i dochód – 363672,43 zł. Wnioski strony o prawo pomocy były już rozpatrywane w innych sprawach przed WSA w Warszawie. Na podstawie art. 243 § 1 oraz art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r, poz. 270 ze zm. - dalej P.p.s.a), właściwy sąd administracyjny może na wniosek strony przyznać jej prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym, stosownie do art. 245 § 3 P.p.s.a. obejmuje, zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie pełnomocnika. Następuje wtedy, kiedy strona wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie lub rodziny. Wymagany wpis od skargi w sprawie wynosi niespełna 2 tys. zł. Badana sprawa jest związana z podatkiem od towarów i usług ponoszonym w trakcie działalności gospodarczej, czyli spór jest następstwem działalności gospodarczej strony. Tym samym koszt sporu jest jednym z kosztów ponoszonych w ramach prowadzenia działalności gospodarczej. W każdej ze spraw badanych przez referendarza sądowego należy rozważyć także racje "drugiej strony", w tym wypadku przesłanki podyktowane postulatem uwzględniania interesu publicznego, zgodnie ze starą paremią "audiatur et altera pars". Zdaniem referendarza sądowego okoliczności, istotne dla sposobu rozpoznania wniosku o prawo pomocy, oprócz tych zaakcentowanych przez skarżącego, są następujące: Po pierwsze strona nie wykonała rzetelnie skierowanego do niej wezwania, ponieważ odpisy z wyciągów z rachunków bankowych nie dotyczą żądanych sześciu miesięcy, lecz jednego miesiąca. Ta samą uwagę należy odnieść do złożonego zestawienia faktur VAT (złożono za okres jednego miesiąca, a nie żądanych trzech miesięcy) oraz zestawienia aktualnych należności i zobowiązań: na niedbałość w tym ostatnim aspekcie strona zresztą sama zwraca uwagę w piśmie zatytułowanym "Odpowiedź na wezwanie" ("Ad.9"). Zarazem strona pomija w składanych deklaracjach istotne składniki majątku: Z formularzy złożonych w innych sprawach wynika, że strona posiada kilka samochodów osobowych (jak [...] czy [...] in) i ponosi wydatki związane z ich eksploatacją, lecz w formularzu złożonym do niniejszej sprawy takich pojazdów nie zadeklarowała. Także pomimo wezwania referendarza sądowego o wskazanie zbytych ruchomości o wartości przekraczającej 10 tys. zł (pkt 6 wezwania z 3/8/2015 r) strona nie oznaczyła samochodów osobowych, lecz jedynie "[...] ciągniki oraz [...] naczep". Tym samym pominęła istotne składniki majątku, względnie dochody uzyskane z ich zbycia. Wobec tego rodzaju uchybień w wykonywaniu wezwania referendarza sądowego wydanego w celu wyjaśnienia sytuacji majątkowej strony nieistotne wydaje się zestawienia faktu zadeklarowania przez stronę w "Odpowiedzi na wezwanie" tego, że "podtrzymuje kalkulację kosztów życia wskazaną we wniosku o prawo pomocy" oraz, że źródłem dochodu jest działalność gospodarcza (moja) oraz strony" w zestawieniu z okolicznością, ze formularzu PPF nie zadeklarowała żadnego dochodu (lecz stratę), jak też nie przedstawiła żadnej kalkulacji kosztów życia. Dla referendarza niepoznawalne pozostało, jak wobec braku "dochodu", przy zadeklarowanym jedynym źródłem dochodu, tj. działalności gospodarczej, które przynosi stratę, strona pokrywała koszty egzystencji, w tym utrzymania 260 m domu i kilku – co wynika z formularzy złożonych w innych sprawach – samochodów. Z powyższego wynika, że uzasadnione mogą być zastrzeżenia, co do rzetelności składanych przez stronę deklaracji i obrania ich jako podstawę do pozytywnego – dla strony – rozpoznania wniosku o prawo pomocy. Jednakże jest jeszcze jeden aspekt sprawy.... Zdaniem referendarza sądowego, skoro wymagalne koszty sądowe są częścią kosztów działalności gospodarczej, to należy je odnosić do wysokości przychodów (por. postanowienie z 5/6/ 2008 r I FZ 236/08, z 2/7/2004 r. I SA/Gd 269/04 i in CBOSA). Z treści "RZS porównawczy" 1/1/2015 do 30/6/2015, niespójnej "datowo" z oznaczeniami daty zawartej w tytule pisma – lecz przecież złożonego przez stronę - wynika posiadanie przychodów w kwocie 20133210,99 i zysku 207313,72. Także z zeznania podatkowe strony wynika przychód z działalności gosp. w wysokości 53358834,09 zł. Z proporcji wielkości wymagalnego kosztu sądowego (ok 2 tys. zł) i wartości przychodu wynika zatem brak podstaw do przyznania stronie pomocy w pokrywaniu jednego z kosztów działalności gospodarczej. Także z rejestru sprzedaży za nadesłany okres wynika regulowanie należności w wysokości przekraczającej wymagalne koszty sądowe (s 25 i n akt sądowych). Podobnie z nadesłanych wyciągów bankowych wynika regulowanie należności i dokonywanie wydatków w wysokości wielokrotnie przekraczającej wysokość wymagalnych kosztów sądowych w sprawie (karta 57 i n akt sądowych), przy czym strona nie wykazała pierwszeństwa zaspokojenia uregulowanych przez nią zobowiązań. Podsumowując, nie tyle niewykazanie sytuacji życiowej, ile nie wykazanie okoliczności, które uniemożliwiałyby, z uzyskiwanego przez stronę przychodu z działalności gospodarczej, wygospodarowanie środków na pokrycie jednego z kosztów tej działalności, tj. ok 2 tys. zł., zadecydowały o niekorzystnym – ale dla strony - rozpoznaniu wniosku. Przyznanie prawa pomocy w zarysowanej sytuacji oznaczałoby podjęcie rozstrzygnięcia będącego wyrazem braku respektu dla tradycji orzeczniczej, dla której referendarz sądowy, dyscyplinowany przez "wyższe" instancje, jest zobowiązany dochować szacunku. Wartości orzecznicze wskazane powyżej współkształtują sposób rozumienia prawa, natomiast egzekwowanie prawa nie może być uznane za bezprawie (executio iuris non habet iniuriam), ponieważ "prawo jest sztuką tego, co dobre i sprawiedliwe" (ius est ars boni et aequi). Dlatego też referendarz sądowy uznał, że nie została wykazana sytuacja strony umożliwiająca przyznanie jej prawa pomocy w zakresie częściowym i - na podstawie art. 243 § 1 u.p.p.s.a., art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2 u.p.p.s.a. oraz art. 258 § 2 pkt 7 u.p.p.s.a., postanawiając jak w sentencji, uznał znaczenie wartości wynikających z tradycji orzeczniczej sądów administracyjnych i dorobku prawa rzymskiego.