III SA/Wa 2069/06
WyrokWSA w Warszawie2006-11-16
Skład orzekający: Barbara Kołodziejczak-Osetek, Sylwester Golec, Maciej Kurasz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, rozpatrując wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy dotyczącej umorzenia należności składkowych, prawidłowo ocenił stan faktyczny i prawny, uwzględniając wszystkie przesłanki umorzenia, w tym te wynikające z art. 28 ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r.?Ratio decidendi
Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, rozpatrując wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, nie dokonał ponownego, merytorycznego rozpoznania sprawy, ograniczając się do lakonicznej oceny legalności decyzji pierwszoinstancyjnej i nie odnosząc się szczegółowo do argumentacji skarżącego. Organ pominął analizę przesłanki umorzenia należności pomimo braku ich całkowitej nieściągalności, wynikającej z art. 28 ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, oraz nie zbadał, czy sytuacja wnioskodawcy wypełnia przesłanki określone w rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. Uzasadnienie decyzji było niewystarczające, naruszając tym samym art. 107 § 3 K.p.a. oraz art. 9 K.p.a., co miało istotny wpływ na wynik sprawy.Stan faktyczny
J. L. złożył wniosek o umorzenie zaległości z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, powołując się na bardzo trudną sytuację materialną i rodzinną, brak dochodów, wiek, stan zdrowia oraz obciążenie hipoteczne nieruchomości, z której egzekucja nie pokryje nawet połowy zobowiązań. Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił umorzenia, wskazując na istnienie majątku (nieruchomość) i toczącą się egzekucję, a także powołując się na uznaniowy charakter decyzji. Prezes ZUS utrzymał decyzję w mocy, uznając, że sytuacja nie jest wyjątkowa i nie zachodzi całkowita nieściągalność należności. Skarżący wniósł skargę do WSA, zarzucając błędną ocenę stanu faktycznego i nieprzeprowadzenie wnikliwego postępowania wyjaśniającego.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych i stwierdził, że uchylona decyzja nie może być wykonana w całości.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Barbara Kołodziejczak-Osetek (sprawozdawca), Asesor WSA Sylwester Golec, Asesor WSA Maciej Kurasz, Protokolant Robert Powojski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 listopada 2006 r. sprawy ze skargi J. L. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] maja 2006 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy oraz Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych 1) uchyla zaskarżoną decyzję, 2) stwierdza, że uchylona decyzja nie może być wykonana w całości.
Pismem z 3 stycznia 2006 r., skierowanym do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, J. L. i E. L. wnieśli o umorzenie zaległości z tytułu składek. Uzasadnili powyższy wniosek stanem majątkowym oraz sytuacją rodzinną wskazując, iż nie są w stanie uiścić należności. Wskazali, iż konieczność zapłaty takiej kwoty zagraża ich egzystencji. Wyjaśnili, że zadłużenie spowodowane było przez czynniki, na które nie mieli wpływu. Wnioskodawcy posiadają ogromne zadłużenie z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej. Ze względu na wiek i stan zdrowia nie są w stanie podjąć pracy. Obecnie nie posiadają żadnego majątku ruchomego, oszczędności, ani papierów wartościowych. Nie osiągają również żadnych dochodów, pozostają na wyłącznym utrzymaniu córki. Z kilka dni stracą również miejsce zamieszkania. Jedynym ich majątkiem jest obciążony hipotecznie dom w S., z którego prowadzona jest egzekucja. Przy czym kwota uzyskana z egzekucji z nieruchomości nie wystarczy na pokrycie nawet połowy zobowiązań wobec wierzycieli. Wnioskodawcy wnoszą o wzięcie pod uwagę całokształtu ich sytuacji, w szczególności natomiast tego, że nie posiadają środków do życia oraz, że wcześniej rzetelnie wypełniali swoje zobowiązania wobec Skarbu Państwa.
Decyzją z [...] marca 2006 r., wydaną na podstawie art. 83 ust. 1 pkt 3 oraz art. 28 ust. 3 i ust. 3a i art. 32 ustawy z dnia 13 października 1998 r. - o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. Nr 137, poz. 887 ze zm.; dalej - "u.s.u.s."), Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił J. L. umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy oraz Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, iż w wyniku przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego ustalono, że aktualnie J. L. nie jest nigdzie zatrudniony, nie dysponuje również dochodami z innych źródeł. Prowadzona przez niego działalność gospodarcza została zlikwidowana [...] kwietnia 2005 r. Ustalono również, iż skarżący jest współwłaścicielem domu o pow. 198 m² położonego we W. wraz z gospodarstwem specjalistyczno-rolnym. Na powyższej nieruchomości ustanowiona została hipoteka zwykła w kwocie [...] DEM wraz z odsetkami na rzecz Banku [...] S.A. oraz hipoteki przymusowe: w kwocie [...] zł na rzecz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, w kwocie [...] zł na rzecz S. S.A. Z uzasadnienia wniosku w sprawie umorzenia wynika, iż wnioskodawca wraz z żoną pozostaje na utrzymaniu córki. ZUS wskazał, iż wobec wnioskodawcy toczy się aktualnie postępowanie egzekucyjne wszczęte przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w T.
Organ powołał się również na uznaniowy charakter decyzji wydawanych w przedmiocie umorzenia należności.
Ponadto w uzasadnieniu decyzji wskazano, że ZUS podejmując rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie uwzględnił ciężką sytuację materialną wnioskodawcy, jednakże musiał mieć również na uwadze fakt, że zasadą jest uiszczanie zobowiązań stanowiących podstawowe źródło dochodów budżetowych, z których realizowane są cele ogólnospołeczne. Dlatego też, trudna sytuacja materialna dłużnika nie może być wyłączną podstawą do umorzenia należności. W ocenie ZUS, analiza materiału dowodowego wskazuje, iż na wnioskodawcy ciążą zobowiązania wobec innych podmiotów, między innymi na rzecz Banku [...] S.A., z kolei wnioskodawca wskazuje, iż nie jest w stanie spłacić zadłużenia wobec Zakładu, gdyż nie pozwalała na to łączna wysokość jego zobowiązań wobec pozostałych wierzycieli. Ustosunkowując się do powyższego organ powołał się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 22 maja 1998 r., sygn. akt I SA/Lu 541/97, zgodnie z którym zadłużenie na rzecz banku nie może być realizowane przez zobowiązanego kosztem jego zadłużenia wobec Skarbu Państwa. Ponadto organ zaznaczył, iż wnioskodawca jest współwłaścicielem nieruchomości, z której aktualnie toczy się egzekucja. Dlatego też, mimo bardzo trudnej sytuacji finansowej w jakiej znajduje się wnioskodawca, biorąc pod uwagę posiadany majątek (nieruchomość) oraz toczącą się egzekucję, organ nie znalazł podstaw do umorzenia należności.
Pismem z 23 marca 2006 r. J. L. wniósł o ponowne rozpatrzenie sprawy, uchylenie decyzji z [...] marca 2006 r. i umorzenie w całości należności z tytułu nieopłaconych składek. Zaskarżonej decyzji zarzucił błędną ocenę okoliczności faktycznych przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia, nie przeprowadzenie wnikliwego postępowania wyjaśniającego, dowolne podniesienie okoliczności, które nie znajdują potwierdzenia w rzeczywistości.
Decyzją z [...] maja 2006 r. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych utrzymał mocy decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z [...] marca 2006 r.
W ocenie Prezesa ZUS, organ I instancji rozpatrując wniosek w sprawie umorzenia zaległości dokonał prawidłowej analizy stanu faktycznego, stosując prawidłowe podstawy prawne. Ustosunkowując się do zarzutów zawartych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Prezes ZUS wskazał, iż ciążąca na wnioskodawcy zaległość powstała w okresie, gdy prowadzona działalność gospodarcza przynosiła dochody, więc istniała możliwość regularnych wpłat należności wobec ZUS. Zdaniem organu, ignorowanie przez płatników obowiązków związanych z opłacaniem należności z tytułu składek, nie może automatycznie powodować, że żądanie umorzenia zostanie uwzględnione. Ponadto, Prezes ZUS za bezpodstawny uznał zarzut, iż nieprawdziwa i nieudokumentowana jest okoliczność prowadzenia w stosunku do zobowiązanego postępowania egzekucyjnego. Organ wyjaśnił, iż w dniu [...] września 2003 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego W. wszczął przeciwko wnioskodawcy postępowanie egzekucyjne, które z uwagi na zmianę miejsca zamieszkania okazało się bezskuteczne. Po ustaleniu nowego miejsca zamieszkania, w dniu [...] października 2005 r., tytuły egzekucyjne zostały skierowane do Urzędu Skarbowego w T.
W uzasadnieniu decyzji organ przyznał, iż sytuacja materialna oraz życiowa wnioskodawcy nie jest dobra, jednakże nawet gdyby mogło to zagrozić egzystencji zobowiązanego, organ rozstrzygający sprawę nie jest bezwzględnie zobowiązany zaniechać poboru należności, czy też zastosować innego typu ulgę. Dlatego też, mimo trudnej sytuacji wnioskodawcy, z uwagi na brak przesłanek całkowitej nieściągalności, a także interes funduszy ubezpieczeniowych, Prezes ZUS nie znalazł podstaw do umorzenia należności.
We wniesionej skardze, J. L. zarzucił zaskarżonej decyzji:
- błędną ocenę okoliczności faktycznych przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia, w szczególności przyjęcie, że sytuacja skarżącego nie należy do wyjątkowych i szczególnych,
- nie przeprowadzenie wnikliwego postępowania wyjaśniającego,
- podniesienie okoliczności, które nie znajdują uzasadnienia w rzeczywistości, a w szczególności wskazywanie, że skarżący posiada majątek, z którego ZUS mógłby znaleźć zaspokojenie.
W uzasadnieniu skargi skarżący ponownie opisał swoją trudną sytuację materialną i rodzinną. Wskazał, iż nie jest w stanie uregulować należności, ponieważ zagroziłoby to jego egzystencji. Podniósł, iż posiada ogromne zadłużenie z tytułu prowadzonej wcześniej działalności. Ze względu na wiek i stan zdrowia nie jest w stanie podjąć zatrudnienia. Nie posiada żadnego majątku ruchomego, oszczędności, ani papierów wartościowych. Nie osiąga też żadnych dochodów, wraz z żoną pozostaje na wyłącznym utrzymaniu córki. Jego jedynym majątkiem jest obciążony hipotecznie dom, który ma być poddany licytacji. Kwota z tego tytułu uzyskana nie wystarczy nawet na pokrycie połowy zobowiązań wobec wierzycieli. podniósł, iż prosił organ o wzięcie pod uwagę całokształtu jego sytuacji, a szczególności tego, że nie ma środków do życia. W ocenie skarżącego, ZUS dokonał błędnej oceny okoliczności faktycznych przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia, poprzez przyjęcie, że sytuacja skarżącego nie należy do wyjątkowych i szczególnych oraz nie przeprowadził wnikliwego postępowania wyjaśniającego. W zaskarżonej decyzji organ podniósł okoliczności, które nie znajdują uzasadnienia w rzeczywistości. Wskazywał bowiem na brak przesłanki całkowitej nieściągalności należności, z uwagi na posiadanie majątku, z którego mógłby znaleźć zaspokojenie. Z kolei, jak wskazywał skarżący, tym majątkiem jest obciążony hipotecznie dom, z którego egzekucja nie wystarczy na zaspokojenie wierzycieli nawet w połowie.
W odpowiedzi na skargę Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych powtórzył argumentację przedstawioną w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), Sąd sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (legalności). Ocenie Sądu podlegają zatem zgodność aktów administracyjnych (w tym przypadku decyzji) zarówno z przepisami prawa materialnego jak i procesowego. Kontrola sądów administracyjnych ogranicza się więc do zbadania, czy organy administracji w toku rozpoznawanej sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na jej wynik. Ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. Na podstawie art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.; dalej - P.p.s.a.), Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Nie może przy tym wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności.
Sąd nie ma kompetencji do zmiany merytorycznej wydanego przez organ, a następnie zaskarżonego rozstrzygnięcia. Bada jedynie, czy nie doszło do naruszenia przepisów postępowania lub niewłaściwej wykładni przepisu materialnoprawnego. Odnosząc powyższe uwagi do sprawy niniejszej Sąd wyjaśnia, że nie jest władny orzec o umorzeniu należności składkowych skarżącego, gdyż kompetencję wydania rozstrzygnięcia w powyższej kwestii ustawodawca powierzył w pierwszej instancji Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych, zaś w drugiej - Prezesowi ZUS.
Sąd zauważa, iż zgodnie z art. 83 ust. 4 u.s.u.s., stronie niezadowolonej z rozstrzygnięcia Zakładu przysługuje prawo do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Wniosek ten rozpatrywany jest przez Prezesa ZUS, na podstawie przepisów ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.; dalej - "K.p.a.") dotyczących postępowania odwoławczego. Oznacza to, że wydając decyzję w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy Prezes ZUS związany jest ogólnymi zasadami postępowania administracyjnego, określonymi w Rozdziale 2 Działu I K.p.a., w tym zasadą praworządności, wyrażoną w art. 6 K.p.a. Ma zatem obowiązek prawidłowego zastosowania przepisów nie tylko prawa materialnego, ale i procesowego.
Decyzje Prezesa ZUS należy zaliczyć do decyzji, o których mowa w art. 127 § 3 K.p.a. Z przepisu tego wynika zaś, że od decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra nie służy odwołanie, jednakże strona niezadowolona z decyzji może zwrócić się do tego organu z wnioskiem o ponowne rozpoznanie sprawy; do wniosku tego stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji (podkreślenie Sądu).
Podkreślić należy, iż istota postępowania prowadzonego w trybie art. 138 K.p.a. polega na ponownym, merytorycznym rozpoznaniu sprawy. W związku z tym, organ odwoławczy (w tym przypadku Prezes ZUS) obowiązany jest ponownie rozpatrzyć ją w całości i dokonać oceny prawidłowości decyzji organu pierwszej instancji, po ponownym zapoznaniu się ze stanem faktycznym sprawy i dokonaniu jego oceny. Organ odwoławczy musi zatem ocenić, czy na tle określonego stanu faktycznego organ pierwszej instancji podjął właściwe rozstrzygnięcie. Obowiązany jest nadto odnieść się szczegółowo do argumentacji skarżącego podniesionej we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy.
W rozpoznawanej sprawie, Prezes ZUS, poprzestał natomiast na ocenie legalności decyzji pierwszoinstancyjnej i jedynie lakonicznie odniósł się do okoliczności podnoszonych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Uznać w związku z powyższym należy, że nie dokonał ponownego, merytorycznego rozpoznania sprawy.
Podejmując rozstrzygnięcie organ skupił się bowiem na okoliczności, iż wnioskodawca jest współwłaścicielem nieruchomości, z której toczy się egzekucja. W związku z tym, mimo bardzo trudnej sytuacji finansowej w jakiej znajduje się wnioskodawca, nie znalazł podstaw do umorzenia należności. Prezes ZUS nie ustosunkował się natomiast do wyjaśnień skarżącego, który wskazywał, że kwota uzyskana z egzekucji z nieruchomości nie wystarczy nawet na spłatę połowy ciążących na nim zobowiązań.
Dodatkowo należy przyznać rację skarżącemu, iż organy błędnie ustaliły stan faktyczny w przedmiotowej sprawie. Z materiału zgromadzonego w sprawie wynika, iż skarżący nie posiada w ogóle źródeł dochodów, pozostaje na utrzymaniu córki. W związku z tym, brak możliwości spłaty zadłużenie, nie jest spowodowany spłatą zobowiązań wobec innych wierzycieli, jak wskazano w decyzji z 6 marca 2006 r., ale brakiem jakichkolwiek środków, które można by na ten cel przeznaczyć.
Odnosząc się do powyższego podkreślić należy, iż obowiązkiem organu administracji, wynikającym z zawartej w art. 7 K.p.a. zasady prawdy obiektywnej, jest dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy. Organ administracji jest zobowiązany do podejmowania wszelkich kroków zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i powinien prowadzić postępowanie w taki sposób, aby pogłębić zaufanie obywateli do państwa (wyrok NSA OZ w Lublinie z 7 października 1983 r., SA/Lu 240/83). Obowiązek ten jest realizowany dzięki nakazowi zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia przez organ administracji całego materiału dowodowego. Obowiązek ten spoczywa również na organie administracji uprawnionym do wydania decyzji uznaniowej. Organ ten jest również obowiązany do przestrzegania wynikających z komentowanego przepisu obowiązków dotyczących postępowania dowodowego (zob. np. teza druga wyroku NSA z 19 marca 1981 r., SA 234/81 - ONSA 1981, nr 1, poz. 23; wyrok NSA z 19 lipca 1982 r., II SA 883/82 - PiP 1983, nr 6, s. 141; wyrok NSA z 29 stycznia 1998 r., II SA 1576/97; teza druga wyroku NSA z 21 lipca 1998 r., II SA 506/98; wyrok NSA z 18 listopada 1999 r., II SA 1345/99).
Jako dowolne, należy w związku tym, traktować ustalenia faktyczne znajdujące wprawdzie potwierdzenie w materiale dowodowym, ale nie znajdujące odzwierciedlenia w uzasadnieniu decyzji.
Podkreślić również należy, iż w zaskarżonej decyzji, organ poprzestał na ogólnikowym powołaniu się na zasady umarzania należności i ograniczył swoje rozważania do braku stwierdzenia całkowitej nieściągalności należności.
Organ pominął natomiast przesłankę, o której mowa w art. 28 ust. 3a u.s.u.s. Zgodnie z powyższym przepisem, należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Konsekwencją powyższego, jest to, iż organ obowiązany jest przeanalizować wystąpienie przesłanek umorzenia zaległych składek, o których mowa w rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne (Dz. U. Nr 141, poz.1365: dalej – rozp. Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 31 lipca 2003 r.), wydanym na podstawie art. 28 ust. 3b u.s.u.s. Zgodnie z § 3 ww. rozporządzenia zaległe składki na ubezpieczenia społeczne mogą zostać umorzone, gdy zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla niego i jego rodziny. W szczególności, jako okoliczności uzasadniające umorzenie wskazano przypadki: 1) pozbawienia zobowiązanego i jego rodziny możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych w związku z opłaceniem należności z tytułu składek, 2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności, 3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiające zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.
Skarżący podnosił, iż posiada ogromne zadłużenie z tytułu prowadzonej wcześniej działalności. Ze względu na wiek i stan zdrowia nie jest w stanie podjąć zatrudnienia. Nie posiada żadnego majątku ruchomego, oszczędności, ani papierów wartościowych. Nie osiąga też żadnych dochodów, wraz żoną pozostaje na wyłącznym utrzymaniu córki. W związku z tym, organ powinien wypowiedzieć się, czy sytuacja ta wypełnia, czy też nie, przesłanki, o których mowa w § 3 pkt 1 rozp. Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 31 lipca 2003 r.
Prezes ZUS poprzestał natomiast na stwierdzeniu, iż sytuacja materialna i życiowa skarżącego nie jest dobra. Powołał się również na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 8 kwietnia 1998 r. sygn. akt I SA/Ka 1494/96, zgodnie z którym nawet gdyby mogło to zagrozić egzystencji zobowiązanego, organ rozstrzygający sprawę nie jest bezwzględnie zobowiązany zaniechać poboru należności, czy też zastosować innego typu ulgę.
Powyższe narusza dyspozycję art. 107 § 3 K.p.a., zgodnie z którym uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa.
Podmiot, do którego adresowana jest decyzja, ma prawo wiedzieć, jakimi przesłankami kierował się organ, który wydawał zapadłe w sprawie rozstrzygnięcie (art. 11 K.p.a.). W związku z tym, uzasadnienie decyzji powinno zawierać informacje o przeprowadzeniu analizy sytuacji materialnej i rodzinnej strony i wnioski, do jakich te okoliczności doprowadziły organ, w kontekście zarówno przepisu art. 28 ust. 3, jak i art. 28 ust. 3a u.s.u.s.
Ponadto Sąd zauważa, iż zgodnie z art. 9 K.p.a. organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek.
W ocenie Sądu, obowiązek określony w przytoczonym przepisie organy wypełniają w toku postępowania, informując stronę o przepisach mających znaczenie dla ochrony jej praw w postępowaniu, a także przez rozważenie w decyzji wszystkich norm prawnych, z których mogą wynikać prawa i obowiązki strony wchodzące w zakres rozpoznawanej sprawy. Pominięcie przez organ w zaskarżonej decyzji analizy przepisów rozp. Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 31 lipca 2003 r., stanowiło naruszenie art. 9 K.p.a., które miało istotny wpływ na wynik sprawy.
Ponadto za niewystarczające, z punktu widzenia prawidłowości wskazania podstawy prawnej, Sąd uznał zamieszczenie w sentencji zaskarżonej decyzji jedynie art. 83 ust. 4 w zw. z art. 28 ust. 2, ust. 3 i ust. 3a u.s.u.s. Należało bowiem powołać również art. 127 § 3 oraz art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a.
Z uwagi na powyższe, Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja Prezesa ZUS została wydana z naruszeniem przepisów postępowania i to w stopniu, który miał istotny wpływ na wynik sprawy, a zatem, wypełnione zostały przesłanki do uchylenia tej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a.
Ponownie rozpoznając sprawę, Prezes ZUS, obowiązany będzie w pierwszej kolejności do prawidłowego ustalenia stanu faktycznego, do całościowej i wnikliwej oceny argumentacji przedstawionej przez skarżącego zarówno we wniosku o umorzenie zaległości, jak i we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, oraz przedstawienia w decyzji zarówno uzasadnienia faktycznego jak i uzasadnienia prawnego, mając na uwadze zarówno przesłanki, o których mowa w art. 28 ust. 1, jak i w art. 28 ust. 3a u.s.u.s., a po dokonaniu tej oceny, zobowiązany będzie także do wyciągnięcia stosownych wniosków, pozwalających w konsekwencji zakończyć postępowanie w sprawie umorzenia należności składkowych w zgodzie z zasadami postępowania administracyjnego.
Mając na uwadze powyższe, Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.
Stosownie do art. 152 wyżej powołanej ustawy, Sąd stwierdził, iż uchylona decyzja nie może być wykonana w całości.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło