III SA/Wa 2017/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Alojzy Skrodzki, Sędziowie sędzia WSA Ewa Radziszewska - Krupa (sprawozdawca), sędzia WSA Marta Waksmundzka – Karasińska, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 31 października 2017 r. sprawy ze skargi O. S.A. z siedzibą w W. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia [...] marca 2017 r. nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę I. Stan sprawy przedstawia się następująco: 1. Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w W. (zwany dalej: "NUS) prowadził postępowanie egzekucyjne wobec O. S.A. (zwana dalej: "Spółka") na podstawie tytułów wykonawczych z 17 listopada 2014r., wystawionych przez Burmistrza Miasta i Gminy K. (zwany dalej: "Wierzycielem") objął należności z tytułu podatku od nieruchomości za 2009 r. w łącznej wysokości 168.443,00 zł z odsetkami za zwłokę. NUS w celu wyegzekwowania należności, na podstawie zawiadomienia z 27 listopada 2014r. zajął wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w B. S.A. doręczając ww. zawiadomienie wraz z odpisami ww. tytułu wykonawczego - 4 grudnia 2014r.Spółce, a Bankowi 1 grudnia 2014r. 2. Spółka w zarzutach z 11 grudnia 2014r. na prowadzone postępowanie egzekucyjne, sformułowanych na podstawie art. 33 § 1 pkt 1, 2, 6 i 10 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2014r., poz. 1619 ze zm., zwana dalej "u.p.e.a."), wskazała, że egzekucję podjęto w zakresie nieistniejącego obowiązku, gdyż organ nie doręczył Spółce decyzji określającej zobowiązanie podatkowe za 2009r. i nie nadał jej rygoru natychmiastowej wykonalności. Obowiązek nie więc był wymagalny, a egzekucja niedopuszczalna. Egzekucję podjęto też na podstawie tytułu wykonawczego, który nie spełnia wymagań określonych w art. 27 u.p.e.a., w tym wskazania obowiązku podlegającego egzekucji. 3. Wierzyciel postanowieniem z [...] marca 2015r. uznał zarzuty Spółki za bezpodstawne, a Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. (zwane dalej "SKO") postanowieniem z [...] maja 2015r. utrzymało w mocy ww. postanowienie Wierzyciela. SKO, odnosząc się do zarzutu nieistnienia obowiązku wyjaśniło, że Wierzyciel określił Spółce decyzją z [...] września 2014r. zobowiązanie w podatku od nieruchomości za 2009r., doręczając ją skutecznie 3 października 2014r. Natomiast postanowienie z [...] października 2014r. nadające ww. decyzji rygor natychmiastowej wykonalności skutecznie doręczono Spółce 24 października 2014r. O skuteczności ww. doręczeń świadczy to, że Spółka w odpowiednim czasie wniosła środki zaskarżenia. Nie ma więc znaczenia, że doręczenia następowały za pośrednictwem operatora pocztowego - Pocztę Polską S.A., choć Spółka złożyła na etapie postępowania podatkowego wniosek o doręczanie pism drogą elektroniczną. Wierzyciel postanowieniem z [...] września 2014r. odmówił uwzględnienia tegoż wniosku. 4. Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w W. (zwany dalej: "NUS") postanowieniem z [...] lutego 2017r. uznał zarzuty z art. 33 § 1 pkt 1, 2, 6 i 10 u.p.e.a. za nieuzasadnione. Organ egzekucyjny wskazał, iż w orzecznictwie sądowym wskazuje się na ograniczony zakres kognicji organu egzekucyjnego przy rozpatrywaniu zarzutów opartych w szczególności na podstawie art. 33 pkt 1 i 2 u.p.e.a., wskazując na to, że organ nie będący jednocześnie wierzycielem co do zasady poprzestaje na ocenie stanowiska wierzyciela w przedmiocie zarzutów. W związku z tym NUS stwierdził, że skoro Wierzyciel uznał zarzuty Spółki zgłoszone na podstawie art. 33 § 1 pkt 1 i 2 u.p.e.a. za nieuzasadnione, postanowienie NUS w tym przedmiocie nie może być inne (wyrok WSA w Warszawie z 1 sierpnia 2007r. sygn. akt III SA/Wa 731/07). NUS odwołał się również do argumentacji SKO w ww. zakresie. NUS, odnosząc się do zarzutu z art. 33 § 1 pkt 6 u.p.e.a. stwierdził, że podstawą jego zgłoszenia może być niedopuszczalność egzekucji ze względów formalnych, a nie merytorycznych, o których mowa w art. 33 pkt 1 i 2 u.p.e.a. Zarzut oparty na ww. podstawie mógłby być uzasadniony, gdyby np.: właściwa była egzekucja sądowa, a nie administracyjna, bądź dłużnik korzystał z immunitetu. Obowiązek objęty ww. tytularni wykonawczymi – podatek od nieruchomości - podlegał egzekucji administracyjnej. Egzekucja jest więc dopuszczalna i przesądza o tym przepis prawa materialnego, a nie art. 33 pkt 6 u.p.e.a., określający jedną z podstaw zarzutów. NUS, odnosząc się do zarzutu z art. 33 § 1 pkt 10 u.p.e.a. wyjaśnił, że tytuł wykonawczy jest dokumentem urzędowym, niezbędnym do wszczęcia i prowadzenia egzekucji administracyjnej i powinien zawierać treść z art. 27 u.p.e.a. W trybie art. 33 § 1 pkt 10 u.p.e.a. mogą być kwestionowane jedynie wymogi formalne, jakim musi odpowiadać tytuł wykonawczy. Nie można więc podważać merytorycznej zasadności naliczenia przez wierzyciela odsetek od zaległości podatkowej wskazanych jako należne w tytule wykonawczym, w tym okresu, za jaki odsetki te należy naliczyć. Zarzut z art. 33 § 1 pkt 10 u.p.e.a był więc bezzasadny. 5. Dyrektor Izby Skarbowej w W. (zwany dalej: "DIS"), po rozpatrzeniu zażalenia Spółki, postanowieniem z [...] marca 2017r. utrzymał w mocy postanowienie NUS, powołując w podstawie prawnej m.in. art. 34 § 1 i 4 i art. 33 § 1 pkt 1-7, 9 i 10 u.p.e.a. oraz wskazując, że organ egzekucyjny jest związany stanowiskiem wierzyciela. NUS nie był więc uprawniony do prowadzenia postępowania wyjaśniającego w celu ustalenia istnienia podstaw do uwzględnienia zarzutu i do obalenia w ten sposób stanowiska Wierzyciela, skoro decyzja Wierzyciela z [...] września 2014r. została doręczona Spółce 3 października 2014r., zaś postanowienie nadające jej rygor natychmiastowej wykonalności z [...] października 2014r. doręczono Spółce 24 października 2014r. DIS nie podzielił zarzutu niedopuszczalności egzekucji administracyjnej i podniósł, że Spółka nie wskazała okoliczności uzasadniających twierdzenie o niedopuszczalności toczącej się egzekucji, kwestionując wyłącznie brak doręczenia decyzji, która stanowiła podstawę egzekucji i brak nadania decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności, co stanowiło podstawę zarzutu z art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a., uznanego przez Wierzyciela za niezasadny. Tytuły wykonawcze wystawił właściwy organ, obejmowały ona zaległości w podatku od nieruchomości za 2009r., a Spółka podlegała orzecznictwu polskich organów administracji publicznej. Egzekucja była więc dopuszczalna. DIS podkreślił też, że podstawy wniesienia zarzutów na postępowanie egzekucyjne, określone w art. 33 u.p.e.a. są w stosunku do siebie niekonkurencyjne, tzn. nie mogą być stosowane zamiennie, ponieważ każdy z nich ma na celu usunięcie tylko określonego rodzaju wadliwości toczącego się postępowania egzekucyjnego. Nie można więc kwestionować skutków prawnych wywieranych przez decyzję będącą podstawą prowadzenia egzekucji w drodze zarzutu niedopuszczalności egzekucji (art. 33 § 1 pkt 6 u.p.e.a.). DIS, ustosunkowując się do zarzutu z art. 33 § 1 pkt 10 u.p.e.a. - niespełnienia przez tytuł wykonawczy wymogów z art. 27 u.p.e.a. – wskazał, że w ww. tytułach wykonawczych wskazano wszystkie elementy wymienione w art. 27 § 1 pkt 3 u.p.e.a. NUS prawidłowo uznał więc zarzut z art. 33 § 1 pkt 10 u.p.e.a. za nieuzasadniony. Niezasadny jest również zarzut dotyczący przedwczesnego wydania przez organ egzekucyjny postanowienia w przedmiocie zarzutów na postępowanie egzekucyjne, gdyż w świetle art. 16 k.p.a. ostateczne są postanowienia, od, których nie przysługuje zażalenie. NUS nie musiał więc wydając ww. postanowienie czekać na uprawomocnienie się ww. postanowienia SKO. 6. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Spółka wniosła o uchylenie ww. postanowień NUS i DIS, z uwagi na naruszenie art. 34 § 4 i art. 33 § 1 pkt 1 i 2 u.p.e.a., gdyż organ egzekucyjny wydał postanowienie w sprawie zarzutów, choć stanowisko Wierzyciela, jakkolwiek ostateczne, nie miało przymiotu prawomocności. Spółka zaskarżyła bowiem postanowienie SKO z [...] maja 2015r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu i nie można było przyjąć, że ostateczne stanowisko Wierzyciela w sprawie zarzutów nie ulegnie zmianie, bowiem mogło zostać uchylone. Spółka stwierdziła ponadto, że zarzut egzekwowania obowiązku nieistniejącego, braku wymagalności oraz niedopuszczalności egzekucji nie mogły zostać uznane za nieuzasadnione, skoro decyzji stanowiącej podstawę egzekucji nie doręczono do dnia podjęcia egzekucji. Jedynym możliwym trybem doręczenia był art. 152a Ordynacji podatkowej i datą doręczenia był moment doręczenia decyzji w tym właśnie trybie, zaś Wierzycie ten tryb pominął. Niedoręczenie decyzji czyni egzekucję bezpodstawną i niedopuszczalną. Nieistnienie należności innej niż wykazana w deklaracji i brak wymagalności w zakresie zobowiązania wykraczającego poza kwotę zadeklarowaną czyni zasadnymi zarzuty podniesione z art. 33 § 1 pkt 1, 2 i 6 u.p.e.a. Spółka podniosła też, że tytuły wykonawcze nie spełniły wymagań z art. 27 § 1 pkt 3 u.p.e.a., bo błędnie określono, że egzekwowany obowiązek jest wymagalny. 7. DIS w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację. II. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. 1. Skarga nie ma uzasadnionych podstaw. 2. Na wstępie należy wskazać, że skarga została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, stosownie do obowiązującego, od 15 sierpnia 2015r., nowego brzmienia przepisu art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017r., poz. 1369 ze zm. – zwana dalej: "P.p.s.a."). Zgodnie z tym przepisem, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy stronie zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Zaskarżone postanowienie, jak również ww. postanowienie SKO spełniają ww. warunki. Sąd zauważa ponadto, iż zgodnie z art. 184 Konstytucji RP w związku z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2016r., poz. 1066) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Innymi słowy, kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana jest pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności. Oznacza to, że kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy organ administracji nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Przepis art. 3 § 2 pkt 2 P.p.s.a. stanowi natomiast, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty. Powyższa kontrola dokonywana jest według stanu faktycznego i prawnego na dzień wydania zaskarżonego aktu administracyjnego, na podstawie materiału dowodowego zebranego w toku postępowania administracyjnego. W wyniku takiej kontroli zaskarżone postanowienie może zostać uchylone w razie stwierdzenia zaistnienia okoliczności, o których mowa w art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) P.p.s.a. Z art. 134 § 1 P.p.s.a. wynika, że Sąd badając legalność zaskarżonego aktu nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Nie może przy tym wydać orzeczenia na niekorzyść strony skarżącej, chyba że dopatrzy się naruszenia prawa skutkującego stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności. Wykładnia powołanego wyżej przepisu wskazuje, że Sąd ma prawo, ale i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony. 3. Sąd, rozpoznając sprawę w ramach wskazanych wyżej kryteriów, stwierdza, że skarga jest bezzasadna. Zasadniczą okolicznością sprawy jest to, że SKO w ostatecznym postanowieniu z [...] maja 2015r. utrzymało w mocy postanowienie Wierzyciela uznając, że zarzuty Spółki podniesione w ramach art. 33 § 1 pkt 1 i 2 u.p.e.a. Stosownie zaś do prawidłowo powołanego przez DIS i NUS art. 34 § 1, 4 u.p.e.a., ostateczne stanowisko wierzyciela wiązało zarówno organ egzekucyjny, jak i organ nadzoru nad egzekucją administracyjną – które nie mogły tym samym inaczej ocenić zarzutów z art. 33 § 1 pkt 1 i 2 u.p.e.a. Z art. 34 § 4 u.p.e.a. wynika jednoznacznie, że organ egzekucyjny wydaje postanowienie w sprawie zgłoszonych zarzutów po uzyskaniu ostatecznego – lecz nieprawomocnego - stanowiska wierzyciela. Trafnie więc DIS w zaskarżonym postanowieniu zdefiniował przymiot ostateczności z uwzględnieniem treści obowiązującego na gruncie u.p.e.a., na mocy art. 18 u.p.e.a., przepisu art. 16 k.p.a. i prawidłowo wskazał, że nie mógł uwzględnić w sprawie odmiennego stanowiska Spółki w tym względzie. Analogiczne stanowisko było wielokrotnie prezentowane w orzecznictwie Sądów administracyjnych (por. wyroki: WSA w Warszawie z 1 sierpnia 2007r. sygn. akt III SA/Wa 731/07 i WSA w Szczecinie z 29 maja 2013r. sygn. akt I SA/Sz 856/12 oraz wyrok NSA z 18 stycznia 2012r. sygn. akt II GSK 1490/10, wszystkie dostępne na www.nsa.gov.pl). Przytoczenie więc w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia przez DIS argumentacji, która była wyrażona w uzasadnieniu wydanego przez Wierzyciela postanowienia, oraz w uzasadnieniu utrzymującego go w mocy postanowienia SKO nie może być uznana za wadliwość, która mogłaby mieć jakikolwiek wpływa na wynik sprawy. Tym bardziej, że organ egzekucyjny i organ nadzoru nad egzekucją administracyjną nie mogły, zgodnie z art. 34 § 1 i 4 u.p.e.a. w zakresie ww. zarzutów z art. 33 § 1 pkt 1 i 2 u.p.e.a. prowadzić postępowania wyjaśniającego w celu ustalenia istnienia podstaw do uwzględnienia ww. zarzutów i do obalenia w ten sposób stanowiska Wierzyciela ani do ingerowania w treść stanowiska wyrażonego przez wierzyciela. Wobec tego przyjęcie w zaskarżonym postanowieniu, że DIS wydając zaskarżone postanowienie nie posiadał kompetencji do kwestionowania stanowiska wyrażonego przez Wierzyciela, należało uznać za trafne. Sąd wskazuje ponadto, że zaskarżenie bądź brak odrębnego zaskarżenia przez Spółkę ww. stanowiska wierzyciela do Sądu administracyjnego (na co pozwalały przepisy P.p.s.a. przed nowelizacją, która weszła w życie 15 sierpnia 2015r.) nie oznacza, że organy administracyjne w rozpoznawanej sprawie nie byłyby związane, na mocy art. 34 § 1 i 4 u.p.e.a., ostatecznym stanowiskiem wierzyciela. Organy podatkowe działają bowiem w ramach obowiązującego porządku prawnego i zobowiązane są przestrzegać obowiązujących przepisów (art. 6 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a.). Nie mogły więc w sprawie pominąć ostatecznego postanowienia SKO. Sąd wskazuje ponadto, że legalność stanowiska Wierzyciela nie mogła być ponadto badana w rozpoznawanej sprawie przez Sąd, gdyż Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w wyroku z 6 kwietnia 2016r. sygn. akt I SA/Po 1328/15 oddalił wniesioną przez Spółkę skargę od ostatecznego w rozpoznawanej sprawie postanowienia SKO z [...] maja 2015r., którym utrzymano w mocy ww. stanowisko Wierzyciela. Z uzasadnienia ww. orzeczenia wynika, że zarówno decyzja wymiarowa w zakresie podatku od nieruchomości, jak i postanowienie o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności były poddane kontroli instancyjnej. Zarówno decyzja SKO z [...] stycznia 2015r., jak i postanowienie z [...] grudnia 2014r. zostały zaskarżone do WSA w Poznaniu. Sąd ten wyrokiem z 10 listopada 2015r. sygn. akt I SA/Po 375/15 oddalił skargę w przedmiocie nadania rygoru natychmiastowej wykonalności, nie dopatrując się błędu w doręczeniu ww. postanowienia organu pierwszej instancji, natomiast w wyroku z 23 lipca 2015r. sygn. akt I SA/Po 569/15 uchylił decyzje obu instancji, ale z innych przyczyn proceduralnych. WSA w Poznaniu, oceniając prawidłowość stanowiska Wierzyciela przyjął, że nie miało to wpływu na zasadność zarzutów zgłoszonych w sprawie prowadzenia egzekucji. Sąd w kontekście ww. rozważań oraz art. 34 § 1 i 4 u.p.e.a. zauważa, że za zasadne nie mogły być uznane przez NUS i DIS w rozpoznawanej sprawie zarzuty przeciwegzekucyjne z art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a., opierające się na niedoręczeniu decyzji Wierzyciela i o nienadaniu jej rygoru natychmiastowej wykonalności. Decyzja z [...] września 2014r. określająca Spółce zobowiązanie w podatku od nieruchomości za 2009r. została Spółce doręczona skutecznie 3 października 2014r., a postanowienie nadające jej rygor natychmiastowej wykonalności doręczono Spółce [...] października 2014r. O tym, że doszło do skutecznego doręczenia ww. decyzji i postanowienia - jak słusznie zauważył DIS w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia - świadczy ponadto skuteczne i terminowe złożenie przez Spółkę środków zaskarżenia. W tym kontekście, jak również ze względu na odmowę uwzględnienia wniosku o doręczanie pism drogą elektroniczną (postanowienie Wierzyciela z [...] września 2014r.), na aprobatę nie zasługiwała więc argumentacja Spółki, co do nieprawidłowości doręczenia, z uwagi na dokonywanie doręczenie nie przez pocztę elektroniczną, lecz za pomocą operatora pocztowego Poczty Polskiej, gdy Sąd nie znalazł też podstaw do zakwestionowania stanowiska DIS w zakresie zarzutu naruszenia art. 33 § 1 pkt 6 u.p.e.a. Rację miał bowiem DIS, że podstawą tego zarzutu może być niedopuszczalność egzekucji ze względów formalnych, a nie ze względów merytorycznych, o których mowa w art. 33 pkt 1 i 2 u.p.e.a. Zarzut z art. 33 § 1 pkt 6 u.p.e.a. mógłby być uzasadniony, gdyby dany typ należności – podatek od nieruchomości - nie podlegał egzekucji administracyjnej lub wystąpiłaby inna okoliczność uniemożliwiająca prowadzenie egzekucji (np. brak decyzji) lub niewłaściwy podmiot, który uważa się za wierzyciela, lub tytuł wykonawczy obejmowałby okres i zaległości, co do których wcześniej wszczęto postępowanie egzekucyjne. Okoliczności te, co wynika z akt sprawy oraz argumentów podniesionych przez NUS, DIS oraz Wierzyciela i SKO w wydanych postanowieniach nie zaszły w sprawie rozpoznawanej, więc zarzut ten należało uznać za oczywiście bezzasadny. Trafne było również stanowisko DIS wyrażone w zaskarżonym postanowieniu, odnośnie zarzutu z art. 33 § 1 pkt 10 u.p.e.a. - niespełnienia przez ww. tytuły wykonawcze wymogów z art. 27 u.p.e.a. Z akt sprawy wynika, że ww. tytuły zawierały treści z art. 27 § 1 i 2 u.p.e.a., w tym dane dotyczące podlegającego egzekucji administracyjnej obowiązku, podstawę prawną należności i odsetek,, a także informacje, że zobowiązanie jest wymagalne i podlega egzekucji. Prawidłowe było również wyjaśnienie przez DIS w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, że w zakresie zarzutu z art. 33 § 1 pkt 10 u.p.e.a. mogą być jedynie kwestionowane wymogi formalne, jakim musi odpowiadać tytuł wykonawczy. Sąd, mając powyższe na względzie oraz biorąc pod uwagę, że to, że organy obu instancji - organ egzekucyjny i organ nadzoru na egzekucją administracyjną - ustosunkowały się do wszystkich podniesionych przez Spółkę zarzutów i wyjaśniły przesłanki, którymi kierowały się załatwiając sprawę - nie dopatrzył się naruszenia innych przepisów prawa. 4. Sąd z tych względów, na podstawie art. 151 P.p.s.a., oddalił skargę.