III SA/Wa 2049/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jakub Pinkowski (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Jolanta Sokołowska, Sędzia WSA Joanna Tarno, Protokolant Ewa Rutkowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 listopada 2005 r. sprawy ze skargi A. Z. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] maja 2005 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] maja 2005 roku o nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej w W. odmówił A. Z., dalej zwanej Skarżącą, przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego W. z dnia [...] sierpnia 2004 roku, na mocy której organ ten ustalił Skarżącej zobowiązanie w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób fizycznych za 1998 rok. Jednocześnie postanowieniem z dnia [...] maja 2005 roku o nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej w W. stwierdził, że złożone przez Skarżącą w dniu 11 kwietnia 2005 roku odwołanie zostało wniesione z uchybieniem terminu zakreślonego przez art. 223 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku - Ordynacja podatkowa (t.j. z 2005r. Nr 8, poz. 60, dalej Op) i pozostawił je bez rozpatrzenia. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia Dyrektor Izby Skarbowej w W. podniósł, że decyzja Naczelnika Urzędu Skarbowego W. z dnia [...] sierpnia 2004 została przesłana na adres powoływany przez Skarżącą w jej korespondencji z organem podatkowym I instancji. W dniu 13 sierpnia 2005 roku doręczyciel dokonał na przesyłce adnotacji, że doręczenie decyzji jest niemożliwe, umieszczając jednocześnie na drzwiach lokalu informację o pozostawieniu pisma na okres 7 dni w urzędzie pocztowym. Przesyłkę tę awizowano powtórnie w dniu 23 sierpnia 2005 roku, a ponieważ nie została odebrana, urząd pocztowy zwrócił ją do organu podatkowego w dniu 31 sierpnia 2005 roku. Jak wskazał w dalszej części uzasadnienia Dyrektor Izby Skarbowej w W., Skarżąca w wystąpieniu z dnia 11 kwietnia 2005 roku jako przyczynę uchybienia terminu wskazała, że nie miała możliwości zapoznania się z decyzją, której kserokopię otrzymała dopiero po osobistym stawiennictwie w urzędzie skarbowym w marcu 2005 roku. Dyrektor Izby Skarbowej przypomniał także, że Skarżąca podnosiła, iż nie mogła odebrać kierowanej do niej korespondencji, gdyż przebywała na wakacjach. Na swoje usprawiedliwienie Skarżąca przypomniała, że jeszcze w dokumencie oznaczonym jako zeznanie majątkowe (k. 5 i 6 akt podatkowych), informowała organ podatkowy, że w miesiącach letnich zamieszkuje z dziećmi w domu w R., tj. pod adresem wskazanym w donosie, w wyniku którego wszczęto postępowanie. Zdaniem Dyrektora Izby Skarbowej w W., podnosząc te argumenty, Skarżąca nie uprawdopodobniła, że uchybienie terminu do wniesienia odwołania nastąpiło bez jej winy. Zgodnie z art. 146 § 1 Op Skarżąca była zobowiązana do poinformowania organu podatkowego o każdej zmianie swego adresu w toku postępowania, czego Skarżąca nie uczyniła latem 2004 roku. Organ podatkowy II instancji podniósł, iż nawet gdyby przyjąć, że wyjazd wakacyjny był okolicznością usprawiedliwiającą uchybienie terminu, to skoro Skarżąca otrzymała kserokopię decyzji wraz z odpisami innych dokumentów dotyczących postępowania egzekucyjnego w dniu 21 marca 2005 roku, to siedmiodniowy termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia odwołania upłynął w dniu 28 marca 2005 roku. Stąd też przywrócenie terminu w oparciu o wniosek z dnia 11 kwietnia 2005 roku było w świetle art. 162 § 3 Op już niedopuszczalne. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Skarżąca wniosła o uchylenie postanowienia nr [...]z dnia [...] maja 2005 roku, zarzucając organowi odwoławczemu naruszenie przepisu art. 162 § 1 i 2 w związku z art. 146 § 1 i 2 oraz art. 150 Op przez bezpodstawne uznanie, że Skarżąca nie uprawdopodobniła, iż uchybienie terminowi do wniesienia odwołania nastąpiło bez jej winy, a nadto, że podanie o przywrócenie terminu zostało przez Skarżącą złożone po upływie 7 dni od dnia ustania przyczyny tego uchybienia. Zdaniem Skarżącej organ odwoławczy, oceniając, czy niedochowanie terminu do złożenia odwołania wynikało z jej winy, nie uwzględnił całokształtu sprawy, w szczególności nie wziął pod uwagę faktu, że jeszcze w swoim zeznaniu majątkowym Skarżąca informowała organ podatkowy, że miesiące letnie spędza w swoim domu w R. Zawiadomienie to zdaniem Skarżącej spełniało wymogi stawiane przez ustawę, a zatem doręczenie zastępcze było nieskuteczne i prowadzić winno do uchylenia ujemnych skutków w zakresie biegu terminu. Jednocześnie Skarżąca poddała w wątpliwość, czy w omawianej sprawie w świetle powyższych okoliczności w ogóle w sprawie zaczął biec termin do złożenia odwołania. Fakt bowiem, że Skarżąca otrzymała w dniu 21 marca 2005 roku kserokopię decyzji, ma – wobec faktu, że decyzji nie doręczono w ogóle - dla oceny sprawy znaczenie wtórne. Poza tym brak jest jakiegokolwiek miarodajnego śladu w aktach sprawy, który by potwierdzał, że doręczenie tej kopii miało rzeczywiście miejsce w dniu 21 marca 2005 roku. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w W. wniósł o jej oddalenie, powtarzając co do zasady argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.; dalej ppsa), sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 i 2 tej ustawy, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny, konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albo też do naruszenia przepisów prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania albo stwierdzenia nieważności decyzji. Dokonując oceny zaskarżonego postanowienia w tym zakresie należy stwierdzić, że odpowiada ono prawu. W pierwszej kolejności należy zauważyć, iż Dyrektor Izby Skarbowej w W. w sposób prawidłowy ocenił, że Skarżąca, wyjeżdżając na wakacje, była obowiązana do poinformowania organu podatkowego prowadzącego postępowanie podatkowe o zmianie adresu. Obowiązek ten wynikał bezpośrednio z przepisu art. 146 § 1 Op, który stanowi, że w toku postępowania strona oraz jej przedstawiciel lub pełnomocnik mają obowiązek zawiadomić organ podatkowy o każdej zmianie adresu. Jest oczywiste, że zawarte w treści przepisu sformułowanie "każda zmiana adresu" oznacza, że podmioty wskazane w treści przepisu nie mogą na początku postępowania wskazać, jak uczyniła to Skarżąca, że np. miesiące letnie spędza pod innym niż zwykle adresem. Obowiązkiem Skarżącej było, pod rygorem wynikającym z art. 146 § 2 Op, wskazać każdorazowo nowy adres, tj. przed przeprowadzką na czas wakacji do R. – podać swój adres w R., po powrocie zaś z wakacji – podać nowy adres właściwy dla korespondencji. Ponieważ Skarżąca nie uczyniła zadość tym obowiązkom, organ podatkowy miał prawo uznać, na podstawie art. 150 § 2 w związku z art. 146 § 2 Op, że decyzja skierowana do Skarżącej została jej doręczona w trybie zastępczym w dniu 31 sierpnia 2004 roku. Dyrektor Izby Skarbowej w W. w sposób prawidłowy ocenił, że Skarżąca w żaden sposób nie uprawdopodobniła braku swojej winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania. Jak podkreśla się w w literaturze (por. np. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 1996r., str. 295) oraz orzecznictwie (por. np. wyroki NSA: z 14 stycznia 2000r. w/s I SA/Gd 794/99 - Lex nr 40381; z 2 lutego 2000r. w/s SA/Sz 2125/98 - Lex nr 39797; z 19 września 2000r. w/s I SA 1072/00 - Lex nr 55307) samo wniesienie prośby przez zainteresowanego nie jest wystarczającą przesłanką do przywrócenia uchybionego terminu do dokonania czynności procesowej, koniecznym jest bowiem także uprawdopodobnienie przez zainteresowanego, że nie ponosi on winy w niedochowaniu terminu. Do okoliczności faktycznych uzasadniających brak winy w uchybieniu terminu zalicza się np. przerwę w komunikacji, nagłą chorobę, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą, powódź, pożar itp. Podkreśla się, że przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Zatem przywrócenie terminu może mieć miejsce wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Jak wskazał Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 14 stycznia 1972 roku sygn. akt II CRN 448/71 (OSP i KA 1972/7-8/144) jako kryterium przy ocenie winy w uchybieniu terminu należy przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej o swoje interesy. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 13 czerwca 2000 roku w/s V SA 2320/01 (Lex nr 109300) z treści samego przepisu art. 162 § 1 Op wynika, że to strona powinna uwiarygodnić stosowną argumentacją swoją staranność oraz fakt, że przeszkoda była od niej niezależna. Skarżąca niestety tego nie uczyniła. Jej odwołanie złożone w kancelarii Urzędu Skarbowego W. dniu 11 kwietnia 2005 roku zawierało co prawda wniosek o przywrócenie terminu, jednakże brak w nim było argumentów wskazujących na brak winy w jego uchybieniu. Nie można zdaniem Sądu za taki argument uznać twierdzenia Skarżącej, że jeszcze w swoim zeznaniu informowała ona organ podatkowy, że miesiące letnie spędza w swoim domu w R. Jak wykazano powyżej, Skarżąca była obowiązana wskazać każdorazowo nowy adres, tj. przed przeprowadzką na czas wakacji – podać swój adres w R., po powrocie zaś z wakacji – podać nowy adres właściwy dla korespondencji. Z faktu niedopełnienia obowiązków Skarżąca nie może wyprowadzać usprawiedliwienia w uchybieniu terminu do złożenia odwołania od prawidłowo doręczonej decyzji. Nie można zatem – jak chce tego Skarżąca - odnieść do jej sytuacji stwierdzenia Sądu Najwyższego zawartego w postanowieniu z dnia 4 września 1970 roku w/s I PZ 53/70 (Lex nr 1189), iż domniemanie, że pismo sądowe dotarło do rąk adresata i że w ten sposób doręczenie zostało dokonane prawidłowo, może być przez stronę obalone, gdyż adresat może dowodzić, że pisma nie otrzymał i o nim nie wiedział, gdyż osoba, której pismo doręczono zastępczo, bądź urząd, w którym je złożono, nie oddały mu pisma. Uznając zatem, że Skarżąca nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania w momencie złożenia wniosku o przywrócenie terminu, Sąd uznał, że postanowienie o odmowie przywrócenia terminu wydane zostało bez naruszenia prawa i na podstawie art. 151 ppsa skargę oddalił. Jednocześnie Sąd jest obowiązany podnieść, że w sentencji wyroku błędnie przytoczono przedmiot zaskarżenia, jako zaskarżone wskazano bowiem postanowienie z dnia [...] maja 2005 roku o nr [...], na mocy którego Dyrektor Izby Skarbowej w W. stwierdził, że złożone przez Skarżącą w dniu 11 kwietnia 2005 roku odwołanie od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego W. z dnia 2 sierpnia 2004 roku zostało wniesione z uchybieniem terminu zakreślonego przez art. 223 § 2 pkt 1 Op i pozostawił je bez rozpatrzenia, nie zaś objęte skargą postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. o nr [...] z dnia [...]maja 2005 roku, mocą którego organ podatkowy odmówił Skarżącej przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Mimo, że przedmiotem rozpatrzenia – zgodnie z przedstawionym w toku rozprawy referatem - było właśnie to ostatnie postanowienie i do niego odnosiły się również przedstawione ustnie zasadnicze powody przyjętego przez Sąd rozstrzygnięcia, Sąd nie mógł tej omyłki uznać za oczywistej, gdyż została ona powielona także w protokole rozprawy.