III SA/Wa 1947/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Asesor WSA Marta Waksmundzka-Karasińska po rozpoznaniu w dniu 27 lutego 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Z. D. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi Z. D. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie z dnia [...] września 2007 r., nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług postanawia: - przyznać stronie skarżącej prawo pomocy w zakresie częściowym tj. zwolnić ją od kosztów sądowych - odmówić stronie skarżącej przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. Z. D. (zwany dalej "skarżącym") w odpowiedzi na wezwanie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie do uiszczenia wpisu sądowego w wysokości 179,00 zł złożył wniosek, na urzędowym formularzu (PPF), o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego. W uzasadnieniu stwierdził, że jego jedynym źródłem dochodu jest świadczenie przedemerytalne w wysokości 633,81 zł. Wnioskodawca oświadczył, że ma 60 lat i ze względu na wiek i choroby nie może podjąć żadnego zatrudnienia. Dodał, że w związku z zawałem serca, przyznano mu III grupę inwalidzką. Na same lekarstwa skarżący powinien wydawać miesięcznie 300 zł. Podniósł również ze nie posiada żadnego majątku, który mógłby spieniężyć. Ponieważ nie ma wykształcenia prawniczego, to może nie zaprezentować prawidłowo swoich racji przed Sądem. Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że skarżący samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe, nie posiada nieruchomości, przedmiotów wartościowych ani oszczędności. Skarżący w wykonaniu wezwania WSA w Warszawie - Referendarza sądowego z dnia [...] grudnia 2007r. przesłał pismo z dnia 28 grudnia 200 w którym przedstawił szczegółowe wskazanie wysokości wydatków składających się na bieżące utrzymanie skarżącego. Do pisma dołączył zeznania podatkowe za 2005 i 2006 r., kopię zaświadczenia lekarskiego i rachunków za gaz i energię. Wyjaśnił, że ustanowiony przez krewnych skarżącego adwokat ma go reprezentować w ewentualnych sprawach karnych i sporadycznie w sprawach sadowych administracyjnych. Postanowieniem z dnia [...] stycznia 2008 r. Referendarz sądowy odmówił stronie skarżącej przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Skarżący w sprzeciwie z dnia 5 lutego 2008 r. powyższe postanowienie uznał za ewidentnie krzywdzące. Wyjaśnił, że z adw. P. P. łączy go "ograniczony stosunek prawny", a za pomoc w sprawach administracyjnych nie płaci pełnomocnikowi wynagrodzenia. Wskazał, że darowiznę na rzecz Parafii [...] w P. w 2006 r. przekazał na życzenie swego zmarłego ojca. Pieniądze na ten cel pochodziły ze środków z fundacji P.". Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej zwanej: "p.p.s.a.", prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§2), natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko z opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). W przypadku osób fizycznych przyznanie prawa pomocy następuje w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.) a w zakresie częściowym - gdy osoba ta wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). W ocenie Sądu, po dokonaniu analizy danych zawartych w formularzu PPF i pismach skarżącego, przyznanie skarżącemu prawa pomocy w żądanym przez niego zakresie, tj. w całości nie jest zasadne. Nie sposób bowiem uznać, że nie ma on środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania w sytuacji, gdy osiąga stały miesięczny dochód. Wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym nie zasługuje na uwzględnienie także z tego względu, iż brak jest konieczności ustanawiania zawodowego pełnomocnika na obecnym etapie postępowania. Przepisy regulujące postępowanie przed wojewódzkim sądem administracyjnym nie przewidują bowiem "przymusu adwokackiego". Skarżący ma ustawowo zapewnione prawo do informacji, którego wyrazem jest sformułowana w art. 6 p.p.s.a. zasada udzielania pomocy stronom (por. postanowienie NSA z dnia 16 stycznia 2006 r., II GZ 143/05). Zgodnie z tym przepisem Sąd udziela stronom występującym w sprawie bez adwokata lub radcy prawnego potrzebnych wskazówek co do czynności procesowych oraz poucza ich o skutkach prawnych tych czynności i skutkach zaniedbań. Istotną gwarancją procesową jest również to, iż stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd oceniając wydane w sprawie rozstrzygnięcie lub czynność organu administracji, rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Przepis ten daje podstawę do uwzględnienia skargi także wtedy, gdy w trakcie toczącego się postępowania sądowoadministracyjnego strona nie podnosi zarzutów będących podstawą wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonego aktu lub czynności. Oznacza to, że Sąd zbada zasadność skargi niezależnie od obecności na rozprawie pełnomocnika, czy też Skarżącego (por. postanowienie NSA z dnia 10 września 2007 r., II FZ 450/07). W ocenie Sądu sytuacja, w której znalazł się skarżący wypełnia natomiast przesłanki z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., co oznacza, iż wykazał on, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Skarżący w sposób wystarczający uprawdopodobnił, iż poniesienie kosztów sądowych przekracza jego możliwości finansowe. Jego miesięczne dochody z tytułu świadczenia przedemerytalnego wynoszą 633,81 zł. Skarżący jest osobą schorowaną i niezdolną do pracy. Samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe co oznacza, że wszystkie związane z tym wydatki musi ponosić z własnych dochodów. Z tych też względów Sąd uznał, iż wnioskodawca nie jest w stanie, bez uszczerbku koniecznego dla swojego utrzymania, ponieść kosztów sądowych. Sytuacja materialna strony uniemożliwia mu poniesienia kosztów sadowych. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 243 § 1 p.p.s.a. oraz art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w związku z art. 245 § 3 p.p.s.a., Sąd postanowił jak w sentencji.