III SA/Wa 200/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Radziszewska-Krupa, , po rozpoznaniu w dniu 11 maja 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi V. Sp. z o.o. w W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] listopada 2009 Nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za listopad 2006 r. postanawia: 1) przyznać V. Sp. z o.o. prawo pomocy w zakresie zwolnienia od wpisu od skargi, 2) odmówić stronie skarżącej przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie Spółka V. sp. z o.o. (dalej: "Spółka"), w odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego, wniosła na formularzu PPPr o zwolnienie od kosztów sądowych oraz o ustanowienie adwokata z urzędu. Wskazała, że nie posiada jakichkolwiek środków na pokrycie kosztów postępowania. Poinformowała, że: działa od 1992r.; została "zniszczona nielegalną kontrolą UKS"; od 1 września 2009r. nie prowadzi działalności i nie zatrudnia pracowników; nie posiada majątku, ani środków trwałych. Wysokość kapitału zakładowego określiła na 50.000 zł, a stratę na 46.000 zł. Spółka do formularza załączyła "aktualny wykaz majątku", z którego wynika posiadanie gotówki w wysokości 4.000 zł; bilans na 31 grudnia 2009r., rachunek zysków i strat za okres od 1 stycznia do 31 grudnia 2009r., oświadczenie z 4 stycznia 2010r., w którym wskazała, że dysponuje gotówką - 4.000 zł. Referendarz sądowy, pismem z 24 lutego 2010r., wezwał Spółkę o nadesłanie dodatkowych informacji o sytuacji majątkowej, między innymi: odpisów faktur VAT za ostatnie 6 miesięcy prowadzenia działalności, odpisów wyciągów z rachunków bankowych za ostatnie 3 miesiące oraz – oddzielnie – za ostatnie 6 miesięcy prowadzenia działalności gospodarczej, dokładnego wskazania dokonanych spłat należności i zobowiązań (data, wysokość, sposób płatności, bank, za pośrednictwem którego nastąpiło rozliczenie, względnie zestawienie kserokopii przekazów lub pokwitowań). Spółka w odpowiedzi przedstawiła zbiorcze zestawienie transakcji w latach 2008 – 2009. Poinformowała, że za ostatnie 6 miesięcy nie wystawiała ani też nie przyjmowała żadnych faktur, z powodu zawieszenia wszelkiej działalności gospodarczej (wpis do KRS - rubryka 8). Nie ponosi też kosztów obsługi księgowej i prawnej. Płatnikiem kosztów wynajęcia skrzynki adresowej i korespondencji jest poprzedni udziałowiec Spółki - osoba prywatna. Spółka nie posiada i nie posiadała ponadto rachunku bankowego w ostatnich 6 miesiącach, ani nieruchomości, na 4 marca 2010r. dysponuje gotówką 3.000 zł. Spółka do pisma z 4 marca 2010r. załączyła zeznanie CIT-8 za 2008r. i 2009r., bilans na dzień 31 grudnia 2008 r., rachunek zysków i strat sporządzony za 2008 r. Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie postanowieniem z 17 marca 2010r. odmówił Spółce przyznania prawa pomocy. W sprzeciwie od ww. postanowienia Spółka podniosła, że nie posiada żadnych dokumentów, wyciągów bankowych, faktur itp., gdyż zostały bezprawnie zabrane przez Urząd Kontroli Skarbowej w K., więc wykazy dokumentów miały charakter przybliżony. Spółka podniosła, że nie posiada środków finansowych, ani majątku trwałego. Stwierdziła, że nie jest traktowana na równi ze swoim przeciwnikiem procesowym przez Sąd. W ocenie Spółki inne są przesłanki do odmowy przyznania adwokata, a inne do odmowy zwolnienia z kosztów. Spółka wniosła 32 wnioski o stwierdzenie nieważności decyzji Dyrektora Izby Skarbowej, ale nie zgadza się na połączenie akt tych spraw. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: W myśl art. 260 zdanie pierwsze ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270 ze zm., dalej: "P.p.s.a.") w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym. Skuteczne wniesienie sprzeciwu powoduje usunięcie z obrotu prawnego orzeczenia referendarza sądowego, tj. postanowienia z 17 marca 2010r., które jest traktowane, pod względem skutków prawnych, jako nieistniejące. Zgodnie z art. 245 § 1 P.p.s.a. stronie może być przyznane prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Stosownie do art. 245 § 2 P.p.s.a. prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmuje w myśl art. 245 § 3 P.p.s.a zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym nie zasługuje na uwzględnienie ze względu, iż brak jest konieczności ustanawiania zawodowego pełnomocnika na obecnym etapie postępowania. Przepisy normujące postępowanie przed wojewódzkim sądem administracyjnym nie przewidują tzw. "przymusu adwokackiego". Spółka ma ustawowo zapewnione prawo do informacji, którego wyrazem jest sformułowana w art. 6 P.p.s.a. zasada udzielania pomocy stronom (por. postanowienie NSA z 16 stycznia 2006 r. sygn. akt II GZ 143/05). Zgodnie z ww. przepisem Sąd udziela stronom występującym w sprawie bez adwokata lub radcy prawnego potrzebnych wskazówek, co do czynności procesowych oraz poucza ich o skutkach prawnych tych czynności i skutkach zaniedbań. Istotną gwarancją procesową jest również to, iż stosownie do art. 134 § 1 P.p.s.a. Sąd oceniając wydaną w sprawie decyzję, postanowienie lub czynność organu administracji rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Art. 134 § 1 P.p.s.a. daje więc Sądowi podstawę do uwzględnienia skargi także wtedy, gdy w trakcie toczącego się postępowania sądowoadministracyjnego strona nie podnosi zarzutów będących podstawą wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonego aktu lub czynności. Oznacza to, że Sąd zbada zasadność skargi niezależnie od obecności na rozprawie pełnomocnika, czy też Skarżącej (por. postanowienie NSA z 10 września 2007r. sygn. akt II FZ 450/07). Sąd, odnosząc się do argumentacji przedstawionej we wniosku o przyznania prawa pomocy oraz dokonując analizy sytuacji majątkowej Spółki i jej zdolności płatniczych, w zestawieniu z wysokością należnych kosztów sądowych, stwierdza że na Spółce ciąży obowiązek uiszczenia wpisów sądowych w 32 sprawach zawisłych przed tutejszym sądem (sygn. akt III SA/Wa 170-201/10) na łączną kwotę ok. 49.116 zł. W związku z tym oceniając zdolności płatnicze Spółki należy brać pod uwagę nie tylko koszty ciążące na niej w sprawie, ale całkowitą wysokość wpisów sądowych, które Spółka zobowiązana jest uiścić. Należy również zestawić posiadaną przez Spółkę gotówkę, o której Spółka pisze w piśmie z 4 marca 2010r. z okolicznością, że Spółka nie prowadzi już działalności gospodarczej (zawieszenie wykonywania działalności – 1 września 2009r.) oraz że nie ponosi w związku z tym żadnych kosztów obsługi księgowej i prawnej. Wynajmowana skrzynka adresowa również nie obciąża jej finansowo. Sąd - biorąc pod uwagę, że posiadana przez stronę Skarżącą gotówka w wysokości 3000zł (oświadczenie Spółki z 4 marca 2010r.), może okazać się niewystarczająca na pokrycie wpisów sądowych, nawet gdyby w innych trzydziestu sprawach sądowych stronie skarżącej przyznano prawo pomocy w zakresie zwolnienia od wpisów sądowych powyżej 100zł, - uznał, że Spółka nie jest w stanie uiścić wpisu sądowego w niniejszej sprawie. W związku z tym Sąd uznał, że sytuacja, w której znalazła się Spółka wypełnia przesłanki z art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a., strona skarżąca nie ma bowiem dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania we wszystkich wniesionych do sądu sprawach, o których mowa wyżej. Tym samym wniosek Spółki o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, tj. w zakresie zwolnienia od uiszczenia wpisu sądowego, zasługiwał na uwzględnienie. Na uwzględnienie nie zasługiwał natomiast, z przyczyn wyżej wskazanych, wniosek Spółki o ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika. Sąd w tym stanie rzeczy, na podstawie art. 243 § 1 P.p.s.a. oraz art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. w związku z art. 245 § 3 P.p.s.a., Sąd postanowił jak w sentencji.