III SA/Wa 2055/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Aneta Trochim-Tuchorska, po rozpoznaniu w dniu 29 sierpnia 2018r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu N. sp. z o.o. z siedzibą w W. od postanowienia referendarza sądowego z dnia 5 lipca 2018r. w sprawie ze skargi N. sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] kwietnia 2016r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za okresy rozliczeniowe od stycznia do grudnia 2011r. postanawia utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie N. sp. z o.o. z/s w W. (dalej: "Skarżąca" lub "Spółka") po otrzymaniu wezwania do uiszczenia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej, zwróciła się o zwolnienie od kosztów sądowych, wskazując na toczące się postępowania kontrolne, które istotnie ograniczyły działalność operacyjną Spółki. Skarżąca wskazała, że obecnie jest zagrożona upadłością i ma problemy ze zgromadzeniem kwoty wpisu od skargi kasacyjnej. Z oświadczenia o majątku i dochodach wynika, że Skarżąca posiada kapitał zakładowy w wysokości [...] zł, środki trwałe w wysokości [...] zł, a za rok 2016 osiągnęła zysk w wysokości 107.561,40 zł. W wykonaniu wezwania referendarza sądowego Skarżąca przedłożyła bilans za 2015r. i 2016r., rachunek zysków i strat za 2014r. i 2015r., wykaz środków trwałych, zeznania podatkowe CIT-8 za 2015r. i 2016r., deklaracje VAT-7 od lipca do grudnia 2017r., zestawienie obrotów i sald. Postanowieniem z 5 lipca 2018r. referendarz sądowy odmówił Spółce przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W uzasadnieniu wskazał, że z dokumentów finansowych wynika, iż w 2014r. Skarżąca osiągnęła przychód w wysokości 702.971,02 zł (rachunek zysków i strat), a w 2015r. przychód w wysokości 160.954,43 zł (CIT-8), w 2016r. przychód 269.435,56 zł (CIT-8). Zdaniem referendarza sądowego, powyższe wyniki finansowe pozwalają na wniosek, że Skarżąca miała możliwość zabezpieczyć sobie w stosownym czasie środki finansowe na pokrycie żądanego wpisu (1.000 zł). Ponadto referendarz sądowy zauważył, że na początku 2015r. Skarżąca dysponowała środkami pieniężnymi (w kasie i na rachunkach) w wysokości 647.542,82 zł, a na początku 2016r. w kwocie 749.145,55 zł, co wynika z przedstawionych bilansów. Trudno ją zatem uznać za podmiot rzeczywiście potrzebujący prawa pomocy. Pismem z 26 lipca 2018r. Skarżąca wniosła sprzeciw zaskarżając postanowienie w całości i zarzucając naruszenie art. 246 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017r., poz. 1369 ze zm., dalej jako: "p.p.s.a."), poprzez odmowę przyznania prawa pomocy oraz art. 141 § 4 w zw. z art. 166 p.p.s.a., poprzez zbyt skrótowe uzasadnienie okoliczności faktycznych i prawnych, które nie wyjaśnia w wystarczający sposób motywów podjętego rozstrzygnięcia. W uzasadnieniu sprzeciwu Skarżąca podniosła, że nie zgadza się z argumentacją referendarza sądowego, zgodnie z którą spółka z o.o. pomimo złej sytuacji finansowej ma możliwość uzyskania dopłat od wspólników. Spółka wskazała również, że obecnie nie osiąga żadnych dochodów, zaś środki posiadane w kasie w latach 2015 – 2016 przeznaczyła na pokrycie bieżących zobowiązań. Nie mogła też zabezpieczyć sobie środków na prowadzenie postępowania sądowego, ponieważ Spółka nie mogła przewidzieć, że napotka trudności finansowe. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: W myśl art. 260 p.p.s.a. rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach takich wniesienie sprzeciwu wstrzymuje wykonalność zarządzenia lub postanowienia, a wojewódzki sąd administracyjny orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Zgodnie z art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., osoba prawna może domagać się przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Natomiast stosownie do treści art. 245 § 3 p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. W orzecznictwie podkreśla się, iż udzielenie stronie prawa pomocy jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Zapobiegliwości i przezorności w tym zakresie należy szczególnie wymagać od podmiotów toczących spory sądowe w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą, która ze swej istoty wiąże się z ryzykiem ponoszenia wszystkich związanych z nią konsekwencji, w tym także kosztów sądowych (vide: postanowienie NSA z 6 października 2004r., GZ 61/04, GZ 64/04, www.orzeczenia.nsa.gov.pl - CBOSA). Zgodnie bowiem z art. 84 Konstytucji RP, każdy ma obowiązek świadczenia ciężarów i świadczeń publicznych, do których zalicza się daniny publiczne w postaci kosztów sądowych. Zwolnienie od tego rodzaju danin stanowi więc odstępstwo od konstytucyjnej zasady ich powszechnego i równego ponoszenia. Dlatego winno być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli (vide: postanowienie NSA z 10 stycznia 2005r., FZ 478/04, CBOSA). Skarżąca wnioskowała w niniejszej sprawie o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Na obecnym etapie postępowania jedynym kosztem sądowym jest wpis od skargi kasacyjnej wymagany w kwocie 1.000 zł. Oceniając sytuację finansową Skarżącej na podstawie złożonych przez nią oświadczeń i dokumentów źródłowych Sąd doszedł do wniosku, że referendarz sądowy zasadnie uznał, iż Skarżąca nie wykazała spełnienia przesłanki warunkujących przyznanie jej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Referendarz sądowy prawidłowo ocenił, że w latach 2014 – 2016 Spółka prowadziła działalność gospodarczą odnotowując znaczne przychody, które pozwalały na zgromadzenie odpowiednich środków na prowadzenie spraw sądowych. Spółka jako podmiot profesjonalny prowadzący działalność gospodarczą powinna była wkalkulować w ryzyko związane ze swoją działalnością konieczność ponoszenia kosztów sądowych i zabezpieczyć środki na ten cel. Jak wskazywał NSA w postanowieniu z 21 marca 2006r., sygn. akt II FZ 196/06 (CBOSA), obowiązkiem podmiotu, nawet prowadzącego działalność gospodarczą nieobarczoną nadzwyczajnym ryzykiem sporu, jest gromadzenie odpowiednich środków finansowych na koszty sądowe. Normalnym bowiem następstwem wykonywania działalności gospodarczej jest prowadzenie spraw sądowych, zatem koszty sądowe powinny być traktowane jako koszt bieżącego funkcjonowania Spółki i spełnione przed innymi świadczeniami. Z tego względu argumentacja zawarta w sprzeciwie dotycząca braku możliwości zgromadzenia środków na pokrycie kosztów sądowych nie zasługuje na uwzględnienie. Sąd jednocześnie zauważa, że postępowanie sądowoadministracyjne w przedmiotowej sprawie zostało przez Skarżącą zainicjowane 7 czerwca 2016r., a zatem Skarżąca w czasie, kiedy uzyskiwała znaczne przychody, miała świadomość obowiązku poniesienia kosztów sądowych i mogła zabezpieczyć stosowne środki na pokrycie tych kosztów. Odnosząc się natomiast do twierdzenie Skarżącej zawartego w sprzeciwie, jakoby referendarz sądowy odmówił jej prawa pomocy na tej podstawie, że może ona pozyskać dopłaty od wspólników, Sąd wskazuje, że okoliczność ta nie znajduje potwierdzenia w treści zaskarżonego postanowienia. W skarżonym postanowieniu referendarz sądowy w ogóle nie powoływał się na możliwość uzyskania dopłat od wspólnika Spółki. W ocenie Sądu, uzasadnienie postanowienia referendarza sądowego wskazuje na okoliczności, jakie referendarz sądowy wziął pod uwagę przy rozpoznaniu wniosku i jest wystarczające, aby uznać je za prawidłowe. Okoliczność, że w ocenie Skarżącej postanowienie jest zbyt ogólnikowe, nie stanowi podstawy do jego zmiany. Zdaniem Sądu referendarz sądowy w sposób wystarczający wskazał na podstawę odmowy przyznania prawa pomocy. Fakt, że referendarz sądowy nie powołał wszystkich danych wynikających z przedstawionej przez Skarżącą dokumentacji, nie oznacza, że referendarz sądowy ich nie przeanalizował. Argumenty zawarte w zaskarżonym postanowieniu są wystarczające do uznania, że Skarżąca nie spełnia przesłanek warunkujących przyznanie prawa pomocy. W tym stanie rzeczy Sąd uznał, że sformułowane przez Skarżącą żądanie uchylenia postanowienia referendarza sądowego nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżone postanowienie odpowiada prawu, a zawarta w nim ocena sytuacji majątkowej i zdolności płatniczych Skarżącej jest poprawna. Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd na podstawie art. 243 § 1, art. 245 § 3, art. 246 § 2 pkt 2 oraz art. 260 p.p.s.a., orzekł, jak w sentencji postanowienia.