III SA/Wa 2023/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Krystyna Kleiber (spr.), Sędzia WSA Ewa Radziszewska-Krupa, Asesor WSA Dariusz Turek, Protokolant Robert Powojski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 września 2006 r. sprawy ze skargi K. G. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] maja 2005 r. nr [...] w przedmiocie odmowy odroczenia zapłaty zaległości wraz z odsetkami w podatku dochodowym od osób fizycznych od dochodu z nieujawnionych źródeł przychodu 1) uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego W. z dnia [...] sierpnia 2004 r. nr[...], 2) stwierdza, że uchylone decyzje nie mogą być wykonane w całości, 3) zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w W. na rzecz skarżącego kwotę 240 zł (dwieście czterdzieści złotych) tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego. III SA/Wa 2023/05 UZASADNIENIE Zaskarżoną decyzja z [...] maja 2005 r. Nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej w W., na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 w zw. z art. 220 § 2oraz art. 67 § 1 Ordynacji podatkowej (Dz.U. Nr 137, poz. 926 ze zm.) – dalej jako Ordynacja - utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego W.. Naczelnik Urzędu Skarbowego W. decyzją z [...] sierpnia 2004 r. Nr[...], na podstawie art. 207, art. 48 § 1 pkt 2 Ordynacji, § 1 ust. 1 pkt 3, § 13 ust. 1 pkt. 4 rozporządzenia Ministra Finansów z 24 grudnia 2002 r. w sprawie właściwości miejscowej (Dz.U. Nr 240, poz. 2068), po rozpoznaniu wniosku K. G. o odroczenie terminu zapłaty zaległości podatkowych wraz z odsetkami za zwłokę w podatku dochodowym od dochodu z nieujawnionych źródeł przychodów za 1997 r., 1998 r., 1999 r., 2000 r., do dnia 13 marca 2018 r., odmówił uwzględnienia wniosku. Zdaniem Naczelnika Urzędu Skarbowego skarżący w latach 1997 – 2000 dokonywał wydatków na zakup samochodów i kosztów związanych z ich utrzymaniem, nie znajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach lub pochodzących ze źródeł nieujawnionych. Przyznanie stronie ulgi w postaci odroczenia terminu płatności do 2018 r. nie daje żadnych realnych podstaw, ani gwarancji, że w tej dacie podatnik będzie posiadać środki finansowe na zapłatę zaległości podatkowej. Odroczenie terminu płatności podatku byłoby przywilejem dla strony i byłoby niesprawiedliwe w stosunku do innych podatników, którzy regulują zobowiązania podatkowe terminowo, bez ubiegania się o ulgi podatkowe. Fakt popełnienia przez stronę przestępstwa (wyrok Sądu Okręgowego w L. [...] Wydział Karny z [...] stycznia 2004 r. sygn.[...]) nie powinien być nagradzany przyznawaniem jej przywilejów podatkowych. W odwołaniu z dnia 27 września 2004 r. K. G. wniósł o wydanie decyzji "uwzględniającej jego prośbę". Jego zdaniem trudna sytuacja, w której znajduje się uniemożliwia mu wywiązania się z nałożonego obowiązku podatkowego. Strona nadal nie ma nadal żadnych zasobów materialnych, ani finansowych oraz nie uzyskuje żadnego dochodu, ponieważ nie pracuje. Pozytywne rozpatrzenie prośby strony umożliwiałoby jej powrót do normalnego życia w społeczeństwie. Zdaniem Dyrektora Izby Skarbowej w W. nie jest przesłanką do odroczenia terminu płatności to, że skarżący odbywa karę pozbawienia wolności, ponieważ, po odbyciu kary, strona będzie miała – być może – możliwość wyrównania zaległości podatkowych. Jeżeli strona nie wywiązywała się z ustawowego obowiązku płacenia należności podatkowych w terminie, to – innymi słowy – korzystała z nieoprocentowanego kredytu i obracała środkami finansowymi należącymi do Państwa – takie postępowanie nie jest argumentem do udzielenia skarżącemu wnioskowanej ulgi. Obecna sytuacja życiowa strony jest następstwem popełnionych przez nią czynów, zatem nie może być to powód przychylenia się do jej prośby. Przerzucanie odpowiedzialności za zobowiązania strony na innych obywateli płacących terminowo swoje zobowiązania, w sytuacji, kiedy istniała możliwość ich uregulowania, byłoby niezgodne z konstytucyjna zasadą równości obywateli wobec prawa. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie K. G. wniósł o zmianę zaskarżonej decyzji i "wydanie orzeczenia uwzględniającego prośbę skarżącego zawartą w piśmie z 29 czerwca 2004 r. dotyczącą odroczenia zapłaty zaległości podatkowych do dnia 13 marca 2018 r.". Według skarżącego obie instancje organu podatkowego nie dokonały indywidualnej oceny jego sytuacji życiowej i materialnej, z której wynika, ze nie ma on możliwości rozpoczęcia spłaty zaległości podatkowych. K. G. przebywa w zakładzie karnym, nie posiada własnego majątku ani zasobów finansowych. Sytuacja, w której znajduje się, była wynikiem jego lekkomyślnych poczynań we wczesnej młodości i skarżący nie zdawał sobie sprawy z konsekwencji działań dla własnej przyszłości. Uwzględnienie wniosku skarżącego umożliwi mu rozpoczęcie normalnego życia po opuszczeniu zakładu karnego. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w W. podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi. Dyrektor Izby Skarbowej w W. zwrócił ponadto uwagę na to, że wydanie zakwestionowanego rozstrzygnięcia zostało poprzedzone prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem podatkowym, w ramach którego zgromadzono dowody mające znaczenie dla sprawy i zapewniono czynny udział strony w postępowaniu. Organ podatkowy – rozstrzygając sprawę - nie przekroczył granic uznania administracyjnego, jak również zasady swobodnej oceny dowodów. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu sprawy, zważył, co następuje: Na wstępie należy podkreślić, że zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) - zwana dalej "u.p.p.s.a." -sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. Wyjaśnić również należy, że stosownie do art. 134 § 1 u.p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Może zatem uwzględnić skargę także z takich przyczyn, które w ogóle nie zostały w niej podniesiono. Skarga jest uzasadniona. Należy podzielić pogląd organów podatkowych, że przyczyną odroczenia terminu płatności nie powinno być subiektywne przekonanie strony o zasadności jej wniosków, lecz – co najwyżej – należycie uzasadnione i wyrażone przeświadczenie w tym względzie, podobnie jak podstawą decyzji administracyjnej nie powinno być subiektywne przekonanie organu podatkowego o trafności rozstrzygnięcia, lecz przekonanie potwierdzone w zebranym materiale dowodowym. Wyniki tej analizy powinny znaleźć wyraz w treści decyzji: zarówno w I instancji, jak w rozstrzygnięciu organu II instancji - czego brak w niniejszej sprawie. Odroczenie terminów przewidzianych w przepisach prawa podatkowego jest uzależnione od istnienia ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego. W szczególności organy podatkowe powinny zbadać, czy skarżący ma możliwość osiągania jakiegokolwiek dochodu, czy podjęcie pracy zależy od jego wyboru, jaka jest wysokość osiąganego dochodu i czy posiada zobowiązania, które musi z tego dochodu regulować. Dopiero rozstrzygnięcie tych kwestii może być podstawą do wydania w sprawie decyzji o odroczeniu lub odmowie odroczenia terminu płatności. Instytucja przyznawania ulg podatkowych – w tym odroczenia terminu płatności - nie może być nadużywana prze organy podatkowe, ponieważ ulgi podatkowe są odstępstwem od powszechności opodatkowania. Okoliczność ta nie zwalnia jednak organów podatkowych od zgodnego z art. 121 § 1, art. 122, art. 187 § 1 i art. 191 Ordynacji rozpatrywania spraw indywidualnych prowadzonych na podstawie art. 48 § 1 Ordynacji oraz od należytego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy wyrażenia tego w treści decyzji. Odmowa odroczenia płatności podatku z powodu popełnienia przez skarżącego czynów karalnych, bez zbadania sytuacji skarżącego, możliwości osiągania przez niego dochodu oraz podejmowania pracy narusza podstawowe zasady postępowania podatkowego, wyrażone w art. 121 § 1 i art. 191 Ordynacji podatkowej, to jest zasadę zaufania do organów podatkowych i zasadę swobodnej oceny dowodów, a ponadto wykracza poza zakres przesłanek wymienionych w art. 48 Ordynacji podatkowej, tj. ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego. W treści żadnego z obowiązujących przepisów prawa nie zostało zawarte ograniczenie do skorzystania z ulgi podatkowej od niekaralności czy wobec osoby nie pozbawionej wolności, a do tego stwierdzenia sprowadza się uzasadnienie zakwestionowanych decyzji. Jeżeli sytuacja materialna skarżącego wskazuje, że nie ma gwarancji, iż zaległość podatkowa nie zostanie uiszczona nawet w nowo ustalonym terminie, to okoliczność ta nie powinna być podnoszona na udowodnienie twierdzenia, że strona nie zasługuje na odroczenie terminu płatności. Nieograniczone natomiast naliczanie odsetek od zaległości podatkowych dla strony, która nie ma żadnych możliwości zgromadzenia, czy pozyskania niezbędnych środków finansowych wydaje się być sprzeczne z zasadą budowania zaufania do organów państwa, a organów podatkowych w szczególności. Okoliczność ta powinna być poddana rozwadze w powtórnym postępowaniu o odroczenie terminu płatności. Mając na względzie powyższe Sąd na podstawie art. 145 § 1 ust. 1 lit. a i lit. c w zw. z art. 200 u.p.p.s.a., orzekł, jak w sentencji.