III SA/Wa 1961/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Olesińska, po rozpoznaniu w dniu 11 stycznia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu sprzeciwu L. sp. z o.o. w likwidacji z siedzibą w W. od postanowienia referendarza sądowego z dnia 29 listopada 2017 r. w sprawie ze skargi L. sp. z o.o. w likwidacji z siedzibą w W. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia [...] marca 2017 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za okresy rozliczeniowe od stycznia do grudnia 2014 r. postanawia utrzymać zaskarżone postanowienie w mocy L. spółka z o.o. w likwidacji (dalej: "Spółka", "Skarżąca") wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych. Uzasadniając wniosek powołała się na fakt wydania wobec niej decyzji wymiarowych dotyczących podatku akcyzowego. Skutkiem tych decyzji było zakończenie prowadzonej działalności gospodarczej i rozpoczęcie procesu jej likwidacji. Po otwarciu likwidacji Dyrektor Izby Celnej w S. zgłosił wierzytelność w kwocie 645.730.778 zł. Skarżąca podkreśliła, że jakakolwiek działalność jest niemożliwa z uwagi na brak zezwoleń. Wskazała, że jej kapitał zakładowy wynosi [...] zł, zaś od 2013 r. nie sporządza bilansów ani rachunków zysków i strat, ponieważ całość jej dokumentacji została zabezpieczona przez prokuraturę. W wykonaniu wezwania referendarza sądowego w niniejszej sprawie oraz w sprawie o sygn. akt III SA/Wa 3229/17 Skarżąca oświadczyła, że nie składała zeznań podatkowych za lata 2015-2016, nie prowadziła w 2017 r. żadnej działalności gospodarczej, nie posiada dostępu do rachunków bankowych, nie dysponuje sprawozdaniem finansowym za lata 2015-2016. Podkreśliła, że oryginalne dokumenty oraz zapisy cyfrowe zostały zabrane przez Straż Graniczną w B. na polecenie Prokuratury Okręgowej w B. Dodała, iż uzyskanie ich kopii jest utrudnione ze względu na brak prawidłowego skatalogowania i opisania zabranych dokumentów. Skarżąca nie posiada udziałów w innych podmiotach, środków trwałych ani towarów. Posiada natomiast tytoń o przybliżonej wartości 4.500.000 zł stanowiący przedmiot zajęcia egzekucyjnego. Skarżąca zamierza sprzedać przedmiotowy tytoń, aby w ten sposób uzyskać środki na spłatę zobowiązań wobec kontrahentów (plantatorów). Wyjaśniła, że braki w dokumentacji utrudniają prowadzenie postępowania likwidacyjnego. Wspólnik nie posiada środków pieniężnych na pokrycie kosztów sądowych. Skarżąca przedstawiła m. in. dokumenty dotyczące postępowania egzekucyjnego, deklaracje VAT-7K, pisma dotyczące zabezpieczonej dokumentacji. Postanowieniem z dnia 29 listopada 2017 r. referendarz sądowy odmówił Skarżącej przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W uzasadnieniu wskazał, że Skarżąca poza powołaniem się na takie okoliczności jak: toczące się postępowanie likwidacyjne, brak środków finansowych i brak majątku, nie przedstawiła żadnego dokumentu potwierdzającego sytuację finansową. Nie przesłała mianowicie zeznań podatkowych, wyciągów bankowych (nawet jeśli brak jest na nich operacji), bilansów, rachunków zysków i strat, sprawozdań finansowych. Pismem z dnia 8 grudnia 2017 r. Skarżąca wniosła sprzeciw od powyższego postanowienia. Postawiła przy tym zarzuty naruszenia art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. oraz art. 45 ust. 1 Konstytucji RP poprzez nieprzyznanie jej prawa pomocy, a tym samym uniemożliwienie jej skorzystania z prawa do sądu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Stosownie do art. 259 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), zwanej dalej: "p.p.s.a.", od postanowień dotyczących prawa pomocy przysługuje środek zaskarżenia w postaci sprzeciwu. Rozpoznając taki sprzeciw sąd wydaje postanowienie, w którym kwestionowane orzeczenie zmienia albo utrzymuje w mocy, o czym orzeka na posiedzeniu niejawnym – art. 260 § 1 oraz § 3 p.p.s.a. Ustanawiając przesłankę udzielenia prawa pomocy ustawodawca wskazał w art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., że jest nią brak dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania, zaznaczając jednocześnie, że wykazanie powyższego spoczywa na wnioskodawcy. Ponadto, przedmiotowe dofinansowanie Strony ze środków publicznych możliwe jest tylko w rzeczywiście wyjątkowych przypadkach, bowiem nawet spełnienie wskazanej w powołanym przepisie przesłanki nie obliguje do uwzględnienia żądania. Powyższe koreluje z zasadą wyrażoną w art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którą strony postępowania sądowego zobowiązane są do ponoszenia jego kosztów, a odstępstwo od powyższego przewidują przepisy szczególne, tj. te odnoszące się do instytucji prawa pomocy. W ocenie Sądu, w świetle przedstawionych przez stronę (zarówno we wniosku, jak i nadesłanych dokumentach) okoliczności należy podzielić stanowisko referendarza sadowego, że Spółka nie wykazała, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania. Prawidłowo ustalił referendarz, że Skarżąca nie wykazała niemożności zgromadzenia środków finansowych niezbędnych do partycypowania w kosztach postępowania sądowego z jej skargi. Sąd stwierdza, że ustalenie to jest szczególnie istotne z uwagi na wysokość wpisu sądowego w sprawie (4.713 zł). Skarżąca nie przedstawiła bowiem żadnych dowodów dotyczących jej rzeczywistej sytuacji majątkowej i zdolności płatniczych, pomimo inicjatywy dowodowej ze strony Sądu. Zabezpieczyła środki finansowe celem zapłaty "z góry" za usługi prawnicze świadczone przez jej pełnomocnika, ale nie zabezpieczyła – jak twierdzi – żadnych środków niezbędnych do kontynuowania postępowania sądowego w niniejszej sprawie. Nie wykazała, że podjęła jakiekolwiek starania w celu przedstawienia dowodów, o których mowa w wezwaniu wystosowanym do niej w trybie art. 255 p.p.s.a. Skarżąca nie wykazała nadto, że nie posiada możliwości uzyskania dopłat ze strony wspólników i nie przedstawiła okoliczności towarzyszących utracie zgromadzonego w przeszłości majątku. Sądowi z urzędu wiadome jest, że Skarżąca prowadziła działalność gospodarczą znacznych rozmiarów. Spółka powinna wykazać nie tylko, że nie ma środków na poniesienie tych kosztów, ale także, że nie ma ich, pomimo podjęcia wszelkich niezbędnych działań, by zdobyć fundusze na pokrycie wydatków (zob. postanowienie NSA z 17 kwietnia 2014 r., I OZ 304/14). Zarówno liczba wszczętych przez Spółkę procesów sądowych, jak i łączna kwota zobowiązań (zaległości) podatkowych z tytułu podatku akcyzowego, nie stanowią automatycznie podstawy do przyznanie Spółce prawa pomocy. Pełnomocnik Spółki zdaje się nie dostrzegać, że w świetle powołanych wyżej przepisów, to wnioskujący obowiązany jest wykazać, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Ciężar dowodu spoczywa bowiem na stronie składającej wniosek o przyznanie prawa pomocy. Rolą Sądu nie jest zaś poszukiwanie za Spółkę takich dowodów lub (i) okoliczności, które świadczyłyby o konieczności przyznania jej prawa pomocy. Pomimo tego, że kwota ciążących na skarżącej zobowiązań jest niewątpliwie znaczna (wielomilionowa), to nie przesądza okoliczność ta automatycznie o tym, że należy przyznać jej prawo pomocy. Sąd podzielił zatem stanowisko referendarza sądowego, zgodnie z którym Spółka nie wykazała, iż jej sytuacja majątkowa i zdolności płatnicze są na tyle złe, że nie ma ona możliwości partycypowania w kosztach postępowania sądowego z jej skargi. Sąd uznał zatem, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu. Nie dopatrzył się naruszenia w niniejszej sprawie przepisów art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. i art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, bowiem konstytucyjna gwarancja prawa do sądu nie ma charakteru absolutnego. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 260 § 1 oraz § 3 w zw. z art. 245 § 3 i art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.