III SA/Wa 2059/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Sędzia Przewodniczący WSA Krystyna Kleiber, , po rozpoznaniu w dniu 5 stycznia 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku "E." Spółki Cywilna E. T., K. C. o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia doradcy podatkowego w sprawie ze skargi "E." Spółki Cywilna E. T., K. C. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] września 2009 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy wydania uzupełnienia pouczenia w decyzji postanawia: - przyznać prawo pomocy w zakresie ustanowienia doradcy podatkowego, tj. w zakresie częściowym - E. spółka cywilna, założona przez wspólników K. C. i E. T. (dalej jako spółka, skarżąca), wnioskiem złożonym na urzędowym formularzu PPPr z 22 września 2010 r., zwróciła się o ustanowienie doradcy podatkowego. W uzasadnieniu wskazała, że zamierza złożyć skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego na wyrok Sądu I instancji z 18 czerwca 2010 r., do czego jest wymagany przymus pomocy profesjonalisty. Strona wskazała, że w wyniku przedłużających się działań kontrolnych organów podatkowych, została pozbawiona środków finansowych. Spółka powołała się na to, że instytucja prawa pomocy jest wyrazem zasad z art. 45 ust. 1 i art. 77 ust. 2 Konstytucji RP. Strona poinformowała, że posiada 417 zł, na rachunku bankowym 217 zł i jest w bardzo trudnej sytuacji finansowej, bez swojej winy. Nie posiada żadnych innych środków, jak też nie osiąga dochodów. Zdaniem strony, działania organów podatkowych uniemożliwiły jej zgromadzenie pieniędzy na potrzeby postępowań sądowych. Strona, z przyczyn od siebie niezależnych, nie może prowadzić działalności gospodarczej. Zdaniem spółki, poniesienie wynagrodzenia doradcy podatkowego jest związane z bieżącą działalnością spółki z bieżącymi dochodami spółki, których strona nie osiąga. Referendarz sądowy, pismem z 28 września 2010 r., wezwał skarżącą o nadesłanie dodatkowych informacji o sytuacji majątkowej spółki. Wezwanie dotyczyło, między innymi: odpisów zeznań podatkowych za dwa ostatnie lata prowadzenia działalności, odpisów faktur VAT za ostatnie 6 miesięcy prowadzenia działalności, odpisów wyciągów z rachunków bankowych za ostatnie 6 miesięcy prowadzenia działalności gospodarczej, dokładnego wskazania dokonanych spłat należności i zobowiązań (data, wysokość, sposób płatności, bank za pośrednictwem którego nastąpiło rozliczenie, względnie zestawienie kserokopii przekazów lub pokwitowań). Nadto referendarz sądowy wezwał o nadesłanie sprawozdania finansowego, w tym bilansu, rachunku zysków i strat, ewidencji środków trwałych wraz z określeniem wartości rzeczywistej składników majątku, rachunku przepływów pieniężnych. Strona, w odpowiedzi na wezwanie, wskazała, że w innych sprawach przed WSA w Warszawie zostało jej przyznane prawo pomocy. Nadto, w ostatnim roku nie dokonywała żadnych transakcji, w związku z czym nie jest w stanie przesłać ani zestawień tych transakcji, ani faktur VAT. Podobnie, w ciągu dwóch ostatnich lat prowadzenia działalności, strona nie składała zeznań podatkowych. Nie posiada ani zobowiązań, ani należności względem osób trzecich. Koszty związane z bieżącym funkcjonowaniem strona pokrywa z pozostałości kapitału zakładowego oraz ze zwrotu opłat i kosztów sądowych. Korespondencję natomiast doręcza – osobiście. Strona poinformowała, że za ostatnie dwa lata prowadzenia działalności strona nie sporządzała sprawozdań finansowych, w tym bilansu, rachunku zysków i strat, ewidencji środków trwałych, rachunku przepływów pieniężnych – itp. Strona załączyła wyciąg z rachunku bankowego i kserokopie decyzji o wykreśleniu z ewidencji działalności wspólników spółki. Nadto strona pouczyła o tym, że stroną postępowania o prawo pomocy jest spółka cywilna. Postanowieniem z 3 listopada 2010 r. referendarz sądowy odmówił skarżącej przyznania prawo pomocy w zakresie ustanowienia doradcy podatkowego. Od powyższego postanowienia skarżąca, z dochowaniem terminu ustawowego, w dniu 7 grudnia 2010 r. wniosła sprzeciw. W jego uzasadnieniu podniosła szereg zarzutów m.in. wskazała iż przedstawiła wszystkie żądane dokumenty, które mogła posiadać zgodnie z obowiązującymi przepisami, nie posiada dokumentów wynikających z ustawy o rachunkowości nie jest zobowiązana prowadzenia ksiąg rachunkowych. Wyjaśniła, że referendarz sądowy zażądał od spółki dokumentów, których nie posiada a następnie stwierdził, iż ich brak uniemożliwia ocenę rzeczywistej sytuacji majątkowej spółki. W ocenie skarżącej możliwe było wbrew twierdzeniom referendarza sądowego prześledzenie gospodarki finansowej spółki, jej możliwości finansowej i wydanie korzystnego rozstrzygnięcia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: W myśl art. 260 zdanie pierwsze ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.), powoływanej dalej jako "P.p.s.a.", w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym. Skuteczne wniesienie sprzeciwu powoduje usunięcie z obrotu prawnego orzeczenia referendarza sądowego, tj. postanowienia z dnia 3 listopada 2010 r. Jest ono traktowane – pod względem skutków prawnych – jako nieistniejące. Zgodnie z art. 245 § 1 P.p.s.a. stronie może być przyznane prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Stosownie do art. 245 § 2 P.p.s.a. prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmuje w myśl art. 245 § 3 P.p.s.a zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. W odniesieniu do meritum sprawy Sąd zauważa, że Skarżąca składając wniosek o prawo pomocy zażądała ustanowienia doradcy podatkowego. Wniosek ten, obejmował więc żądanie przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym. Mając to na uwadze, zauważyć należy, że zgodnie z art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a., przyznanie osobie prawnej a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawa pomocy w zakresie częściowym, może nastąpić wtedy, gdy wykaże ona, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Ze złożonych przez Skarżącą oświadczeń wynika, że Spółka nie prowadzi działalności gospodarczej, nie posiada majątku i nie osiąga dochodów. Dysponuje środkami finansowymi jedynie w wysokości 417 zł. W związku z czym, nie jest w stanie we własnym zakresie ustanowić profesjonalnego pełnomocnika, w celu sporządzenia skargi kasacyjnej. Sąd stwierdza, że okoliczności przedstawione przez skarżących pozwalają uznać, iż ich sytuacja jest wyjątkowa i uzasadnia ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika. Zgodnie z argumentacją zaprezentowaną przez Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 24 czerwca 2008 r. (I FZ 240/08) oceniając zasadność wniosku o przyznanie pełnomocnika Sąd powinien uwzględnić procesową konieczność jego powołania, tj. powinien brać pod uwagę takie elementy jak: aktualne stadium postępowania, dotychczasowy sposób postępowania strony przed sądem, konieczność posiadania szczególnych uprawnień przy wykonywaniu czynności procesowych - przymus adwokacko-radcowski (podkr. Sądu). W niniejszej sprawie szczególnego znaczenia nabiera ostatnio wymieniony element. Z treści pism Skarżącej wynika bowiem, że zamierza ona wnieść skargę kasacyjną od zapadłego wobec niej wyroku z dnia 18 czerwca 2010 r. Tymczasem w świetle art. 175 P.p.s.a. wyłącznie uprawnionym do sporządzenia skargi kasacyjnej jest profesjonalny pełnomocnik w osobie adwokata, radcy prawnego lub doradcy podatkowego. Wobec powyższego, a nadto wobec złożonych przez Skarżącą oświadczeń, uzasadnione jest stwierdzenie, że z uwagi na brak dostatecznych środków, nie jest ona w stanie ponieść kosztów wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika. Biorąc pod uwagę całość przedstawionej wyżej argumentacji Sąd - na podstawie art. 245 § 1 i § 3 P.p.s.a. oraz art. 246 § 2 pkt 2 w związku z art. 254 § 1 P.p.s.a. – orzekł, jak w sentencji.