III SA/Wa 2071/06
WyrokWSA w Warszawie2006-11-07
Skład orzekający: Małgorzata Jarecka, Bożena Dziełak, Hieronim Sęk
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej prawidłowo odmówił umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, zdrowotne i Fundusz Pracy, uwzględniając jedynie częściowo sytuację materialną i rodzinną wnioskodawcy oraz nie przeprowadzając wyczerpującego postępowania wyjaśniającego?Ratio decidendi
Organ administracji publicznej, rozpatrując wniosek o umorzenie należności składkowych, ma obowiązek przeprowadzić dokładne postępowanie wyjaśniające, zebrać i rozpatrzyć materiał dowodowy w sposób wyczerpujący, a następnie w sposób logiczny i spójny uzasadnić swoje rozstrzygnięcie, nawet jeśli ma ono charakter uznaniowy. Brak takiego działania, w tym niedostateczna analiza sytuacji materialnej i rodzinnej wnioskodawcy oraz lakoniczne uzasadnienie, stanowi naruszenie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, co uzasadnia uchylenie zaskarżonej decyzji.Stan faktyczny
Skarżący Z. O. złożył wniosek o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, zdrowotne i Fundusz Pracy, argumentując trudną sytuacją materialną i rodzinną. Organ pierwszej instancji (Zakład Ubezpieczeń Społecznych) odmówił umorzenia, wskazując na brak przesłanek całkowitej nieściągalności i dziesięcioletni okres przedawnienia. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych utrzymał tę decyzję w mocy. Skarżący wniósł skargę do WSA w Warszawie, domagając się uchylenia decyzji i umorzenia należności. Sąd uchylił obie decyzje, stwierdzając naruszenie przepisów K.p.a. przez organy obu instancji.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych oraz poprzedzającą ją decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, stwierdzając jednocześnie, że uchylone decyzje nie mogą być wykonane w całości.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Małgorzata Jarecka, Sędziowie Sędzia WSA Bożena Dziełak, Asesor WSA Hieronim Sęk (sprawozdawca), Protokolant Emilia Kasperowicz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 listopada 2006 r. sprawy ze skargi Z. O. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] maja 2006 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne i Fundusz Pracy 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] października 2004 r. nr [...], 2) stwierdza, że uchylone decyzje nie mogą być wykonane w całości.
Zaskarżoną do Sądu decyzją z dnia [...] maja 2006 r. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (powoływany dalej jako "Prezes Zakładu"), w wyniku złożenia przez Z. O. – Skarżącego w niniejszej sprawie, wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy utrzymał w mocy decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (powoływanego dalej jako "Zakład") z dnia [...] października 2004 r. odmawiającą umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne i Fundusz Pracy wraz z odsetkami.
Skarżący wnosząc o umorzenie ww. należności w piśmie z dnia [...] maja 2004 r. w szczególności argumentował, że jest osobą bezrobotną i nie osiąga żadnych dochodów. Jego sześcioosobowa rodzina utrzymuje się z zasiłku dla bezrobotnych pobieranego przez żonę oraz doraźnych zasiłków wypłacanych przez ośrodek pomocy społecznej. Z kolei działalność gospodarcza prowadzona przez syna nie przynosi dochodów. Skarżący wskazał również, że posiada zobowiązania finansowe związane z działalnością gospodarczą, którą zlikwidował w grudniu 2001 r. Zwrócił uwagę, iż został wpisany do krajowego rejestru dłużników niewypłacalnych, a stan majątkowy jego i najbliższej rodziny uniemożliwia spłatę zobowiązań. Za istotną okoliczność przemawiającą za umorzeniem uznał także chorobę córki.
Decyzją z dnia [...] października 2004 r. Zakład odmówił umorzenia należności składkowych powołując się na art. 83 ust. 1 pkt 3, art. 28 ust. 1, ust. 3a i ust. 3b oraz art. 32 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. Nr 137, poz. 887 ze zm.; powoływanej dalej jako "u.s.u.s."). W uzasadnieniu decyzji podniósł, że w kontekście tych przepisów "trudna sytuacja finansowa i brak środków na pokrycie zadłużenia wobec ZUS, nie przesądza o pozytywnym rozstrzygnięciu wniosku". Stwierdził, że w sprawie nie wystąpiły przesłanki do uznania zaległości składkowych jako całkowicie nieściągalnych, a obecna sytuacja płatnika nie może stanowić podstawy do zaprzestania dochodzenia należności z tytułu składek, zwłaszcza, że objęte są one dziesięcioletnim okresem przedawnienia, wynikającym z art. 24 u.s.u.s.
We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Skarżący podkreślił przede wszystkim, że powyższa decyzja jest "krzywdząca, jednostronna i została wydana bez rzetelnej analizy" złożonego wniosku o umorzenie. W jego ocenie bezzasadne było pominięcie przy rozstrzyganiu przepisu § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365; powoływanego dalej jako "rozporządzenie z dnia 31 lipca 2003 r."), który stanowi, iż należności mogą być umorzone, gdy ich opłacenie pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokajania niezbędnych potrzeb życiowych. Według Skarżącego okoliczności wskazane we wniosku o umorzenie były wystarczające do wydania korzystnej dla niego decyzji, zwłaszcza, że dochód na członka rodziny wynosi nieco ponad 100 zł miesięcznie. Podniesienie natomiast przez organ w uzasadnieniu decyzji argumentu, że trudna sytuacja finansowa i brak środków na pokrycie zadłużenia wobec ZUS nie przesądza o pozytywnym rozstrzygnięciu wniosku, całkowicie podważa sens tego przepisu. Zdaniem Skarżącego błędnym jest również powoływanie się w uzasadnieniu decyzji na art. 24 ust. 4 u.s.u.s.
Decyzją z dnia [...] listopada 2004 r. Prezes Zakładu utrzymał w mocy decyzję Zakładu, a w wyniku skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wyrokiem z dnia 5 maja 2005 r., sygn. akt III SA/Wa 324/05 Sąd stwierdził nieważność decyzji Prezesa Zakładu. Z kolei Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 9 listopada 2005 r., sygn. akt II GSK 146/05 oddalił skargę kasacyjną złożoną od wyroku sądu pierwszej instancji.
W pismach z dnia [...] lutego 2006 r. i z dnia [...] marca 2006 r. Skarżący wskazał dodatkowe informacje dotyczące sytuacji majątkowej jego rodziny, w szczególności wysokość łącznego dochodu na pięcioosobową rodzinę (około 1.000 zł) oraz koszty stałe związane z opłatą mediów (około 580 zł). Stwierdził ponadto, że dotychczasowe decyzje w sprawie zostały wydane z naruszeniem art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.; powoływanej dalej jako "k.p.a.").
Prezes Zakładu w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy decyzją z dnia [...] maja 2006 r. utrzymał w mocy decyzję Zakładu z dnia [...] października 2004 r. W motywach rozstrzygnięcia organ podkreślił, iż decyzja w przedmiocie umorzenia ma charakter uznaniowy, a trudna sytuacja finansowa i życiowa oraz brak środków na pokrycie zadłużenia wobec Zakładu nie przesądza o pozytywnym rozstrzygnięciu wniosku. Wobec ustalenia, że Skarżący jest współwłaścicielem nieruchomości o pow. 922 m2, na której ustanowiona została hipoteka przymusowa Zakładu, brak jest przesłanki całkowitej nieściągalności. Odnosząc się do wskazanych przez Skarżącego innych zobowiązań z tytułu dzierżawy lokalu, zadłużenia wobec Zakładu Energetycznego S.A. oraz Spółki "Ż." w L. Zakład wyjaśnił, że zobowiązania powstałe w innych instytucjach nie mogą stanowić przesłanki przemawiającej za umorzeniem należności względem ZUS, gdyż prowadziłoby to do uprzywilejowania innych wierzycieli kosztem organu rentowego. Natomiast niepowodzenia w prowadzeniu działalności gospodarczej również nie są wystarczającą podstawą do umorzenia należności, jako że jest to ryzyko, które każdy płatnik powinien wkalkulować w prowadzoną przez siebie działalność. Ponadto, w uzasadnieniu decyzji podkreślono, że w ocenie Zakładu na podstawie dostarczonej dokumentacji Skarżący nie udowodnił wystarczająco trudnej sytuacji majątkowej, mającej charakter stały i pogłębiający się, który przemawiałby za umorzeniem należności w oparciu o przepisy rozporządzenia z dnia 31 lipca 2003 r., a w szczególności ze względu na ubóstwo i zagrożenie egzystencji rodziny. Poza tym przy analizie sytuacji majątkowej, rodzinnej i osobistej Skarżącego Zakład wziął pod uwagę, że ostateczną granicę dla decyzji o umorzeniu należności z tytułu składek stanowi kolizja z interesem społecznym, a rolą Zakładu jest dochodzenie nieprzedawnionych należności.
W skardze z dnia 10 czerwca 2006 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz o umorzenie należności z tytułu nieopłaconych składek. Podtrzymał zarzuty zgłoszone w postępowaniu administracyjnym. W uzasadnieniu, przedstawiając miesięczne dochody i wydatki swojej rodziny, zakwestionował stanowisko organu, że nie udowodnił wystarczająco trudnej sytuacji majątkowej. Stwierdził, że wbrew stanowisku organu za umorzeniem jego należności przemawia interes społeczny, a przy rozpatrywaniu sprawy przekroczono granicę uznania administracyjnego.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko i wywody zawarte w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
skarga zasługiwała na uwzględnienie.
Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; powoływanej dalej jako "p.p.s.a.") sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Może zatem uwzględnić skargę także z takich przyczyn, które w ogóle nie zostały w niej podniesione.
W pierwszej kolejności odnosząc się do wniosku skargi dotyczącego umorzenia przez Sąd należności z tytułu składek należało zauważyć, iż kognicja sądów administracyjnych w odniesieniu do spraw w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, składek na ubezpieczenie zdrowotne oraz składek na określone fundusze (Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych) została ustanowiona ustawą z dnia 10 kwietnia 2004 r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 121, poz. 1264). Artykuł 10 pkt 26a tej ustawy zmienił – z dniem 1 lipca 2004 r. – brzmienie art. 83 ust. 4 u.s.u.s. w ten sposób, że wyłączył tą kategorię spraw z zakresu właściwości sądów powszechnych – sądów pracy i ubezpieczeń społecznych i przeniósł do właściwości sądów administracyjnych. Jak wynika z uzasadnienia projektu tej ustawy (dostępny na stronach internetowych www.sejm.gov.pl) wolą ustawodawcy było wyłączenie możliwości umarzania wskazanych wyżej należności przez sądy powszechne, które były władne zmienić decyzję organu i umorzyć określoną kwotę należności (por. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 30 czerwca 2000 r., sygn. akt III ZP 15/00, OSNAPU 2000, nr 23, poz. 864).
Zmiana ustawodawcza, o której mowa wyżej, miała charakter fundamentalny w odniesieniu do tego typu spraw. Pamiętać bowiem należy, że o ile sądy powszechne przejmowały wcześniej załatwioną przez Zakład sprawę do dalszego załatwienia, o tyle sąd administracyjny na skutek zaskarżenia decyzji Prezesa Zakładu nie przejmuje sprawy administracyjnej jako takiej do końcowego załatwienia, lecz jedynie kontroluje (ocenia) działalność tego organu pod względem zgodności z prawem. Orzeczenie sądu administracyjnego w razie uwzględnienia skargi, rozstrzyga o uchyleniu lub stwierdzeniu nieważności zaskarżonego aktu oraz zobowiązuje organ administracji publicznej do określonego zachowania się w toku dalszego załatwiania sprawy. Przejęcie przez sądy administracyjne kompetencji organu administracji publicznej do końcowego załatwienia sprawy stanowiłoby wyjście poza konstytucyjnie określone granice kontroli działalności administracji publicznej (R. Hauser, [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, praca zbiorowa, Warszawa 2003, str. 6 i 7).
W związku z powyższym wniosek Skarżącego o umorzenie powyższego zadłużenia nie mógł być – z uwagi na przedstawione wyżej uwarunkowania konstytucyjne i ustawowe – przez Sąd uwzględniony. Jak już wskazano, celem ustawodawcy było, aby poprzez zmianę właściwości sądów – wykluczyć możliwość umarzania należności na etapie postępowania sądowego, co ma się przyczynić do realizacji przez Zakład obowiązku dbałości o stan finansów ubezpieczeń społecznych (zob. uzasadnienie projektu ustawy z dnia 10 kwietnia 2004 r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz niektórych innych ustaw - dostępne na stronach internetowych www.sejm.gov.pl).
Przechodząc natomiast do wskazania przyczyn uchylenia wydanych w sprawie decyzji zważyć należało, że Skarżący inicjując postępowanie wnosił o umorzenie należności z tytułu składek ze względu na swoją trudną sytuację materialną i rodzinną, powołując się na art. 28 ust. 3a u.s.u.s. w związku z § 3 rozporządzenia z dnia 31 lipca 2003 r. Zgodnie z treścią tego przepisu Zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku, gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych.
Rację mają przy tym organy, że decyzje podejmowane na podstawie powołanych przepisów są decyzjami uznaniowymi. O uznaniowym charakterze decyzji świadczy użycie przez prawodawcę zwrotu "Zakład może umorzyć należności". Podkreślić jednak należy, że uznaniowy charakter decyzji nie zwalnia organu od obowiązku przeprowadzenia prawidłowego postępowania oraz wydania decyzji spełniającej wymogi określone w przepisach art. 107 k.p.a. Wręcz przeciwnie, organ prowadząc postępowanie w wyniku, którego ma zostać wydana decyzja uznaniowa ma obowiązek wypełnić zawarty w art. 7 k.p.a. nakaz dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz określony w przepisie art. 77 § 1 k.p.a. obowiązek zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący materiału dowodowego. Dokonana w postępowaniu ocena dowodów w oparciu o art. 80 k.p.a. nie może nosić cech dowolności. Wszelkie zaś istotne dla sprawy ustalenia i wnioski winny zostać zawarte w motywach podjętego rozstrzygnięcia.
Niezbędny zakres postępowania wyjaśniającego w niniejszej sprawie określał w znacznej mierze przepis § 3 ust. 1 pkt 1 ww. rozporządzenia z dnia 31 lipca 2003 r. Skoro przepis ten jako przesłankę umorzenia składek wskazuje okoliczność negatywnego wpływu zapłaty zaległych składek na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych ubezpieczonego i jego rodziny, to w tej sprawie organy obydwu instancji miały obowiązek szczególnie wnikliwego wyjaśnienia sytuacji majątkowej Skarżącego i ustalenia, czy zapłata składek rzeczywiście może zagrozić jego egzystencji. W ocenie Sądu organy powinny były ustalić wysokość osiąganych przez Skarżącego dochodów oraz wysokość ponoszonych przez niego wydatków i dać temu wyraz w uzasadnieniu decyzji (podkreśl. Sądu). W rozpoznanej sprawie organy obowiązku tego nie wykonały. W decyzji z dnia [...] października 2004 r. zabrakło jakiejkolwiek analizy tych okoliczności, a kilkuzdaniowe wywody zawarte w jej uzasadnieniu są bardzo lakoniczne i sformułowane bez jakiegokolwiek odniesienia do realiów rozpoznanej sprawy. W istocie ta decyzja została wydana bez wskazania, jaki jest stan faktyczny sprawy, które okoliczności organ uznał za udowodnione, a którym nie dał wiary. Z kolei w uzasadnieniu decyzji z dnia [...] maja 2006 r. w gruncie rzeczy zabrakło stanowiska Prezesa Zakładu. Wprawdzie w ocenie Sądu nie może być wątpliwe, że decyzja została wydana przez Prezesa Zakładu. Jednakże z uzasadnienia tej decyzji w zasadzie nie wynika jakie ustalenia, a przede wszystkim wnioski wyciągnął na ich podstawie Prezes Zakładu. W uzasadnieniu tym stwierdza się bowiem między innymi, że " Zakład Ubezpieczeń Społecznych informuje, że (...). (...) Zakład wyjaśnia, że (...). (...) w ocenie Zakładu nie udowodnił Pan (...). Zakład Ubezpieczeń Społecznych oceniając Pana sytuację majątkową (...)". Mając na względzie taki sposób argumentacji, zdaniem Sądu, nie można przyjąć w tej konkretnej sprawie, że tak prezentowane argumenty są argumentami organu rozpatrującego wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, czyli Prezesa Zakładu. Podkreślić natomiast należy, że stanowisko Zakładu winno być sformułowane w decyzji pierwszoinstancyjnej, a tego elementu, jak już wspomniano, tam zabrakło. Z kolei w postępowaniu odwoławczym sprawę miał ponownie ocenić Prezes Zakładu, a nie Zakład. Poza tym w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji nie dokonano należytej analizy dochodów rodziny Skarżącego oraz wydatków, jakie są oni zmuszeni ponosić. Wskazano jakie wydatki stałe są ponoszone w związku z zaspokajaniem potrzeb mieszkaniowych przez Skarżącego i jego rodzinę, ale nie może budzić wątpliwości, iż nie są to jedyne koszty, które wiążą się z utrzymaniem. Oczywistym bowiem jest, że osoby te muszą ponosić także choćby koszty wyżywienia i ubrania. Brak należytych ustaleń w tym względzie stoi w oczywistej sprzeczności z określonym w art. 7 k.p.a. obowiązkiem prowadzenia przez organ postępowania wyjaśniającego w zakresie stanu faktycznego mającego znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy.
Nadto, bezzasadne było przyjęcie, że w sytuacji, gdy Skarżący nie przedstawił w ocenie organu dostatecznych dowodów potwierdzających jego trudną sytuację materialną (ubóstwo), organ nie miał obowiązku z urzędu wyjaśnić zasadności złożonego przez Skarżącego wniosku o umorzenie składek w oparciu o to kryterium. W ocenie Sądu wspomniany już obowiązek, zawarty w art. 7 k.p.a., zostanie dochowany, gdy Skarżący wezwany do złożenia dodatkowych dowodów ze wskazaniem okoliczności, których dowody te powinny dotyczyć, nie zrealizuje stawianych mu wymogów. W przeciwnym razie organ nie może z ewentualnego nie zbadania tych okoliczności, bądź niedostatecznego ich wykazania wywodzić negatywne skutki w stosunku do Skarżącego. Z tego względu należało uznać, że organy obydwu instancji naruszyły przepisy art. 7, art. 9 i art. 77 § 1 k.p.a.
W uzasadnieniach decyzji organów obu instancji zabrakło kompleksowego rozważenia wszystkich okoliczności związanych z sytuacją majątkową i rodzinną Skarżącego, a więc związanych z przesłanką umorzenia zawartą w § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia z dnia 31 lipca 2003 r. Nie można bowiem uznać za spełniający ten wymóg wskazania tylko części istotnych dla sprawy okoliczności faktycznych, a następnie sformułowanie wniosków w istocie oderwanych od tych okoliczności, bądź niemających dostatecznego w nich potwierdzenia. Uzasadnienie musi być pełne, spójne i logiczne, a takowych cech w znacznej mierze nie zawiera uzasadnienie zaskarżonej decyzji. Zdaniem Sądu naruszenia przepisu art. 107 § 3 k.p.a. w zakresie uzasadnienia faktycznego decyzji, jakich w rozpoznanej sprawie dopuściły się organy obydwu instancji, mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Właściwe uzasadnienie prawne i faktyczne stanowi ważny element każdej decyzji administracyjnej. Uzasadnienie decyzji stanowi integralną jej część i jego zadaniem jest wyjaśnienie rozstrzygnięcia stanowiącego dyspozytywną cześć decyzji. Obowiązek sporządzenia uzasadnienia decyzji odpowiadającego wymogom określonym w art. 107 § 3 k.p.a. stanowi realizację w postępowaniu administracyjnym określonej w art.11 k.p.a. zasady przekonywania. W uzasadnieniu faktycznym organ powinien wskazać te fakty, które przemawiają za podjętym przez organ rozstrzygnięciem. Uzasadnienie prawne decyzji winno zawierać wskazanie przepisów prawa z przytoczeniem ich treści i chodzi tutaj o przepisy prawa, które regulują skutki prawne faktów wymienionych w uzasadnieniu faktycznym (por. Cz. Martysz /w:/ G. Łaszczyca, Cz. Martysz, A. Matan, Postępowanie Administracyjne ogólne, Warszawa 2003, s. 663 i nast., a także wyrok NSA z dnia 30 czerwca 1983 r., sygn. akt I S.A. 178/83, ONSA 1983, Nr 1, poz. 51). W przypadku decyzji uznaniowych, a do takich zaliczają się decyzje w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek, uzasadnienie decyzji stanowi tę jej część, która ma szczególne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Przy działaniu w ramach uznania administracyjnego przepis prawa materialnego przyznaje organowi prawo wyboru rozstrzygnięcia sprawy spośród przynajmniej dwóch możliwych rozstrzygnięć. W przypadku wniosków o umorzenie składek będą to umorzenie składek bądź odmowa ich umorzenia, a zatem rozstrzygnięcia o treści diametralnie różnej. Ze względu na uznaniowy charakter rozstrzygnięcia, przy niewłaściwym uzasadnieniu decyzji uznaniowej, z samego przepisu prawa oraz istniejącego w sprawie stanu faktycznego nie można wywieść jednoznacznej oceny, czy decyzja organu jest prawidłowa w zakresie samego rozstrzygnięcia o prawach i obowiązkach strony, a zatem czy jest prawidłowa w aspekcie materialnym. Wadliwe uzasadnienie decyzji uznaniowej nie pozwala na stwierdzenie, czy przy jej wydaniu organ nie dopuścił się dowolności oraz zaniechania przy dokładnym wyjaśnieniu stanu faktycznego sprawy. Z tych względów wady uzasadnienia decyzji uznaniowych należy uznać za naruszenia przepisów prawa procesowego, które mają istotny wpływ na wynik sprawy. Zdaniem Sądu wadliwe uzasadnienie decyzji uznaniowej, które nie pozwala na jednoznaczne stwierdzenie, że rozstrzygnięcie organu jest rozstrzygnięciem opartym na obowiązujący przepisach oraz stwierdzonym w oparciu o rzetelne dowody, stanie faktycznym zaistniałym w danej sprawie, który odpowiada stanowi faktycznemu określonemu w przepisach prawa mających zastosowanie w sprawie, nosi wszelkie cechy rozstrzygnięcia dowolnego nieopartego na przepisach prawa. Takie uzasadnienie decyzji jest w sposób oczywisty sprzeczne z określoną w art. 8 k.p.a. zasadą pogłębiania zaufania obywateli do organów administracji.
Z tych wszystkich względów należało stwierdzić, że zaskarżona decyzja oraz decyzja organu pierwszej instancji naruszały przepisy art. 7 - 9, art. 11, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. w stopniu, który mógł mieć istotne znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy.
Sąd wskazuje, iż w ponownie prowadzonym postępowaniu, poza koniecznością wyeliminowania powyższych wadliwości w rozpatrzeniu i rozstrzygnięciu sprawy, ocena zebranych w sprawie dowodów powinna odbyć się stosownie do dyspozycji art. 80 k.p.a. Uzasadnienie decyzji winno natomiast odpowiadać rygorom określonym w art. 107 § 3 k.p.a., dając jasny obraz motywów rozstrzygnięcia.
Podkreślić przy tym należy, iż ustawodawca przewidział również częściowe umarzanie należności, zarówno co do poszczególnych składek, jak i samych odsetek. Zatem ponownie podejmując decyzję w sprawie należy także i taką ewentualność rozważyć, szczegółowo ją uzasadniając.
Wobec powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 135 p.p.s.a orzekł jak w sentencji.
W razie uwzględnienia skargi sąd w wyroku określa, czy i w jakim zakresie zaskarżony akt lub czynność nie mogą być wykonane, a rozstrzygnięcie to traci moc z chwilą uprawomocnienia się wyroku, o czym stanowi art. 152 p.p.s.a. Stosownie zatem do tego przepisu Sąd stwierdził, iż uchylone decyzje nie mogą być wykonane w całości.
Skarżący był zwolniony z kosztów sądowych na podstawie art. 239 pkt 1 lit. e p.p.s.a. Natomiast wniosek w zakresie zwrotu kosztów związanych ze stawiennictwem się w Sądzie został rozstrzygnięty w sprawie o sygn. akt III SA/Wa 2071/06, która była rozpoznana łącznie z niniejszą sprawą i w której Skarżący działał w charakterze pełnomocnika.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 28.07.2026. · Źródło