III SA/Wa 1981/17

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Lucyna Kaligowska po rozpoznaniu w dniu 22 sierpnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi T. J. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia [...] kwietnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2013 r. postanawia odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie Skarżąca T. J. zwróciła się o zwolnienie od kosztów sądowych. Wskazała, iż wraz z mężem utrzymuje się z emerytury wynoszącej łącznie 2.800 zł. Podkreśliła, że z uwagi na zły stan zdrowia męża znaczącą pozycję w domowym budżecie stanowią wydatki na leczenie (400 zł). Wśród wydatków wymieniła także ratę pożyczki (470 zł), czynsz najmu i media (1.180 zł), ubezpieczenie (170 zł). Powołała się nadto na świadczoną bezrobotnej córce pomoc. Do majątku Skarżąca zaliczyła mieszkanie oraz samochód. W wykonaniu wezwania referendarza sądowego Skarżąca poinformowała, że wysokość wynagrodzenia pełnomocnika oraz termin jego zapłaty zostanie ustalony po zakończonych czynnościach w zależności od wyniku sprawy. Przesłała informacje PIT-40A, dokumenty obrazujące wydatki, decyzję o waloryzacji emerytury, wyciągi bankowe, zaświadczenie o zarejestrowaniu córki jako bezrobotna, oświadczenie córki o braku dochodu, dokumenty wskazujące sposób wydatkowania dochodu uzyskanego ze sprzedaży nieruchomości. Mając powyższe na uwadze zważono, co następuje: Zgodnie z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej: "P.p.s.a.") strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Uregulowana w art. 243 - 262 P.p.s.a. instytucja prawa pomocy stanowi odstępstwo od tej zasady. Jej celem jest zapewnienie osobom fizycznym i jednostkom organizacyjnym znajdującym się w trudnej sytuacji materialnej rzeczywistej realizacji konstytucyjnego prawa do sądu (art. 45 ust. 1 Konstytucji). W myśl art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym (tak w niniejszej sprawie), gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z treści tego przepisu wprost wynika, że ciężar wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie składającej wniosek o jego przyznanie. Stanowisko to znajduje potwierdzenie w treści art. 252 § 1 P.p.s.a., zgodnie z którym wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach. Jeżeli oświadczenie to okaże się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego strony lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego (art. 255 P.p.s.a.). Do strony zatem – jak zauważył Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 1 sierpnia 2017 r. (II OZ 770/17) – należy inicjatywa dowodowa w zakresie właściwego przedstawienia przyczyn uzasadniających przyznanie prawa pomocy, a sąd na podstawie przedstawionych przez nią dowodów dokonuje jedynie oceny, czy wystąpiły przesłanki jego przyznania we wnioskowanym zakresie. Wprawdzie Skarżąca zawarła we wniosku o przyznanie prawa pomocy szereg oświadczeń dotyczących jej sytuacji majątkowej i załączyła szereg dokumentów, jednakże zabrakło wśród nich informacji o sposobie wydatkowania dochodu uzyskanego w 2015 r. ze sprzedaży niezabudowanej działki. Skarżąca udokumentowała jedynie fakt wydatkowania w 2015 r. kwoty 285.000 zł, którą otrzymała wcześniej ze sprzedaży spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego. Tymczasem z akt sprawy wynika, że w tymże 2015 r. Skarżąca – wskutek oszustwa jakiego miał się dopuścić inwestor – sprzedała za cenę 207.000 zł niezabudowaną działkę, na której inwestycja ta miała być realizowana. Cel na jaki środki te Skarżąca przeznaczyła nie jest natomiast znany. W efekcie nie wiadomo czy do wydatkowania tych środków w ogóle doszło. Zastrzeżenia referendarza sądowego budzi także kompletność informacji udzielonych na temat stanu rodzinnego Skarżącej. Otóż z analizy wyciągów bankowych wynika, że na rachunek jej męża przelewana jest kwota 1.000 zł tytułem świadczenia wychowawczego (500+). Tymczasem Skarżąca nie wskazywała jakoby we wspólnym gospodarstwie domowym pozostawały małoletnie dzieci. Wśród członków rodziny wymieniła jedynie męża i niepracującą dorosłą córkę. Referendarz sądowy ma także wątpliwości czy zadeklarowany i udokumentowany dochód w wysokości 2.800 zł w całości pokrywa ponoszone przez Skarżącą wydatki. Wydatki te wyliczyła ona mianowicie na kwotę 2.220 zł i wskazała, iż składają się na nie: rata pożyczki (470 zł), czynsz najmu (480 zł), opłaty za media (700 zł), koszty leczenia (400 zł), ubezpieczenia (170 zł). Co istotne na mężu Skarżącej ciąży także obowiązek spłaty dwóch pożyczek, których miesięczne raty wynoszą 600 zł. Oznacza to, że stałe miesięczne obciążenia kształtują się na poziomie 2.820 zł i nie obejmują takich choćby pozycji jak koszty wyżywienia trzyosobowej rodziny, zakup ubrań, środków czystości czy paliwa do samochodu. To z kolei sugeruje, iż kwota wydatków przewyższa kwotę dochodu. Źródeł finansowania tej różnicy Skarżąca nie podała. Z tych względów referendarz sądowy nie znalazł podstaw, by wniosek Skarżącej uwzględnić. Nie można bowiem jednoznacznie stwierdzić, że poniesienie przezeń kosztów sądowych jest niemożliwe albo będzie wiązało się z uszczerbkiem w koniecznych kosztach utrzymania jej i jej rodziny. W tym stanie rzeczy na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. oraz art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.