III SA/Wa 1940/15

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie – Anna Zaorska po rozpoznaniu w dniu 23 września 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku R.N. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi R. N. na decyzję Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] maja 2015 r., nr [...] w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności członka zarządu wraz z pozostałymi członkami zarządu za zaległości podatkowe spółki z tytułu wpłat na PFRON za miesiące od grudnia 2008 r. do marca 2009 r. postanawia - odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie - We wniosku złożonym na urzędowym formularzu PPF skarżący – R. N. , reprezentowany przez pełnomocnika adwokata A. W., wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od wpisu od skargi ponad kwotę 100 zł. Skarżący oświadczył, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną i małoletnią córką. Nie posiada żadnego majątku ani oszczędności. Dom jednorodzinny i samochód stanowią majątek żony, z którą od 2009 r., skarżący pozostaje w rozdzielności majątkowej. Skarżący oświadczył ponadto, ze uzyskuje dochód ze stosunku pracy w wysokości ok. 1.680 zł brutto, a jego żona w wysokości ok. 3.500 zł brutto. Do wniosku skarżący załączył swoje zeznania podatkowe za 2013 i 2014 r. Pismem z 12 sierpnia 2015 r. skarżący został wezwany do nadesłania dodatkowych dokumentów oraz złożenia dodatkowych oświadczeń dotyczących jego sytuacji finansowej. W odpowiedzi skarżący nadesłał zeznanie podatkowe żony, wyciąg z rachunku bankowego żony, zaświadczenie o zarobkach, zestawienie miesięcznych dochodów i wydatków rodziny. Skarżący wyjaśnił również, że od dłuższego czasu nie korzysta z rachunku bankowego, w związku czym nie może przedstawić wyciągów z tegoż rachunku. Mając na względzie powyższe zważono, co następuje: Celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji osobom, które znajdują się w sytuacji finansowej uniemożliwiającej im poniesienie kosztów z tym związanych. Instytucja ta stanowi wyjątek od generalnej zasady, zgodnie z którą strona ponosi koszty sądowe, czy też koszt wynagrodzenia jej pełnomocnika. Wskazać przy tym należy, że przyznanie prawa pomocy powoduje, że koszty związane z postępowaniem ponosi za skarżącego Skarb Państwa. W tej sytuacji, możliwość przyznania prawa pomocy uzależniona jest od szczególnie rozważnej oceny, wykazanej w treści wniosku sytuacji materialnej wnioskodawcy, tak aby jednoznacznie wynikał z niej brak środków na poniesienie kosztów postępowania. W rozpoznawanej sprawie skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych tj. w zakresie częściowym. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012, poz. 270 ze zm. - dalej – "P.p.s.a"), przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wnioskodawca wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych (podkreślenie własne) kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Podkreślić należy, że dla uzyskania prawa pomocy nie wystarczy subiektywne przekonanie wnioskodawcy o zasadności jego otrzymania. Prawo pomocy może być przyznane, jeżeli zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. W związku powyższym, wskazać trzeba, że wpis sądowy w sprawie wynosi 500 zł. Skarżący uiścił już z tego tytułu kwotę 100 zł. Postała więc kwota ciążąca na skarżącym z tytułu wpisu sądowego to 400 zł. Odnosząc powyższą kwotę do sytuacji materialnej skarżącego i jego rodziny, uznać należało, że wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych nie zasługuje na uwzględnienie. Z przedstawionego zestawienia budżetu miesięcznego rodziny wynika, że łączny dochód trzyosobowej rodziny skarżącego wynosi 6.466 zł. Na dochód ten składają się: wynagrodzenie ze stosunku pracy skarżącego w wysokości 1.286 zł, wynagrodzenie żony – 2.680 zł oraz pomoc rodziny – 2.500 zł. Z kolei wydatki miesięczne wynoszą 6.340 zł, w tym: czynsz/kredyt hipoteczny 1.500 zł, prąd 550 zł, kredyt [...] 160 zł, telefon komórkowy 170 zł, wyżywienie, ubrania 2.000 zł, opłaty za samochód 300 zł, kredyt [...] 1.000 zł, woda 60 zł, spłata [...] 500 zł, abonament tel. 100 zł. Opierając się wyłącznie na powyższym zestawieniu – abstrahując od rzeczywistej konieczność i wysokości niektórych wydatków – można byłoby zgodzić się ze skarżącym, że uzyskiwane dochody w całości przeznaczane są na zaspokojenie niezbędnych wydatków rodziny. Jednakże, po przeanalizowaniu wyciągu z rachunku bankowego żony skarżącego za okres od 27 kwietnia do 23 lipca 2015 r. rodzą się poważne wątpliwości, co do rzetelności przedstawionego wyżej zestawienia. Z rachunku tego rzeczywiście wynika, że wynagrodzenie żony skarżącego wynosi netto ok. 2.800 zł, a skarżącego 1.286,16 zł (na ten rachunek wpływa również wynagrodzenie skarżącego). Jednocześnie jednak na rachunek ten wpłat "własnych" dokonuje sam skarżący: 11 maja 2015 r. – 600 zł, 13 maja 2015 r. – 2.700 zł, 15 maja 2015 r. – 1.350 zł, 3 czerwca 2015 r. – 250 zł, 16 czerwca 2015 r. - 3.160 zł, 13 lipca 2015 r. – 500 zł, 17 lipca 2015 r. - 3.050 zł. Z powyższego wynika więc, że skarżący posiada jeszcze jakieś dodatkowe źródło przychodów, którego nie ujawnił. Tym samym, skarżący nie przedstawił w sposób rzetelny swojej sytuacji finansowej. Ponadto, z wyciągu tego wynika, że rodzina skarżącego, poza wskazanymi, ponosi również wydatki, które nie są charakterystyczne dla osób mających trudną sytuację finansową. W dniu 2 czerwca 2015 r. z rachunku tego dokonano wpłaty zaliczek w wysokości 1.000 zł i 750 zł na wczasy w J. , 23 lipca 2015 r. wpłacono zaliczkę 200 zł na pokoje gościnne w B. . Jako ponadstandardowe można równie uznać wydatki na rzecz firmy kosmetycznej: 12 maja 2015 r. w wysokości 356,59 zł, 13 maja 2015 r. – 446 zł, 18 lipca 2015 r. 653,30 zł. Rodzina skarżącego ponosi również znaczące wydatki na utrzymanie samochodu, odzież, wyżywienie typu fast food. W tym miejscu należy podkreślić, że instytucja prawa pomocy ma charakter wyjątkowy, co oznacza, że może być stosowana tylko w przypadku osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną, do których zalicza się bezrobotnych lub osoby pozbawione środków do życia bądź gdy środki te są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko potrzeby egzystencjalnie niezbędne (por. postanowienie NSA z 19 października 2005 r. I GZ 107/05, niepubl.). Z kolei przez uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony w taki sposób, że nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych (por. postanowienie NSA z 22 marca 2005 r. FZ 794/04, niepubl.). Ponadto, jak wskazał NSA w postanowieniu z 10 maja 2005 r. II OZ 318/05 niepubl., prawo pomocy przyznawane jest osobom, które pomimo starań i przy największym możliwym wysiłku nie mogą ponieść kosztów postępowania, ponieważ ich dochód jest wybitnie niski lub też nie osiągają żadnego dochodu. Bez wątpienia skarżącego nie można zaliczyć do takiej kategorii wnioskodawców. Podsumowując przyjąć należy, że okoliczności podnoszone we wniosku o przyznanie prawa pomocy nie uzasadniają twierdzenia, że skarżący nie jest w stanie wygospodarować środków niezbędnych do uiszczenia wpisu sądowego w całości. W konsekwencji nie spełniona została przesłanka, o której mowa w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., warunkująca przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Mając na względzie całość powyższej argumentacji, na podstawie przepisów art. art. 246 § 1 pkt 2 oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.