III SA/Wa 199/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący – sędzia WSA Ewa Izabela Fiedorowicz po rozpoznaniu w dniu 13 lipca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi C. sp. z o.o. z siedzibą w P. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia [...] listopada 2017 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za okresy rozliczeniowe od stycznia do grudnia 2012 r. wskutek sprzeciwu skarżącej od postanowienia starszego referendarza sądowego z dnia 5 czerwca 2018 r. o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych postanawia: zmienić postanowienie starszego referendarza sądowego z dnia 5 czerwca 2018 r. i przyznać prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w zakresie wpisu sądowego od skargi Skarżąca C. sp. z o.o. z siedzibą w P. wniosła, na urzędowym formularzu PPPr, o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku podniosła, że nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych. Oświadczyła, że z rachunków zysków i strat oraz bilansów wynika, iż skarżąca w 2014 r. uzyskała przychody w kwocie 266.444.090,88 zł, poniosła koszty 266.134.786,55 zł oraz uzyskała zysk 309.304,33 zł. W 2015 r. skarżąca uzyskała przychody 155.050.963,85 zł, poniosła koszty 155.423.074,64 zł oraz poniosła stratę 372.110,79 zł. W 2016 r. skarżąca uzyskała przychód 115.974.229,05 zł, poniosła koszty 114.708.564,37 zł oraz uzyskała dochód w kwocie 1.265.664,68 zł. Natomiast w 2017 r. skarżąca uzyskała przychód 128.201.868,34 zł, poniosła koszty 148.274.256,74 zł oraz poniosła stratę 20.072.388,40 zł. Za styczeń i luty 2018 r. skarżąca uzyskała przychód 1.125.649,23 zł poniosła koszty 2.680.249,49 i poniosła stratę 1.554.600,26 zł. Do miesięcznych wydatków skarżąca zaliczyła: wywóz nieczystości - 238 zł, ochronę - 123 zł, pocztę - 1.000 zł, wodę - 150 zł, gaz - 2.100 zł, ratę podatku od nieruchomości - 680 zł, usługi telekomunikacyjne - 1.800 zł, obsługę prawną - 7.500 zł, raty leasingowe - 35.579,95 zł, odsetki kredytowe - 36.000 zł, ratę do urzędu skarbowego - 60.000 zł, energię elektryczną - 370 zł, należności spółdzielni - 2.200 zł, ratę podatku od nieruchomości - 346 zł, usługi telekomunikacyjne - 140 zł, obciążenia płacowe - 100.378,37 zł. Skarżąca wskazała, że zatrudnia 21 pracowników. Posiada również szereg zobowiązań finansowych wobec kontrahentów – 9.481.679,73 zł (na 31 grudnia 2017 r.). Skarżąca ma rozłożoną zaległość podatkową na raty po 60.000 zł z czego ostatnia rata przypadająca na 28 września 2018 r. wyniesie 22.889.380 zł. Ponadto skarżąca w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą zaciągnęła kredyty i pożyczki, których łączna wartość na 31 grudnia 2017 r. wynosiła 13.343.568,37 zł. Zobowiązania leasingowe wynoszą natomiast 981.920,16 zł (rata 35.579,95 zł). Skarżąca oświadczyła, że obecnie nie posiada żadnych wolnych obrotowych środków finansowych, które mogłaby przeznaczyć na zapłatę wpisu sądowego. Nie posiada też nieruchomości, które mogłaby spieniężyć celem pozyskania środków, a posiadane pojazdy są własnością leasingodawcy. W oświadczeniu o majątku i dochodach wskazano, że skarżąca posiada kapitał zakładowy, majątek lub środki finansowe w wysokości [...] zł, środki trwałe o wartości [...] zł, oraz że poniosła stratę w wysokości 20.072.388 zł. Na rachunkach bankowych w B. oraz w B. S.A. skarżąca posiada (-)7.898.745,53 zł, (-)1.003.016.96 USD, (-)98.694,98 EUR, 3.542,37 EUR, 221.148,47 zł, 12.505,19 EUR, 366,91 zł. Skarżąca oświadczyła, że posiada również zobowiązania z tytułu podatków, ceł i tytułów publicznoprawnych – 159.707,63 zł, wynagrodzeń – 3.817,12 zł oraz inne – 65.483,13 zł. Wskazała, że w kasie posiada środki w kwocie 11.900,26 zł. Ponadto skarżąca oświadczyła, że do urzędowego formularza dołącza zeznania podatkowe, wyciągi z rachunków bankowych, rachunek zysków i strat za 2017 i 2018 r., zestawienie zatrudnionych pracowników, deklaracje ZUS za luty, kopie umów leasingowych, kopie decyzji o rozłożeniu na raty zobowiązania podatkowego, obciążenia publicznoprawne. Na podstawie zarządzenia z 29 marca 2018 r. skarżąca została wezwana do przedłożenia dodatkowych dokumentów oraz oświadczeń obrazujących jej stan majątkowy. W odpowiedzi na wezwanie skarżąca w piśmie z 19 kwietnia 2018 r. wskazała, że przesyła: sprawozdania finansowe za 2016 i 2017 r., zestawienie aktualnych należności i zobowiązań spółki wobec osób trzecich, deklaracje VAT za ostatnie 6 miesięcy oraz zeznania podatkowe CIT-8 za 2016 i 2017 r. Skarżąca oświadczyła, że posiada udziały w dwóch spółkach: H. sp. z o.o. oraz C. sp. z o.o., które są obciążone zastawem rejestrowym. Skarżąca wskazała również, że jest właścicielem dwóch nieruchomości w P. oraz w W., które są obciążone hipotekami umownymi i przymusowymi. Pismem z 14 maja 2018 r. skarżąca nadesłała wypowiedzenie umowy kredytu oraz wypowiedzenie umowy wieloproduktowej przez I. S.A. Postanowieniem z 5 czerwca 2018 r. starszy referendarz sądowy odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych wskazując, że nie wykonała ona wezwania do przedłożenia dodatkowych dokumentów, co uniemożliwia dokonanie oceny jej sytuacji majątkowej. W sprzeciwie od ww. postanowienia skarżąca wniosła o uchylenie wydanego postanowienia i przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, podnosząc, że wraz z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy oraz pismem z 19 kwietnia 2018 r. przedłożyła dokumentację, która umożliwia pełną ocenę jej sytuacji majątkowej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), zwanej dalej: "p.p.s.a." rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Stosownie zaś do art. 260 § 2 p.p.s.a. w sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. W postępowaniu sądowoadministracyjnym zasadą jest, że strona wnosząca do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki obowiązana jest do uiszczenia kosztów sądowych. Zgodnie bowiem z art. 199 p.p.s.a. – strona ponosi koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. W myśl art. 246 § 2 pkt 1 p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie częściowym może być przyznane osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Określenie "gdy wykaże" oznacza, że to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy. Zatem rozstrzygnięcie w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez wnioskodawcę. W jednym z orzeczeń Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił również, iż od strony – w szczególności, jeśli jest osobą prawną – można oczekiwać, że będzie dysponować swoim majątkiem w taki sposób, aby uzyskać z niego sumy potrzebne na pokrycie kosztów sądowych, w szczególności, jeśli w porównaniu z jego wartością są one niewielkie (zob. postanowienie NSA z 18 grudnia 2012 r. o sygn. akt II GZ 478/12). W pierwszej kolejności przypomnieć należy, że kwestia zastosowania wyjątkowej instytucji, jaką jest prawo pomocy, w odniesieniu do osób prawnych i innych jednostek organizacyjnych była już wielokrotnie wyjaśniana w orzecznictwie sądów administracyjnych. W postanowieniu z 14 grudnia 2011 r. o sygn. akt I GZ 201/11, Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, iż zgodnie z treścią art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., rozstrzygnięcie sądu w zakresie prawa pomocy ma charakter uznaniowy. To oznacza, że nawet jeżeli zostałaby spełniona przesłanka braku dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania, sąd nie musi przychylić się do żądania strony, a jedynie może przyznać prawo pomocy, jeżeli w oparciu o powyższy przepis uzna, że zachodzi taka potrzeba w świetle zapewnienia stronie realizacji zasady prawa do sądu. Jednocześnie, podkreślić należy, że przyznanie prawa pomocy osobie prawnej nie ma charakteru obowiązkowego nawet w przypadku spełnienia przez nią przesłanek ustawowych (postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z 11 marca 2010 r., sygn. akt I SA/Ol 21/10; orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne w internetowej bazie pod adresem www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Na obecnym etapie postępowania sądowoadministracyjnego wymagalnym kosztem skarżącej jest wpis sądowy od skargi w wysokości 100 000 zł Analiza treści złożonego wniosku oraz obszernej dokumentacji załączonej do akt sądowych wskazuje, iż zasadnie skarżąca zarzuciła pominięcie przez referendarza sądowego złożonych przez nią dokumentów, obrazujących jej sytuację finansową. Dokumenty dołączone do wniosku o przyznanie prawa pomocy i do pisma z 19 kwietnia 2018 r., stanowiącego odpowiedź na wezwanie referendarza sądowego do przedłożenia dodatkowych dokumentów, zostały dołączone technicznie w sposób nietrwały do akt sprawy w odrębnych kopertach. Koperty te zawierają sprawozdania finansowe spółki za 2016 r. i 2017 r., rachunek zysków i strat za okres od 1 stycznia 2018 r. do 28 lutego 2018 r., zastawienie obciążenia spółki z tytułu zatrudniania pracowników oraz deklarację rozliczeniową ZUS P DRA z [...] lutego 2018 r., umowy leasingu operacyjnego z [...] sierpnia 2016 r., decyzję Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w R. z [...] października 2017 r. w przedmiocie rozłożenia na raty należności wynikających z zaskarżonej decyzji, wyciągi z rachunków bankowych spółki prowadzonych przez P. S.A. i I. S.A za okres grudzień 2017 – luty 2018 r., deklaracje VAT-7 za miesiące od września 2017 r. do lutego 2018 r. zestawienie zobowiązań spółki z tytułu podatku od towarów i usług, umów kredytowych, leasingowych i publicznoprawnych. W związku z powyższym, rozpoznając sprzeciw, należało ocenić treść powyższych dokumentów, a w rezultacie dokonać ponownej oceny sytuacji majątkowej skarżącej. W ocenie sądu aktualna sytuacja majątkowa skarżącej nie pozwala na uiszczenie wpisu sądowego od skargi, który wynosi 100 000 zł. Należy bowiem zauważyć, iż w chwili obecnej zagrożona jest płynność finansowa spółki. Analiza dokumentacji źródłowej dotyczącej sytuacji materialnej spółki prowadzi do wniosku, iż spółka pomimo osiągania wysokich przychodów (według. rachunku zysków i strat za 2017 r. – 127 577 230,47 zł w 2017 r., według rachunku zysków i strat za okres od 1 stycznia 2018 r. do 28 lutego 2018 r. 5557 860,63 zł) nie jest w stanie pokrywać kosztów prowadzonej działalności gospodarczej, a działalność ta przynosi straty (wg. rachunków zysków i strat za 2017 r. odnotowano stratę w wysokości 20 072 388,40 zł, natomiast według rachunku zysków i strat za okres od 1 stycznia 2018 r. do 28 lutego 2018 r. – stratę w wysokości 1 554 600,26 zł). Powyższy wniosek potwierdzają również dane z wyciągów bankowych spółki prowadzonych przez I. S.A. oraz P. S.A., z których wynika, iż otrzymywane przez skarżącą środki są niemal natychmiast wydatkowane na opłacenie należności związanych z działalnością spółki, a bez środków z linii kredytowej skarżąca nie jest w stanie pokryć wszystkich kosztów działalności. Z przesłanych przez skarżącą dokumentów pn. Wypowiedzenie Umowy o Kredyt Złotowy w Rachunku Bieżącym nr [...] z [...] czerwca 2013 r. oraz Wypowiedzenie Umowy Wieloproduktowej Nr [...] w części dotyczącej sublimitów kredytowych oraz treści pisma skarżącej z 14 maja 2018 r. wynika natomiast , iż . S.A. wypowiedział umowę o rachunków bankowego z limitem kredytu do 11 000 000 zł, w związku z wydaniem zaskarżonej decyzji, zaprzestaniem prowadzenia działalności przez spółkę (brakiem zawierania nowych kontaktów), przekroczeniem wskaźnika zadłużenia, oraz ustanowieniem hipoteki przymusowej przez Urząd Skarbowy na nieruchomościach skarżącej. Zwrócić należy również uwagę, iż w lutym 2018 r, spółka ujawniła znacząco niższe wpływy z dostawy towarów i świadczenia usług (dla porównania we wrześniu 2017 r. osiągnęła 9.743.485 zł dochodu z ww. tytułu, a w lutym 2018 r. – 25.358 zł), co w ocenie sądu, potwierdza, iż skarżąca ma problemy z płynnością finansową. Mając zatem na względzie powyższe sąd uznał, iż zasadnym jest zwolnienie skarżącej od kosztów sądowych wymagalnych na bieżącym etapie procesu, zwłaszcza iż skarżąca pomimo trudności finansowych czyni starania w celu wywiązania się z innych publicznoprawnych zobowiązań, tj. np. spłaca w ratach należność wynikającą z zaskarżonej decyzji. Mając na względzie powyższe, sąd na podstawie art. 243 § 1, art. 245 § 3, art. 246 § 2 pkt 2 oraz art. 260 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.