III SA/Wa 1938/09
PostanowienieWSA w Warszawie2010-08-12
Skład orzekający: Agnieszka Grzelak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy strona, która wcześniej nie wykazała swojej sytuacji materialnej, może uzyskać prawo pomocy (zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata) w celu wniesienia skargi kasacyjnej, jeśli przedstawiła nowe dowody potwierdzające jej trudną sytuację finansową?Ratio decidendi
Prawo pomocy ma na celu zapewnienie stronie dostępu do wymiaru sprawiedliwości, gdy nie jest ona w stanie ponieść kosztów postępowania. Strona, która początkowo nie przedstawiła wystarczających dowodów swojej sytuacji materialnej, może uzyskać prawo pomocy w zakresie całkowitym (zwolnienie od kosztów i ustanowienie adwokata), jeśli w późniejszym etapie postępowania wykaże, że jej dochody i stan majątkowy nie pozwalają na pokrycie kosztów, zwłaszcza w kontekście konieczności wniesienia skargi kasacyjnej.Stan faktyczny
Skarżący K. G. złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w celu wniesienia skargi kasacyjnej. Wcześniejsze wnioski o przyznanie prawa pomocy były odrzucane z powodu braku dokumentów potwierdzających jego sytuację materialną. Skarżący opiekuje się chorą matką, a jego dochody (świadczenie pielęgnacyjne i emerytura matki) są niskie. W nowym wniosku przedstawił szczegółowe informacje o swoich dochodach, wydatkach oraz sytuacji rodzinnej, a także dokumenty potwierdzające przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego i opłacanie składek zdrowotnych.Rozstrzygnięcie
Przyznano prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata.Pełny tekst orzeczenia
Referendarz sądowy Agnieszka Grzelak Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 12 sierpnia 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku K G. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] października 2009 r. nr [...] w przedmiocie pozostawienia podania bez rozpatrzenia postanawia przyznać prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata
1. Postanowieniem z 16 grudnia 2009 r. sygn. akt III SA/Wa 1938/09 referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie odmówił Skarżącemu K. G. przyznania prawa pomocy z uwagi na brak jakichkolwiek dokumentów potwierdzających sytuację materialną Skarżącego.
Po rozpoznaniu sprzeciwu od postanowienia z 16 grudnia 2009 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowienie z dnia 2 marca 2010 r. sygn. akt III SA/Wa 1938/09 odmówił przyznania Skarżącemu prawa pomocy. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że Skarżący nie nadesłał żadnego dokumentu potwierdzającego jego sytuację majątkową. Sąd wskazał, że Skarżący nie dopełnił ciążącego na nim obowiązku rzetelnego i wyczerpującego zaprezentowania swojej sytuacji finansowej. Na postanowienie to Skarżący złożył zażalenie.
Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 27 kwietnia 2010 r. sygn. akt II FZ 187/10 oddalił zażalenie. W uzasadnieniu Sąd podniósł okoliczność, że Skarżący będąc zobowiązany do przedłożenia dokumentów źródłowych, takich dokumentów nie przedłożył. Nie uczynił tego również na etapie sprzeciwu od postanowienia wydanego przez referendarza sądowego. Sąd wskazał, że strona na której ciąży obowiązek wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy, uchylając się od przedstawienia określonych dokumentów i oświadczeń na wezwanie sądu administracyjnego, powinna liczyć się z tym, że sąd nie będzie dysponował materiałem dowodowym wystarczającym do uwzględnienia jej wniosku o przyznanie prawa pomocy.
Postanowieniem z dnia 30 czerwca 2010 r. sygn. akt III SA/Wa 1938/09 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę w przedmiotowej sprawie.
2. Skarżący wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sadowych oraz ustanowienia adwokata, celem wniesienia skargi kasacyjnej. Oświadczył że opiekuje się matką która nie chodzi i która jest niezdolna do samodzielnej egzystencji. Źródłem utrzymania matki Skarżącego jest emerytura w wysokości 803 zł, zaś Skarżącego świadczenie pielęgnacyjne w kwocie 520 zł. Skarżący zaznaczył że z uwagi na stałą opiekę nad matką nie może pracować. Opisując stan majątkowy wyjaśnił, że czeka na wydanie budynków i działki o powierzchni 1.32 ha.
3. Na wezwanie referendarza sądowego o przedłożenie dokumentów źródłowych Skarżący wyjaśnił, że nie posiada zeznań podatkowych. Skarżący oświadczył, nie posiada wyciągów z rachunków bankowych oraz że korzysta z pomocy społecznej uzyskując zasiłek z tytułu opieki nad chorą matką. Skarżący dołączył decyzję przyznającą świadczenie w formie opłacania składki na ubezpieczenie zdrowotne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia oraz przyznającą świadczenie pielęgnacyjne. Do wydatków zaliczył opłaty za energię elektryczną (32,77 zł miesięcznie), gaz (42 zł co drugi miesiąc), koszty zakupu leków (100 zł miesięcznie). Skarżący przedstawił kopię przekazu pocztowego uzyskiwanej emerytury, przez jego matkę. Oświadczył, że nie posiada żadnych zobowiązań oraz że został pozbawiony własności działki siedliskowej, gdyż nie może prowadzić działalności rolniczej.
Mając powyższe na uwadze zważono, co następuje:
3. Celem instytucji "prawa pomocy" jest zapewnienie realizacji prawa do sądu stronie, która ze względu na dochody, stan majątkowy i rodzinny nie może ponieść kosztów związanych ze swym udziałem w sprawie.
4. Przyznanie prawa pomocy uzależnione jest od spełnienia przesłanek określonych w art. 246 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), dalej powoływanej jako p.p.s.a. Zgodnie z art. 245 § 2 P.p.s.a., prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika. Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym stosownie do art. 245 § 3 P.p.s.a. obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie pełnomocnika.
Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania.
5. Skarżący wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika jakim jest adwokat, a zatem o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Rozpoznając jego wniosek referendarz sądowy miał na względzie fakt iż postanowieniami z 24 czerwca 2010 r. oraz 1 lipca 2010 r. przyznano Skarżącemu prawo pomocy w sprawach V SA/Wa 1209/10, IV SA/Wa 807/10 oraz III SA/Wa 1374/10, a nadto w przeciwieństwie do okoliczności zaistniałych wcześniej w niniejszej sprawie Skarżący udzielił żądanych przez referendarza sądowego informacji. Z informacji tych wynika, że Skarżący nie posiada wartościowych przedmiotów, oszczędności, papierów wartościowych, ani innych zasobów pieniężnych. Stan prawny budynków i działki siedliskowej nie jest natomiast jasny.
Źródłem dochodów rodziny jest emerytura matki Skarżącego oraz świadczenie pielęgnacyjne w łącznej wysokości 1323 zł, co daje kwotę 661,50 zł na jedną osobę. Na same tylko opłaty za energię, gaz i leki Skarżący wydaje około 175 zł miesięcznie. Pozostała kwota pozwala właściwie tylko na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych dwóch osób, zwłaszcza, jeśli uwzględni się schorzenia matki Skarżącego, które uniemożliwiają jej samodzielną egzystencję.
Uznać zatem należało, iż Skarżący wykazał, że nie ma środków na pokrycie jakichkolwiek kosztów postępowania tzn. kosztów sądowych ( w przypadku wniesienia skargi kasacyjnej wpis wyniesie 100 zł) oraz usług profesjonalnego pełnomocnika jakim jest adwokat.
W tej sytuacji na podstawie art. 243 § 1 p.p.s.a., art. 245 p.p.s.a., art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. oraz art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło