III SA/Wa 2020/15

23/09/2015 r. Starszy Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Marcin Piłaszewicz na posiedzeniu niejawnym w dniu 23/09/2015 r po rozpoznaniu wniosku F. sp z o.o. o przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi F. sp. z o.o. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] /5/2015 Nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2012 r i 2013 r p o s t a n a w i a odmówić spółce przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie Skarżąca – F. sp z o.o., złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych (formularz PPPr z 18/8/2015 r). Wskazała, że: spółka od trzech lat nie uzyskała zwrotu nadwyżki VAT; - przedłużająca się kontrola spowodowała, że spółka nie mogła regulować swoich zobowiązań; - nie posiada wolnych środków na rachunku i w kasie; - na początku roku wyprzedała majątek w celu uregulowania zaległych zobowiązań; - wysokość straty wg bilansu to 436199zł. W wykonaniu wezwania referendarza sądowego z 24/8/2015 r (o przedłożenie faktur VAT, wyciągów z rachunków bankowych za okres prowadzenia działalności gospodarczej, wskazanie źródeł finansowania bieżącej działalności, wysokości dopłat, złożenie oświadczenia o świadomości odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia i in) spółka poinformowała o tym, że: - nie wystawia żadnej faktury w ciągu ostatnich sześciu miesięcy; - zobowiązania spółki nie są regulowane; nie ponosi żadnych kosztów, ponieważ wszystkie umowy zostały rozwiązane z powodu braku płatności (czynsz i księgowość); - korespondencja jest realizowana z zapasów znaczków pocztowych zakupionych w 2012 r. Spółka załączyła wyciągi z rachunków bankowych. Przyznanie prawa pomocy uzależnione jest od spełnienia przesłanek określonych w art. 246 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) – dalej: "p.p.s.a.". Zgodnie z art. 246 § 2 p.p.s.a., osoba prawna może domagać się przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Natomiast stosownie do treści art. 245 § 3 p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Jedynym wymagalnym kosztem sądowym w sprawie jest kwota wpisu od skargi w wysokości 2000,- zł (niezakwestionowane Zarządzenie o wezwaniu do uiszczenia wpisu od skargi z 24/7/2015 r) naliczonego od sumy łącznej wartości VAT od zakwestionowanych faktur (107382,15 zł) oraz od wartości VAT od transakcji sprzedaży usług kosmetycznych i wynajmu sprzętu kosmetycznego (4067,78 zł), tj od kwoty 111449,93 zł. Rozważając skutki prawne niewykonania przez stronę pkt II "Wezwania" referendarza sądowego z 24/8/2015 r o złożenie oświadczenia – w terminie siedmiu dni, pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania – wg wymogów z art. 252 § 1 a u.p.p.s.a. (o świadomości odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia – według nowego wzoru), ważąc datę formularza PPPr (18/8/2015 r), datę nowelizacji art. 252 § 1 a Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Art. 252 § 1a dodany przez art. 1 pkt 68 lit. a ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. (Dz.U.2015.658) zmieniającej nin. ustawę z dniem 15 sierpnia 2015 r.), datę wejścia w życie Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 19 sierpnia 2015 r. w sprawie określenia wzoru i sposobu udostępniania urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz sposobu dokumentowania stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego wnioskodawcy (Dz.U. z dnia 28 sierpnia 2015 r., poz. 1257 -§ 5) referendarz sądowy postanowił uznać pierwszeństwo zasady in dubio pro actione i rozpoznać, co do istoty wniosek strony – zamiast zastosować rygor "pozostawienia bez rozpoznania". Niewykonanie przez ustawodawcę w nakazanym terminie obowiązków wynikających z art. 252 § 1 a u.p.p.s.a. nie powinno, w jakimkolwiek zakresie, obciążać strony. Nie znajduje zrozumienia u referendarza sądowego nienadesłanie dokumentacji spółki wymienionej w wezwaniu (np. zestawienia faktur vat) za wskazany okres p r o w a d z e n i a działalności gospodarczej. Nawet z oświadczeń strony złożonych na potrzeby postepowania o prawo pomocy wynika, że dokonywała ona transakcji handlowych (wyprzedaży majątku) w celu uregulowania zobowiązań jeszcze w tym roku. Uzyskanie tych dokumentów jest możliwe w wyniku zwrócenia się do właściwych instytucji: organów podatkowych lub w wyniku wykorzystania własnych zasobów księgowych, których obowiązek posiadania przez oznaczony prawem okres wynika z mocy prawa. Dlatego nie znajduje zrozumienia u referendarza sądowego uchylenie się strony od wykonania obowiązku przedłożenia stosownych dokumentów. Z orzecznictwa sądowego wynika przekonanie o konieczności respektowania zasady ex iniuria non oritur ius. Oznacza to, że strona nie może skutecznie powoływać się na korzystne dla siebie skutki niewykonania wezwań Sądu, skoro wykonanie wezwania Sądu jest warunkiem przyznania prawa pomocy. Odnosząc się do wątpliwości strony dotyczących dopłat, referendarz sądowy zauważa, że w orzecznictwie przyjmuje się, że środki na uiszczenie kosztów sądowych strona może uzyskać w ramach dopłat. W doktrynie, dopłaty mogą być wnoszone w związku z czasowymi trudnościami finansowymi spółki, potrzebą jej dokapitalizowania, koniecznością poniesienia dodatkowych nakładów inwestycyjnych (por. t. 1 do art. 177 w A. Kidyba, w Komentarz aktualizowany do art. 177 Kodeksu spółek handlowych, publ. LEX/el. 2013). Z uwagi na fakt, że dopłata jest formą wewnętrznej przymusowej pożyczki wspólników na rzecz spółki, należy przyjąć, że może być ona wykorzystana także na pokrycie kosztów sądowych w sprawach prowadzonych przez Spółkę (choćby postanowienie z 21/9/2015 r I FZ 287/15, CBOSA). Z nieznanych powodów skarżąca nie chce wykorzystać tej możliwości finansowania sporu sądowego. Wobec nieprzekazania wnioskowanej dokumentacji dotyczącej działalności spółki brak jest – zdaniem referendarza sadowego - powodów umożliwiających przyznanie spółce prawa pomocy, ponieważ nieznane są faktyczne zasoby spółki. Wbrew twierdzeniom strony stanowiącym odpowiedź na wezwanie referendarza sadowego, zasoby takie posiada – choćby zapasy (znaczków pocztowych), na które powołuje się w innym fragmencie swojego wniosku. W tym kontekście należy rozpatrywać twierdzenia spółki, chociażby w zakresie oświadczeń o braku ponoszenia przez nią kosztów związanych z działaniem prokurenta czy protokolanta, które to działanie wynika czynności faktycznych podjętych w sprawie. W tym względzie należy podzielić wnioski, których zwieńczeniem jest paremia fraus latet in generalibus, zgodnie z którą ogólnikowe twierdzenia mają ograniczoną moc dowodową. Decyzja o odmiennej treści – niż ta w sentencji -byłaby wyrazem nieposzanowania dorobku sądów administracyjnych w zakresie badania zdolności strony do uiszczenia kosztów postępowania w sprawie. Zdaniem referendarza sądowego, skoro spółka nie wykazała niemożliwości zgromadzenia środków finansowych we własnym zakresie, choćby w wyniku dopłat, zaistnienia którejkolwiek przesłanki przyznania prawa pomocy, poprzestając na deklaracjach nie wypełniających znamion odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego, to należało wniosek strony o przyznanie prawa pomocy oddalić – i to bez dodatkowego wzywania o wszystkie dokumenty bilansowe. Mając to na uwadze, na podstawie art. 243 § 1 u.p.p.s.a., art. 245 § 3, art. 246 § 2 pkt 2 u.p.p.s.a. oraz art. 258 § 2 pkt 7 u.p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.