III SA/Wa 1971/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Agnieszka Krawczyk (sprawozdawca), Sędziowie sędzia WSA Barbara Kołodziejczak-Osetek, sędzia WSA Jarosław Trelka, Protokolant specjalista Robert Powojski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 marca 2015 r. sprawy ze skargi Z. N. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...] kwietnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości z tytułu opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi za miesiące od lipca do grudnia 2013 r. 1) uchyla zaskarżoną decyzję, 2) stwierdza, że uchylona decyzja nie może być wykonana w całości. Skarżący – Z.N. - wnioskiem z dnia 27 grudnia 2013 r. zwrócił się do Wójta Gminy R. o umorzenie zaległości w opłatach za gospodarowanie odpadami komunalnymi w kwocie 248,80 zł. W treści wniosku wyjaśnił, iż znajduje się w trudnej sytuacji materialnej i zdrowotnej. Podniósł, że troje członków jego rodziny leczy się i na opłaty nie wystarcza środków pieniężnych. Do wniosku dołączył m.in. rachunek za energię elektryczną, potwierdzenie zakupu opału, rachunki za leki, decyzję GOPS o przyznaniu zasiłku pielęgnacyjnego dla małżonki i siebie, decyzję ZUS wskazującą na wysokość świadczenia rentowego wypłacanego żonie w kwocie 610, 33 zł, informację lekarską o stanie swojego zdrowia. W toku postępowania w celu ustalenia stanu majątkowego przesłuchano Skarżącego, co znalazło odzwierciedlenie w protokole. Wójt Gminy R. decyzją z dnia [...] stycznia 2014 r. odmówił Skarżącemu umorzenia zaległości w opłacie za gospodarowanie odpadami komunalnymi za miesiące od lipca do grudnia 2013 r. w kwocie 240 zł, stwierdzając brak ustawowych przesłanek do zastosowania ulgi. W ocenie organu nie wystąpiły okoliczności, które można byłoby określić jako "ważny interes podatnika", ani też nie występują przesłanki o charakterze "interesu publicznego" osłabiające zdolność płatniczą na tyle, by uniemożliwiło zapłatę przez Skarżącego należnej na rzecz gminy opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. W treści uzasadnienia decyzji powołując treść art. 67a § 1 pkt 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r.- Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r., poz. 749 ze zm., dalej: "O.p."), organ stwierdził, iż wnioskodawca zamieszkuje wraz z żoną i dwoma synami w miejscowości G. . Źródłem utrzymania rodziny Skarżącego jest renta chorobowa, renta inwalidzka żony, zasiłek pielęgnacyjny oraz dochód uzyskiwany z gospodarstwa rolnego łącznie ok. 2075 zł miesięcznie. Koszty związane z bieżącymi wydatkami, opłatami tj. (gaz, energia, ogrzewanie, żywność, utrzymanie dzieci, leczenie żony) około 2095 zł miesięcznie. Skarżący otrzymuje dopłaty bezpośrednie na użytki rolne w wysokości 2500 zł. Jednocześnie w sierpniu 2013 r. Skarżący otrzymał z Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w R. specjalny zasiłek celowy przeznaczony na dopłatę do kosztów związanych z leczeniem. W konsekwencji nie stwierdzono aby przedstawione okoliczności stanowiły dostateczne przesłanki dla umorzenia zaległej opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi z uszczerbkiem dla potrzeb bytowych rodziny. Skarżący, pismem z dnia 6 lutego 2014 r., wniósł odwołanie od powyższej decyzji, nie zgadzając się z rozstrzygnięciem Wójta. Skarżący powtórzył argumenty o trudnej sytuacji materialno-zdrowotnej członków rodziny. Dodatkowo przy piśmie z dnia 24 marca 2014 r. (data wpływu do organu) Skarżący podtrzymał swoje stanowisko zawarte w odwołaniu. Poinformował o wysokości zadłużenia za zakup węgla (160 zł), za zakup leków, za zakupy w sklepie (około 130 zł) i w opłatach za wodę. Do pisma dołączył fakturę za lekarstwa i za opał. Wskazał na trudne warunki lokalowe. Wyjaśnił, iż nie posiada sprzętów rolniczych do uprawy gruntu rolnego oraz nie prowadzi hodowli zwierząt. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C (dalej: SKO), jako organ odwoławczy, decyzją z dnia [...] kwietnia 2014 r. utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy R. z dnia [...] stycznia 2014 r. Organ odwoławczy stwierdził, że w sprawie nie zaistniały wymienione w art. 67a § 1 pkt 3 O.p. przesłanki ważnego interesu podatnika, konieczne do przyznania ulgi w spłacie opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Organ odwoławczy uzasadniając powyższe twierdzenie wskazał, że ze zgromadzonego materiału nie wynika, aby sytuacji życiowa Skarżącego miała nadzwyczajny charakter, pomimo przedstawionych danych o dochodach rodziny. Osoby te nie pozostają bowiem bez środków do życia. Analizując sytuację finansową członków rodziny Skarżącego przyjęto, iż uzyskują następujące dochody z tytuły renty inwalidzkiej żony - 610 zł, zasiłek pielęgnacyjny - 153 zł, renta chorobowa Skarżącego - 312 zł, dochód z gospodarstwa około 1000 zł miesięcznie. Skarżący otrzymuje dopłaty bezpośrednie z tytułu prowadzenia gospodarstwa w wysokości 2.500 zł rocznie. Natomiast w sierpniu 2013 r. Skarżący otrzymał zasiłek specjalny celowy na leczenie w wysokości 300 zł. Ponadto określono kwoty przeznaczone na wydatki, takie jak: światło - 135 zł, gaz 75 zł, wydatki na żywność - ok. 1000 zł, leczenie ok. 250 zł, na utrzymanie dzieci ok. 400 zł, wydatki na węgiel około 1500 zł na sezon, podatki - 135 zł na kwartał. Ustalono także, iż Skarżący jest właścicielem budynku mieszkalnego, a także jest właścicielem gospodarstwa rolnego o po w. 2,99 ha użytków rolnych. Podsumowując SKO uznało, iż otrzymywane świadczenia, posiadanie majątku w postaci gospodarstwa rolnego i budynku mieszkalnego, nie można zakwalifikować do okoliczności, które przemawiają za wystąpieniem ważnego interesu podatnika i przyznaniem ulgi. Pismem z dnia 14 maja 2014 r. Skarżący wniósł skargę na powyższą decyzję SKO wnosząc o pozytywne załatwienie jego sprawy. W uzasadnieniu skargi wskazał na pogarszająca się sytuację materialną i zdrowotną rodziny. Podniósł, iż dochód rodziny nie wystarcza na pokrycie opłat, ponieważ utrzymanie, wyżywienie i leczenie jest bardzo kosztowne. Podkreślił, iż zalega z opłatami za 2014 r. Skarżący szczegółowo odniósł się do problemów swoich dwóch synów w szkole, co w jego ocenie było spowodowane przez Wójta Gminy oraz działania Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej dotyczące ograniczenia praw rodzicielskich i umieszczenia dzieci w placówce opiekuńczo-wychowawczej. Końcowo zaznaczył, iż jego rodzina odczuwa liczne "niedobory", w szczególności zdrowotne. Ponadto zasugerował, iż Wójt Gminy jest wobec niego wrogo nastawiony. W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o oddalenie skargi i w całości podtrzymało dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Kontrola ta obejmuje m.in. orzekanie w sprawach ze skarg na decyzje administracyjne (art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm. – dalej: "p.p.s.a."). Stosownie do art. 134 tej ustawy, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W razie uwzględnienia skargi na decyzję Sąd ją uchyla w całości lub w części, stwierdza jej nieważność lub wydanie z naruszeniem prawa (art. 145 § 1 pkt 1-3 p.p.s.a.), w przeciwnym zaś przypadku skarga podlega oddaleniu (art. 151 p.p.s.a.). W niniejszej sprawie Sąd postanowił zaskarżoną decyzję uchylić, ale z innych przyczyn niż podniesione w skardze. Przedmiot kontroli sądowej stanowiła decyzja SKO w C. z dnia [...] kwietnia 2014 r., utrzymująca w mocy decyzję Wójta Gminy R. dnia [...] stycznia 2014 r. o odmowie umorzenia zaległości w opłatach za gospodarowanie odpadami komunalnymi za miesiące od lipca d grudnia 2013 r. w kwocie 240 zł. Zgodnie z art. 6q ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (tekst jedn. Dz. U. z 2013, poz. 1399 ze zm.), w sprawach dotyczących opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi stosuje się przepisy ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, z tym że uprawnienia organów podatkowych przysługują wójtowi, burmistrzowi lub prezydentowi miasta. Umorzenie zaległości z tytułu opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi może więc nastąpić na mocy art. 67a § 1 pkt 3 o.p. Zgodnie z jego treścią, organ podatkowy, na wniosek podatnika, z zastrzeżeniem art. 67b, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym, może umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe. Zastosowanie tego typu ulgi ustawodawca ograniczył do przypadków uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym. Posłużenie się przy konstruowaniu przesłanek jej zastosowania zwrotami niedookreślonymi w postaci "ważnego interesu podatnika" i "interesu publicznego" przy użyciu alternatywy rozłącznej "lub" sprawia, że przesłanki te muszą być traktowane jako równorzędne i niekonkurencyjne względem siebie. Oznacza to, że organ podatkowy obowiązany jest dokonać oceny materiału dowodowego w kontekście każdej z nich, a zaniechanie ustaleń w tym zakresie dyskwalifikuje wydaną w tym przedmiocie decyzję. Z taka sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie. Organy podatkowe, zarówno I, jak i II instancji, dokonały analizy sytuacji Skarżącego wyłącznie w kontekście przesłanki "ważnego interesu podatnika", zupełnie ignorując dyrektywy płynące z przesłanki w postaci "interesu publicznego". Tę ostatnią rozumie się jako nakaz respektowania wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, takich jak bezpieczeństwo, zaufanie obywateli do organów władzy, sprawność aparatu państwowego, a także "sytuację, gdy zapłata zobowiązania podatkowego spowoduje konieczność sięgania przez podatnika do środków pomocy państwa" (A. Choduń, A. Gomułowcz, A. Skoczylas, Klauzule generalne i zwroty niedookreślone w prawie podatkowym i administracyjnym, Warszawa 2013, s. 97 i powołane tam orzecznictwo). Chodzi więc o ustalenie, jakie będą skutki zapłaty zobowiązania w innych sferach życia podatnika. Jak wynika z akt sprawy, decyzją z dnia [...] sierpnia 2013 r. Wójt Gminy R. przyznał Skarżącemu pomoc w postaci specjalnego zasiłku celowego na leczenie w sierpniu 2013 r. w kwocie 300 zł uznając, że zachodzi "szczególnie uzasadniony przypadek" (w rozumieniu art. 41 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej). O takiej ocenie przesądziła niepełnosprawność dwóch osób w rodzinie, choroba oraz koszty, jakie Skarżący musi ponosić w związku z leczeniem. W sprawie zakończonej zaskarżoną decyzją organy nie przeanalizowały, czy i jak w tym kontekście zapłata zaległości wpłynie na sytuację podatnika. Obowiązek takiej analizy wynika w sposób niewątpliwy z użytego w art. 67a § 1 o.p. pojęcia "interesu publicznego". Jak już zaznaczono, przesłanka ta wymaga oceny, czy i jak umorzenie/odmowa umorzenia objętej wnioskiem należności wpłynie na inne sfery życia podatnika (m.in. zdrowotną) i jakie to pociągnie za sobą skutki z punktu widzenia wartości o znaczeniu dla ogółu społeczeństwa (m.in. pomocy społecznej). Należy przy tym pamiętać, że "aczkolwiek, co do zasady, ocena istnienia w sprawie okoliczności uzasadniających umorzenie zaległości podatkowych powinna być dokonywana według stanu z dnia podejmowania decyzji, niemniej jednak przy rozstrzyganiu tego rodzaju spraw, nie można zupełnie tracić z pola widzenia okoliczności, które złożyły się na powstanie zaległości podatkowych" (wyrok NSA z dnia 8 sierpnia 2014 r. II FSK 2016/12, CBOSA). Wobec braku stosownych ustaleń w tym względzie Sąd zaskarżoną decyzję uchylił. W ponownie prowadzonym postępowaniu organy dokonają w tym zakresie analizy i oceny materiału dowodowego z uwzględnieniem dyrektyw postępowania, o których była mowa i dopiero w następstwie tych ustaleń podejmą decyzję co do tego, czy objęta wnioskiem zaległość może być umorzona, czy też nie. Mając to wszystko na względzie Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. orzekł jak w pkt 1 sentencji wyroku. W przedmiocie wstrzymania wykonania uchylonej decyzji orzeczono na podstawie art. 152 p.p.s.a. (pkt 2 sentencji wyroku).