III SA/Wa 1950/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Długosz-Szyjko, Sędziowie Sędzia WSA Maciej Kurasz (spr.), Sędzia WSA Alojzy Skrodzki, Protokolant Lidia Wasilewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 sierpnia 2010 r. sprawy ze skargi W. P. na postanowienie Ministra Finansów z dnia [...] sierpnia 2009 r. nr [...] przedmiocie skargi na czynności egzekucyjne oddala skargę 1. Na podstawie przedłożonych Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie przez Ministra Finansów akt sprawy Sąd przyjął, iż wobec W. P. dalej jako: ("Skarżący", "Strona") prowadzone było postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułu wykonawczego Ministra Finansów nr [...], a także z dnia [...] kwietnia 2007 r., obejmującego należność cywilnoprawną za grudzień 2005 r. 2. W ramach prowadzonego postępowania egzekucyjnego zawiadomieniem z dnia [...] listopada 2008 r., organ egzekucyjny dokonał zajęcia świadczenia w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych o/ C. Zawiadomienie o zajęciu prawa majątkowego zostało doręczono Stronie za zwrotnym potwierdzeniem odbioru ze skutkiem w dniu 12 grudnia 2008 r. 3. Pismem z dnia 22 grudnia 2008 r. Skarżący działając osobiście zaskarżył powyższą czynność egzekucyjną zarzucając organowi egzekucyjnemu m.in. brak skutecznego doręczenia tytułu wykonawczego. Skarżący podniósł także szereg zarzutów dotyczących podstawy prowadzenia postępowania egzekucyjnego. 4. Dyrektor Izby Skarbowej w K., po rozpatrzeniu skargi na czynność egzekucyjną oddalił ją postanowieniem z dnia [...] marca 2009 r. 5. Zobowiązany nie godząc się z rozstrzygnięciem organu nadzoru, złożył do Ministra Finansów za pośrednictwem Dyrektora Izby Skarbowej w K. zażalenie z dnia 20 kwietnia 2009 r. Skarżący wniósł o uchylenie postanowienia organu nadzoru w całości, a także wniósł o umorzenie postępowania egzekucyjnego w oparciu o przepisy art. 59 i art. 60 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005. Nr 229, poz. 1954 ze zm. dalej jako "u.o.p.e.a.") i uchylenie czynności egzekucyjnych oraz o wstrzymanie postępowania egzekucyjnego do czasu ostatecznego rozstrzygnięcia sprawy. Strona nie podniosła naruszenia przez organ egzekucyjny przepisów dotyczących dokonanej czynności. W swoim wystąpieniu ponowiła natomiast zarzuty co do zasadności wszczęcia i prowadzenia postępowania egzekucyjnego. 6. Minister Finansów postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2009 r. na podstawie przepisów art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm. – dalej jako "Kpa") oraz art. 17, art. 18 i art. 54 § 5 u.o.p.e.a. utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wyższego stopnia wskazał, iż skarga na czynności egzekucyjne będąca przedmiotem postępowania przed organami, dotyczyć może jedynie toczącego się postępowania egzekucyjnego. W ocenie Ministra Finansów zastrzeżenia podnoszone przez Skarżącego mogły się stać wyłącznie przedmiotem zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej, opartego na podstawie art. 33 pkt 1 u.o.p.e.a., zgodnie bowiem z tym przepisem, podstawą zarzutu może być m.in. wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku. Z akt sprawy wynikało, że z przysługującego prawa wniesienia zarzutów, Skarżący nie skorzystał. Organ wyższego stopnia wyjaśnił nadto, że w postępowaniu w sprawie ze skargi na czynności egzekucyjne organu prowadzącego czynności wykonawcze kontrolą objęta jest jedynie prawidłowość zaskarżonej czynności, a nie działania będące podstawą egzekucji. Postępowanie egzekucyjne pozwala na badanie istnienia czy też wymagalności egzekwowanego obowiązku jedynie w ograniczonym zakresie. Okoliczności te podlegają badaniu w postępowaniu poprzedzającym postępowanie egzekucyjne, bowiem tylko w jego trakcie, uprawnione organy, orzekają o prawach i obowiązkach wynikających z prawa materialnego. Samo postępowanie egzekucyjne służy bowiem przymusowemu wykonaniu nałożonych obowiązków, a nie badaniu ich materialnoprawnej podstawy. Ponieważ skarga na czynności egzekucyjne dotyczyć może jedynie czynności organu egzekucyjnego lub egzekutora podjętych w trakcie toczącego się postępowania egzekucyjnego, zaś wniesiono ją w wyniku zajęcia wierzytelności pieniężnej w postaci nadpłaty wynikającej z zeznania rocznego za 2007 r., organ nadzoru miał obowiązek ocenić dokonaną czynność pod kątem jej zgodności z ustawą o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Zdaniem Ministra Finansów organ nadzoru słusznie uznał, że brak było podstaw do uwzględnienia skargi. Odnosząc się do merytorycznej strony zagadnienia organ odwoławczy stwierdził w uzasadnieniu postanowienia, iż organ egzekucyjny realizując należności objęte tytułami wykonawczymi stosuje środki egzekucyjne przewidziane w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - art. 7 § 1 ustawy. Katalog środków egzekucyjnych stosowanych w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnych został wymieniony w przepisie art. 1a pkt. 12 lit. a u.o.p.e.a. Jednym z takich środków jest egzekucja z innych wierzytelności. W ocenie Ministra Finansów dokonana czynność egzekucyjna nie naruszała przepisu art. 89 u.o.p.e.a. Z przepisu tego wynika, że organ egzekucyjny dokonuje zajęcia wierzytelności przez przesłanie do dłużnika zobowiązanego zawiadomienia o zajęciu wierzytelności pieniężnej zobowiązanego i jednocześnie wzywa dłużnika zajętej wierzytelności, aby należnej od niego kwoty do wysokości egzekwowanej należności wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia należności w terminie i kosztami egzekucyjnymi bez zgody organu egzekucyjnego nie uiszczał zobowiązanemu, lecz należną kwotę przekazał organowi egzekucyjnemu na pokrycie należności. Zajęcie wierzytelności jest dokonane z chwilą doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu. Jednocześnie z przesłaniem zawiadomienia organ egzekucyjny zawiadamia zobowiązanego, że nie wolno mu zajętej kwoty odebrać ani też rozporządzać nią a nadto doręcza zobowiązanemu odpis tytułu wykonawczego, o ile nie został wcześniej doręczony. Z akt sprawy wynikało, że wszystkie wymogi formalnoprawne wymienione w art. 89 u.o.p.e.a. zostały przez organ egzekucyjny spełnione. Zawiadomienie o zajęciu wierzytelności doręczono dłużnikowi zajętej wierzytelności tj. Naczelnikowi [...] Urzędu Skarbowego w C. w dniu 3 lipca 2008 r., natomiast Skarżącemu w dniu 21 lipca 2008 r. Tytuł wykonawczy doręczony został przy pierwszej czynności egzekucyjnej w dniu 7 sierpnia 2007 r., w trybie art. 44 Kpa. Przedmiotowe zawiadomienie o zajęciu zostało podpisane przez uprawnionego pracownika, a jego forma odpowiadała formie przewidzianej w rozporządzeniu Ministra Finansów z dnia 22 listopada 2001 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. Nr 137, poz. 1541 z późn. zm.) Zastosowanie środka egzekucyjnego było więc zgodne z przepisami prawa regulującymi tę kwestię. Minister Finansów, odnosząc się do zażalenia w części dotyczącej wniosku o umorzenie postępowanie egzekucyjnego, zauważył, iż w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego toczy się postępowanie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Gliwicach ze skargi Strony z dnia 15 grudnia 2008 r. Odnosząc się natomiast do kwestii doręczenia tytułu wykonawczego, Minister Finansów podzielił stanowisko Dyrektora Izby Skarbowej w K., oraz wyjaśnił dodatkowo, iż samo zwolnienie od pracy nie może być wyłącznie potwierdzeniem braku winy zainteresowanego w odbiorze korespondencji. Tak samo nie może wyłączać zawinienia fakt czasowego przebywania zainteresowanego poza miejscem stałego zamieszkania, jeżeli doszło w tym czasie do skutecznego doręczenia tytułu wykonawczego. Taką konkluzję zawarto m.in. w wyroku NSA z 20 kwietnia 1999 r., sygn. akt I SA/Ka 1609/97. W związku z powyższym zdaniem Ministra Finansów organ nadzoru wydając zaskarżone rozstrzygnięcie właściwie ocenił stan faktyczny oraz materiał dowodowy zgromadzony w sprawie, nie naruszając przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. 7. W skardze z dnia 1 października 2009 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na postanowienie Ministra Finansów. Strona wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz wstrzymanie czynności egzekucyjnych do czasu ostatecznego rozstrzygnięcia sprawy. Niezależnie od powyższego Strona wniosła o dołączenie do akt sprawy wymienionych w skardze dokumentów dotyczących różnych postępowań z zakresu egzekucji administracyjnej prowadzonej wobec jego osoby. W uzasadnieniu skargi Skarżący postawił zarzut rażącego "złamania" prawa. Zdaniem Skarżącego zaskarżone postanowienie "nie uwzględnia przepisów i rozminęło się ze stanem faktycznym". Ponadto Strona wyraziła pogląd, że nie istnieje żadna wierzytelność Banku ani Ministra Finansów należna od niego. Podjęte zatem przez Ministra Finansów działania mają na celu, zdaniem Skarżącego ochronę pracowników Banku Handlowego i Ministra Finansów. Ponadto Zobowiązany podtrzymał zarzuty wniesione na etapie zażalenia. Dotyczy to przede wszystkim nieskutecznego doręczenia tytułu wykonawczego oraz wymagalności zobowiązania, tym samym podważa on zasadność wszczęcia i prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Nie podnosi natomiast zarzutów dotyczących naruszenia przepisów w zakresie dokonanej czynności egzekucyjnej. Niezależnie od powyższego Strona uważa, że doszło do przedawnienia roszczeń Ministra Finansów. 8. W odpowiedzi na skargę Minister Finansów wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonym postanowieniu. 9. Pismem z dnia 30 sierpnia 2010 r. pełnomocnik profesjonalny reprezentujący Skarżącego wniósł o uwzględnienie skargi. W uzasadnieniu pisma procesowego Strona skarżąca wskazała, że skarga zasługuje na uwzględnienie z przyczyny: błędnego ustalenia stanu faktycznego i uznania, że Skarżącemu został prawidłowo doręczony tytułu wykonawczy w dniu 7 sierpnia 2007 r. w sytuacji, w której Skarżący powiadomił organ podatkowy o jego chorobie. Pełnomocnik wskazał także, że organy nie uwzględniły tego, iż p. S. S. był pełnomocnikiem Skarżącego. W ocenie pełnomocnika profesjonalnego treść powyższego pełnomocnictwa była znana organowi podatkowemu. Strona skarżąca podniosła, że działania organów administracji naruszały dyspozycję przepisów art. 6 – art. 10, art. 32, art. 40, art. 65 oraz art. 157 Kpa w związku z art. 18 u.o.p.e.a. Zdaniem pełnomocnika stanowisko Skarżącego jest logiczne i uzasadnione. W jego ocenie nie budzi wątpliwości, iż ustanowił on pełnomocnika w osobie S. S. W piśmie tym podkreślono także, iż w ocenie Strony Skarżacej Stronie nie doręczono w sposób prawidłowy tytułu wykonawczego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. 10. Przenosząc określone w przepisach ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej powoływanej jako "p.p.s.a") kryteria oceny zaskarżonego aktu administracyjnego na grunt przedmiotowej sprawy, Sąd uznał, iż zaskarżone postanowienie Ministra Finansów utrzymujące w mocy postanowienie organu pierwszej instancji oddalające skargę Strony na czynności egzekucyjne - nie narusza przepisów prawa materialnego, w stopniu dającym podstawę do jego uchylenia, jak również przepisów proceduralnych w stopniu mającym istotny wpływ na wynik rozpoznawanej sprawy. Sąd nie dopatrzył się również w przedmiotowym postępowaniu administracyjnym naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego oraz naruszeń prawa powodujących obowiązek stwierdzenia nieważności zaskarżonego postanowienia. Odnosząc się do uzasadnienia skargi i podnoszonych w niej zarzutów Sąd wskazuje, iż stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że Sąd, dokonując oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, w rozpoznawanej sprawie postanowienia Ministra Finansów zbadał przedmiotową sprawę z punktu widzenia zgodności z prawem całego postępowania administracyjnego. Sąd po przeanalizowaniu zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego uznał, iż postępowanie organów administracyjnych i wydane w sprawie postanowienia w przedmiocie oddalenia skargi na czynności egzekucyjne były zgodne z przepisami prawa. 11. Podnieść należy, iż podnoszone zarzuty skargi uzupełnionej o zarzuty wskazane przez profesjonalnego pełnomocnika ustanowionego z urzędu zawarte w piśmie procesowym z dnia 30 sierpnia 2010 r. w dotyczą w zasadzie dwóch zasadniczych kwestii. Pierwsza grupa zarzutów jest wynikiem kwestionowania przez Skarżącego prawidłowości doręczenia mu tytułu wykonawczego w konsekwencji braku możliwości zajęcia przez organ egzekucyjny wierzytelności. Drugi element sporny dotyczy kwestii związanej z brakiem udziału w postępowaniu administracyjnym - egzekucyjnym osoby S. S., którą Skarżący określił jako jego pełnomocnik. 12. Na wstępie wskazać należy, iż z całokształtu uregulowań w zakresie środków zaskarżenia w postępowaniu egzekucyjnym w administracji wynika, iż skarga określona w art. 54 § 1 u.o.p.e.a. przysługuje w sytuacji, gdy stronie nie przysługują inne środki zaskarżenia. Zgodnie z art. 54 § 1 u.o.p.e.a., zobowiązanemu przysługuje skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego lub egzekutora oraz skarga na przewlekłość postępowania. Skargę na czynności egzekucyjne (...) wnosi się w terminie 14 dni od dnia dokonania zakwestionowanej czynności egzekucyjnej, o ile przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej (art. 54 § 4). Skarga w rozumieniu wskazanego przepisu prawa jest środkiem zaskarżenia czynności wykonawczych i może być wnoszona zarówno na czynności organu egzekucyjnego, jak i egzekutora. Z istoty skargi, o której mowa w art. 54 u.o.p.e.a. wynika więc, iż w jej ramach nie można wnosić zarzutów materialnoprawnych, lecz wyłącznie zarzuty formalnoprawne, odnoszące się do prawidłowości postępowania organu egzekucyjnego, bądź egzekutora, przez pryzmat przepisów regulujących sposób i formę dokonywania czynności egzekucyjnych. Stwierdzić należy, iż organy administracji w przedmiotowej sprawie miały za zadanie rozpatrując skargę Strony zbadać prawidłowość podjętych czynności egzekucyjnych. Z akt sprawy wynikało, iż stosownie do art. 7 u.o.p.e.a. zastosowano środek egzekucyjny przewidziany w art. 1a pkt 12 ppkt a, tj. egzekucję ze świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego oraz ubezpieczenia społecznego a także z renty socjalnej. Czynność egzekucyjna w została dokonana stosownie do dyspozycji zawartej w art. 79 powołanej wyżej ustawy, tzn. organ egzekucyjny dokonuje zajęcia wierzytelności pieniężnej zobowiązanego i jednocześnie wzywa dłużnika zajętej wierzytelności, aby należnej od niego kwoty do wysokości egzekwowanej należności wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia należności w terminie i kosztami egzekucyjnymi bez zgody organu egzekucyjnego nie uiszczał zobowiązanemu, lecz należną kwotę przekazał organowi egzekucyjnemu na pokrycie należności. Zajęcie wierzytelności jest dokonane z chwilą doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu. Jednocześnie z przesłaniem zawiadomienia organ egzekucyjny zawiadamia zobowiązanego, że nie wolno mu zajętej kwoty odebrać ani też rozporządzać nią, a nadto doręcza zobowiązanemu odpis tytułu wykonawczego, a, ile nie został wcześniej doręczony. Analiza zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wskazał, że zawiadomienie o zajęciu zostało podpisane przez uprawnionego pracownika, a jego forma odpowiadała formie przewidzianej w rozporządzeniu Ministra Finansów z dnia 22 listopada 2001 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. Nr 137, poz. 1541 z późn. zm.). Zajęcie to zostało doręczone Skarżącemu w dniu 12 grudnia 2008r. w trybie art. 44 Kpa. W ocenie Sądu powyższe doręczenie w świetle zasad określonych w przepisach postępowania należało uznać za skuteczne, tym samym Sąd nie uwzględnił zarzutów Skarżącego co do braku doręczenia tytułu egzekucyjnego wszczynającego postępowanie egzekucyjne. 13. Odnośnie natomiast drugiej zasadniczej kwestii podnoszonej przez Stronę Skarżącą na etapie postępowania przed Sądem tj. nie doręczenia dokumentów egzekucyjnych pełnomocnikowi Strony p. S. S. Sąd uznał, iż nie zasługiwały one na uwzględnienie. Analiza akt z postępowania egzekucyjnego potwierdziła, iż na żadnym etapie tego postępowania, nie zostało złożone pełnomocnictwo do reprezentowania w nim Skarżącego. Co więcej - pisma i wnioski (w tym wniosek inicjujący niniejsze postępowanie) zostały złożone przez Stronę działającego osobiście. Na uwagę w przedmiotowej sprawie odnośnie kwestii skuteczności procesowej pełnomocnictwa w postępowaniu egzekucyjnym zasługują poglądy wyrażone m.in. w orzeczeniu NSA sygn. akt II FSK 1431/07 z dnia 15 stycznia 2009 r. w którym Sad podniósł, że stosownie do przepisu art. 32 Kpa w związku z art. 18 u.o.p.e.a., strona może działać przez pełnomocnika, chyba, że charakter czynności wymaga jej osobistego działania. Pełnomocnictwo, w myśl art. 33 § 2 i 3 Kpa, powinno być udzielone na piśmie lub zgłoszone do protokołu. Pełnomocnik ma obowiązek dołączenia do akt oryginału lub urzędowo poświadczonego odpisu pełnomocnictwa. W związku z tym, że postępowanie egzekucyjne jest postępowaniem odrębnym, strona ustanawiająca pełnomocnika do reprezentowania jej w tym postępowaniu winna dopełnić wymogów wynikających z powołanych wyżej przepisów. Ustanowienie pełnomocnika w postępowaniu podatkowym, karnoskarbowym nie jest tożsame z koniecznością złożenia stosownego pełnomocnictwa w postępowaniu egzekucyjnym. Na koniec warto wskazać, że zgodnie z treścią pełnomocnictwa przedstawionego przez Stronę [...] Urzędowi Skarbowemu w C. wynikało, że Skarżący udzielił pełnomocnictwa p. S. S. "wyłącznie do zarządu zwykłego w tym zakresie podatków i danin publicznych będących we właściwości ustawowej Ministra Finansów i jego organów terenowych oraz przed sądami administracyjnymi" Sąd odnosząc się do zarzutów naruszenia art. 40 § 2 Kpa oraz związanym z tym wnioskiem Strony o zastosowanie art. 156 powołanej ustawy stwierdził, że żądanie to jest nieuprawnione. Wskazać należy, iż zgodnie z przepisami art. 40 § 2, art. 32 , art. 33 § 2 i 3 Kpa, strona może działać przez pełnomocnika, chyba że charakter czynności wymaga jej osobistego działania. Przy tym warunkiem uznania pełnomocnictwa jest zachowanie formy pisemnej lub zgłoszenie do protokołu oraz dołączenie do akt oryginału lub urzędowo poświadczonego odpisu pełnomocnictwa. Przepisy te mają odpowiednie zastosowanie w postępowaniu egzekucyjnym zgodnie z normą zawartą w art. 18 u.o.p.e.a. Z przepisów tych wynika, że organ musi zostać zawiadomiony o fakcie ustanowienia pełnomocnika w danej, konkretnej sprawie; nie można natomiast domniemywać istnienia pełnomocnictwa. Według ustalonego stanu faktycznego stwierdzono, że udzielone przez Stronę pełnomocnictwo p S. S. dotyczyło postępowania w sprawach podatkowych. Skarżący ustanowił bowiem S. S. jako pełnomocnika do sprawowania zarządu zwykłego firmy C. w jego imieniu, w zakresie podatków i danin publicznych. S. S.nie był natomiast umocowany do występowania w imieniu Strony w postępowaniu egzekucyjnym. Należało zatem uznać, że w niniejszej sprawie wymagane prawem pełnomocnictwo nie zostało złożone do akt ww. sprawy. Powyższe wskazuje, że okoliczność nieusankcjonowania przez organ ww. pełnomocnictwa nie może stanowić przesłanki w rozumieniu art. 156 § 1 Kpa dającej podstawę do zastosowania trybu nadzwyczajnego. Dodatkowo trzeba podkreślić, że egzekwowana od zobowiązanego należność ma charakter cywilnoprawny, niemieszczący się w ramach udzielonego pełnomocnictwa, udzielonego w zakresie podatków i danin publicznych. 14. W wyniku przeprowadzenia kontroli zaskarżonego postanowienia - w zakresie oraz według kryteriów określonych w przytoczonych na wstępie przepisach - stwierdzić zatem należało, że przy jego wydaniu nie doszło do naruszenia przepisów postępowania egzekucyjnego. Wobec tego - na podstawie art. 151 p.p.s.a. – skarga została oddalona.