III SA/Wa 1940/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Sobocha, po rozpoznaniu w dniu 27 października 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku R. N. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi R. N. na decyzję Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] maja 2015 r. nr [...] w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności członka zarządu wraz z pozostałymi członkami zarządu za zaległości podatkowe spółki z tytułu wpłat na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych za miesiące od grudnia 2008 r. do marca 2009 r. postanawia odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych We wniosku złożonym na urzędowym formularzu PPF skarżący – R. N. , reprezentowany przez pełnomocnika adwokata A. W. , wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od wpisu od skargi ponad kwotę 100 zł. Skarżący oświadczył, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną i małoletnią córką. Nie posiada żadnego majątku ani oszczędności. Dom jednorodzinny i samochód stanowią majątek żony, z którą od 2009 r., skarżący pozostaje w rozdzielności majątkowej. Skarżący oświadczył ponadto, ze uzyskuje dochód ze stosunku pracy w wysokości ok. 1.680 zł brutto, a jego żona w wysokości ok. 3.500 zł brutto. Do wniosku skarżący załączył swoje zeznania podatkowe za 2013 i 2014 r. Pismem z 12 sierpnia 2015 r. skarżący został wezwany do nadesłania dodatkowych dokumentów oraz złożenia dodatkowych oświadczeń dotyczących jego sytuacji finansowej. W odpowiedzi skarżący nadesłał zeznanie podatkowe żony, wyciąg z rachunku bankowego żony, zaświadczenie o zarobkach, zestawienie miesięcznych dochodów i wydatków rodziny. Skarżący wyjaśnił również, że od dłuższego czasu nie korzysta z rachunku bankowego, w związku czym nie może przedstawić wyciągów z tegoż rachunku. Postanowieniem z 23 września 2015 r. Referendarz sądowy odmówił Skarżącemu przyznania prawa pomocy. Skarżący złożył od powyższego postanowienia sprzeciw. Zarzucił, że Referendarz niewłaściwie zastosował przepisy o prawie pomocy poprzez przyjęcie, że Skarżący może bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny uiścić wpis sądowy. Nie uwzględnił czy żona Skarżącego wspomaga go finansowo. Skarżący zarzucił, że Referendarz dokonał sprzecznych ustaleń z treścią zebranego w sprawie materiału dowodowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 245 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej zwana: "P.p.s.a.") prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 P.p.s.a.). Przyznanie prawa pomocy uzależnione jest od spełnienia przesłanek określonych w art. 246 P.p.s.a. Zgodnie z § 1 pkt 1 tego artykułu osoba fizyczna może domagać się przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Natomiast stosownie do § 1 pkt 2 ww. artykułu przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przyjętą regułą jest, iż obowiązkiem stron jest ponoszenie kosztów związanych z udziałem w postępowaniu. Przyznanie wnioskodawcy prawa pomocy należy traktować, jako odstępstwo od powołanej zasady, powodujące uszczuplenie dochodów państwa. Przysługujące Sądowi prawo do zwalniania od kosztów sądowych nie ma charakteru pełnego, swobodnego uznania, lecz podlega określonym regułom, których należy bezwzględnie przestrzegać przy każdorazowym rozpatrywaniu takiego wniosku. W szczególności, do obowiązków Sądu należy ocena złożonego przez wnioskodawcę oświadczenia i ewentualna jego weryfikacja, w celu wyważenia interesu ogółu (Skarbu Państwa) i słusznego interesu jednostki (obywatela). Rozpoznając wniosek należy uwzględnić sytuację majątkową Skarżącego oraz jego zdolności płatnicze na tle wysokości wymagalnych kosztów sądowych. Skarżący wniósł o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie częściowym, tj. w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych. Na obecnym etapie postępowania sądowoadministracyjnego wymagalnym od Skarżącego kosztem jest wpis sądowy od skargi w kwocie 500 zł z czego 100 zł Skarżący uiścił. Po przeanalizowaniu wniosku Skarżącego oraz przedstawionych przez niego danych o sytuacji finansowej Sąd stwierdza, że w jego przypadku przesłanki warunkujące udzielenie prawa pomocy w zakresie częściowym nie występują. Biorąc pod uwagę złożone oświadczenia o stanie majątkowego posiadania Skarżącego, uznać należało, iż nie wykazał on, że nie jest w stanie ponieść kosztów wpisu sądowego. Skarżący oświadczył, że łączny dochód jego trzyosobowej rodziny wynosi 6.466 zł. Na dochód ten składają się: wynagrodzenie ze stosunku pracy skarżącego w wysokości 1.286 zł, wynagrodzenie żony – 2.680 zł oraz pomoc rodziny – 2.500 zł. Z kolei wydatki miesięczne wynoszą 6.340 zł, w tym: czynsz/kredyt hipoteczny 1.500 zł, prąd 550 zł, kredyt [...] 160 zł, telefon komórkowy 170 zł, wyżywienie, ubrania 2.000 zł, opłaty za samochód 300 zł, kredyt [...] 1.000 zł, woda 60 zł, spłata [...] 500 zł, abonament tel. 100 zł. Wskazać należy, że analiza wyciągu z rachunku bankowego żony skarżącego za okres od 27 kwietnia do 23 lipca 2015 r. rodzi poważne wątpliwości, co do rzetelności przedstawionego wyżej zestawienia. Z rachunku tego rzeczywiście wynika, że wynagrodzenie żony skarżącego wynosi netto ok. 2.800 zł, a skarżącego 1.286,16 zł. Jednocześnie jednak na rachunek ten wpłat "własnych" dokonuje sam skarżący: 11 maja 2015 r. – 600 zł, 13 maja 2015 r. – 2.700 zł, 15 maja 2015 r. – 1.350 zł, 3 czerwca 2015 r. – 250 zł, 16 czerwca 2015 r. - 3.160 zł, 13 lipca 2015 r. – 500 zł, 17 lipca 2015 r. - 3.050 zł. Z powyższego wynika więc, że skarżący posiada jeszcze jakieś dodatkowe źródło przychodów, którego nie ujawnił. Tym samym, skarżący nie przedstawił w sposób rzetelny swojej sytuacji finansowej. Ponadto, z wyciągu tego wynika, że rodzina skarżącego, poza wskazanymi, ponosi również wydatki, które nie są charakterystyczne dla osób mających trudną sytuację finansową. W dniu 2 czerwca 2015 r. z rachunku tego dokonano wpłaty zaliczek w wysokości 1.000 zł i 750 zł na wczasy w J. , 23 lipca 2015 r. wpłacono zaliczkę 200 zł na pokoje gościnne w B. . Jako ponadstandardowe można równie uznać wydatki na rzecz firmy kosmetycznej: 12 maja 2015 r. w wysokości 356,59 zł, 13 maja 2015 r. – 446 zł, 18 lipca 2015 r. 653,30 zł. Rodzina skarżącego ponosi również znaczące wydatki na utrzymanie samochodu, odzież, wyżywienie typu fast food. Skarżący podnosi w sprzeciwie, że ma z żoną rozdzielność majątkową z uwagi na złe stosunki rodzinne co powoduje, że żona nie udziela mu wparcia finansowego, a ponadto Skarżący nie ma wpływu na wydatki ponoszone z rachunku żony. Zdaniem Sądu powyższe jest niewiarygodne bowiem mimo złych stosunków z żoną (z PPF wynika, że rozdzielność majątkowa istnieje od 2009 r.) Skarżący nadal pozostaje z żoną we wspólnym gospodarstwie domowym (6 lat), a ponadto nie posiada własnego konta bankowego, tylko wspólne z żoną i to na to konto wpływa wynagrodzenie Skarżącego. A ponadto Skarżący dokonuje na to konto gotówkowych wpłat we wpłatomatach, nie podając źródła pochodzenia tych środków. Skarżący nie wyjaśnia w złożonym sprzeciwie z jakiego źródła dokonywał tych wpłat. Mając zatem na uwadze wysokość obrotów na posiadanym wspólnie z żoną rachunku bankowym – nieproporcjonalną do uzyskiwanych przez Skarżącego dochodów i wykazywanych kosztów stwierdzić należy, że Skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania sądowego bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu. Warto na koniec przywołać stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego, zajęte w postanowieniu z dnia 27 maja 2008 r. o sygn. akt II GZ 112/08, zgodnie z którym, rozpatrywanie wniosku o przyznanie prawa pomocy nie polega na swobodnym uznaniu, lecz podlega określonym regułom, których należy przestrzegać. W tym zakresie pozytywne rozpatrzenie wniosku może nastąpić tylko wówczas, gdy bez wątpliwości wykazane zostanie, iż sytuacja majątkowa w jakiej się wnioskodawca znajduje nie pozwala mu na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Instytucja prawa pomocy ma charakter wyjątkowy z tego przede wszystkim względu, iż wiąże się z przeniesieniem ciężaru ponoszenia wydatków w indywidualnej sprawie sądowej jednego obywatela na współobywateli, bowiem to z ich środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia z obowiązku ich ponoszenia. W konsekwencji – w razie nie wykazania omawianego uprawnienia – próbę przeniesienia ciężaru dotyczącego wnioskującej strony na Skarb Państwa należy oceniać negatywnie. Wobec powyższego, na podstawie art. 245 § 3 oraz art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., Sąd postanowił jak w sentencji.