III SA/Wa 1948/16

Dnia 8 listopada 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: , Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Góra - Błaszczykowska, po rozpoznaniu w dniu 8 listopada 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu Syndyka masy upadłości M.T. od postanowienia starszego referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 sierpnia 2016 r. , sygn. III SA/Wa 1948/16 w przedmiocie prawa pomocy w sprawie ze skargi Syndyka masy upadłości M.T. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] kwietnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za I kwartał 2011r. postanawia zmienić postanowienie starszego referendarza sądowego z dnia 26 sierpnia 2016 r. w ten sposób, że przyznać Skarżącemu prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych Skarżący Syndyk masy upadłości M. T. na urzędowym formularzu PPF wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych. Syndyk masy upadłości w uzasadnieniu wniosku oraz pełnomocnik adwokat W.Z. w piśmie z 22 lipca 2016 r. stanowiącym odpowiedź na wezwanie referendarza sądowego, wskazali, że z uwagi na ogłoszoną upadłość M. T. , na chwilę obecną w masie upadłości brak jest jakichkolwiek środków finansowych. Nie można określić kiedy i czy w ogóle, środki finansowe pojawią się. Zależy to przede wszystkim od postępu w sprzedaży składników majątkowych masy upadłości. Natomiast chcąc uiścić wpis sądowy od skargi, syndyk masy upadłości musiałby wystąpić z wnioskiem o przyznanie zaliczki na pokrycie tych kosztów, ze środków Skarbu Państwa Pełnomocnik (przy sprawie III SA/Wa 2093/16) wskazał, że na chwilę obecną nie ustalono jeszcze planu spłaty. Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że M. T. samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe i posiada nieruchomość gruntową zabudowaną o powierzchni 600 m² o wartości 841.630 zł. Skarżąca nie posiada dochodów. Szacunkowa łączna kwota zobowiązań wynosi 2.441.500 zł. Postanowieniem z dnia 26 sierpnia 2016 r. starszy referendarz sądowy odmówił Skarżącemu przyznania prawa pomocy. W uzasadnieniu postanowienia referendarz wskazał, że Skarżący nie wykazał sytuacji majątkowej, która kwalifikowałaby go do przyznania prawa pomocy. W ocenie referendarza sądowego Strona powinna liczyć się w trakcie prowadzenia działalności gospodarczej z obowiązkiem ponoszenia kosztów. W sprzeciwie pełnomocnik Skarżącego podniósł, że z przedstawionych informacji wynika, że w masie upadłości brak jest jakichkolwiek środków finansowych. Nie można przy tym określić czy kiedykolwiek sytuacja masy upadłości M. T. ulegnie zmianie. Ponadto Upadła nie ma obecnie żadnych przychodów, które wchodziłyby do masy upadłości i możliwe byłoby ich przeznaczenie na pokrycie kosztów sądowych. Pełnomocnik nie zgodził się z referendarzem sądowym, który twierdzi, że fakt ogłoszenia upadłości M. T. nie przesądza o jej złym stanie majątkowym. Sąd ocenił bowiem, że stan ten uzasadnia ogłoszenie upadłości konsumenckiej i jednoznacznie stwierdził, że M. T. jest podmiotem niewypłacalnym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Sprzeciw zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016r., poz. 718 ze zm., dalej: "P.p.s.a."), rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Wniesienie sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (art. 260 § 2 P.p.s.a.). Sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym (art. 260 § 3 P.p.s.a.). Zgodnie z art. 245 § 1 P.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§2), natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko z opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). W przypadku osób fizycznych przyznanie prawa pomocy następuje, w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246§ 1 pkt 1), a w zakresie częściowym – gdy osoba ta wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny ( pkt. 2 cyt. wyżej przepisu). Z regulacji prawnych dotyczących kosztów sądowych można wysnuć wniosek, że wnoszenie opłat sądowych jest zasadą natomiast zwolnienie z ich uiszczenia stanowi odstępstwo od niej. Założeniem prawa do bezpłatnej pomocy prawnej jest to, że strona – ze względu na swój stan majątkowy – nie jest w stanie ponieść jej kosztów. Prawo pomocy jest przyznawane osobom charakteryzującym się ubóstwem. Przykładowo do takich osób zaliczyć można osoby, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione zostały całkowicie środków do życia. Na obecnym etapie postępowania jedynym kosztem sądowym jest koszt wpisu od skargi w wysokości 928 zł. Okoliczności przedstawione przez stronę skarżącą we wniosku o przyznanie prawa pomocy, jak również wynikające z pisma z 22 lipca 2016r. pozwalają uznać, że sytuacja strony skarżącej uzasadnia przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, tj. zwolnienia od kosztów sądowych. Wskazać trzeba, że w stosunku do M.T. ogłoszono upadłość, a na chwilę obecną brak jest jakichkolwiek środków finansowych w masie upadłości. Nie można też określić kiedy i czy w ogóle środki finansowe się pojawią. Zależy to przede wszystkim od postępu w sprzedaży składników majątkowych masy upadłości (nieruchomość). W związku z tym Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 260 § 1 P.p.s.a., zmienił postanowienie referendarza sądowego z 26 sierpnia 2016 r., co orzekł jak w sentencji.