III SA/Wa 2121/18

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Lucyna Kaligowska po rozpoznaniu w dniu 9 listopada 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od wpisu od skargi w sprawie ze skargi M. sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Naczelnika [...] Urzędu Celno-Skarbowego w W. z dnia [...] czerwca 2018 r. nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za listopad i grudzień 2016 r. oraz styczeń, luty i marzec 2017 r. postanawia odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie Skarżąca – M. sp. z o.o. wniosła o zwolnienie od wpisu od skargi, motywując to takimi okolicznościami jak: nieprowadzenie działalności gospodarczej, brak przychodów, zabezpieczenie przez organy egzekucyjne całego majątku i środków finansowych na rachunkach bankowych. Skarżąca podała, iż kapitał zakładowy wynosi [...] zł, zaś wartość środków trwałych [...] zł. W wykonaniu wezwania referendarza sądowego Skarżąca wyjaśniła, że nie posiada kompletu dokumentów źródłowych z lat poprzednich, gdyż zostały zajęte przez organy podatkowe i organy ścigania. Z tego względu brak jest zeznania podatkowego za 2016 r., sprawozdania finansowego za 2017 r., zestawienia należności i zobowiązań. Dodała, że nie posiada żadnego majątku, ani środków finansowych, bo wszystko co miała zostało zabezpieczone. Nie posiada też udziałów w innych podmiotach. Skarżąca wskazała, iż wspólnikami spółki są osoby narodowości wietnamskiej, z którymi nie ma kontaktu i w efekcie brak jest możliwości pokrycia przez nich kosztów. Podkreśliła, że na rzecz pełnomocnika nie wypłacono jeszcze wynagrodzenia, zaś koszt obsługi księgowej wynosi 369 zł brutto i jest finansowany przez prokurenta. Przedłożyła m. in. sprawozdanie z działalności, zestawienie sald i obrotów, deklaracje VAT-7, zeznanie podatkowe, rejestr zakupów i sprzedaży, rachunek przepływów pieniężnych, pismo w sprawie blokady rachunków. Mając na względzie powyższe zważono, co następuje: Przyznanie prawa pomocy stanowi odstępstwo od ogólnej zasady wyrażonej w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302), dalej jako: "P.p.s.a.", zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. W orzecznictwie jednolicie przyjmuje się, że udzielenie stronie prawa pomocy powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie środków na sfinansowanie jej udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe (por. postanowienia NSA z: 23 stycznia 2013 r. I FZ 2/13 oraz II FZ 1017/12; 10 stycznia 2013 r. II FZ 1005/12). Dotyczy to przede wszystkim osób o bardzo niskich dochodach lub całkowicie tych dochodów pozbawionych, które z uwagi na swą sytuację materialną nie są w stanie pokryć kosztów związanych z tym postępowaniem. W orzecznictwie tym podkreśla się również, że w przypadku osoby prawnej, a także innej jednostki organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, rozstrzygnięcie Sądu w zakresie prawa pomocy ma charakter uznaniowy. Oznacza to, że nawet jeżeli zostałaby spełniona przesłanka braku dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania, Sąd nie musi przychylić się do żądania strony, a jedynie może przyznać prawo pomocy, jeżeli uzna, że zachodzi taka potrzeba w świetle zapewnienia stronie realizacji zasady prawa do Sądu (zob. postanowienie NSA z 14 maja 2015 r., I FZ 67/15). Przyznanie prawa pomocy wskazanym wyżej podmiotom uzależnione jest od spełnienia przesłanek określonych w art. 246 § 2 P.p.s.a. Zgodnie z § 2 pkt 2 tego artykułu podmioty takie mogą domagać się przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym (tak w niniejszej sprawie), gdy wykażą, że nie mają dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Skoro skorzystanie z prawa pomocy wiąże się - jak to już podkreślono wyżej - z wystąpieniem szczególnych okoliczności, to - w ocenie referendarza sądowego - nie zachodzą one w niniejszej sprawie. Referendarz sądowy nie neguje przy tym, że sytuacja finansowa Skarżącej nie należy do łatwych. Jak sama przyznała nie prowadzi działalności gospodarczej, w efekcie nie wykazuje przychodów i obrotów. Istotnie zeznanie podatkowe za 2017 r. oraz deklaracje VAT-7 (po stronie dostaw towarów i usług) za okres od marca do sierpnia 2018 r. są "zerowe". Rachunki bankowe Skarżącej zostały zablokowane. Niemniej jednak powyższe okoliczności nie mogą przesądzać o przyznaniu jej prawa pomocy w żądanym zakresie. Z nadesłanych materiałów wynika bowiem, że w 2016 r. skala prowadzonej przez Skarżącą działalności była znaczna. Osiągnęła ona mianowicie przychód ze sprzedaży w wysokości ponad [...] zł (przy kosztach ponad [...] zł). Na koniec 2016 r. posiadała zapasy towarów o wartości [...] zł. Z powyższego wynika zatem, że przychód Skarżącej kształtował się na ponad przeciętnym poziomie. Już tylko ten fakt dyskwalifikuje ją jako osobę wymagającą przyznania prawa pomocy. Oceny tej nie zmienia akcentowany przez Skarżącą fakt nieprowadzenia działalności gospodarczej i nieosiągania z tego tytułu przychodów. Przyjęcie takiej argumentacji prowadziłoby bowiem do wniosku, że w zasadzie każdy podmiot, który zrezygnował z aktywności i nie osiąga przychodów powinien być zwolniony z ponoszenia kosztów sądowych. Tymczasem w orzecznictwie kładzie się nacisk na to, że każdy podmiot prowadzący działalność gospodarczą powinien wkalkulować w ryzyko z nią związane konieczność ponoszenia kosztów sądowych i zabezpieczyć środki na ten cel. Normalnym bowiem następstwem wykonywania działalności gospodarczej jest prowadzenie sporów sądowych, zatem koszty sądowe powinny być traktowane jako koszt bieżącego funkcjonowania firmy i spełnione przed innymi świadczeniami (por. postanowienie WSA w Warszawie z 27 lipca 2017 r., III SA/Wa 326/17). Nie bez znaczenia jest także okoliczność, iż Skarżąca jest w stanie pozyskać środki w szczególny sposób, jakim jest zobowiązanie wspólników do dopłat. Jak bowiem zauważył Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 19 lipca 2016 r. (I FZ 160/16) zgodnie z art. 177 § 1 ustawy z dnia 15 września 2000 r. – Kodeks spółek handlowych (Dz. U. z 2000 r. Nr 94, poz. 1037 ze zm.), umowa spółki może zobowiązywać wspólników do dopłat w granicach liczbowo oznaczonej wysokości w stosunku do udziału. Dopłaty mogą być wnoszone w związku z czasowymi trudnościami finansowymi spółki, potrzebą jej dokapitalizowania, koniecznością poniesienia dodatkowych nakładów inwestycyjnych. Z uwagi na fakt, że dopłata jest formą wewnętrznej przymusowej pożyczki wspólników na rzecz spółki, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, iż może być ona wykorzystana także na pokrycie kosztów sądowych w sprawach prowadzonych przez spółkę (por. przywołane tam orzeczenie i literatura). W niniejszej sprawie Skarżąca nie wykazała, że zdobycie tych środków (czy to w formie pożyczki czy dopłat) od wspólników jest rzeczywiście niemożliwe. Za niewystarczające bowiem referendarz sądowy uznał złożone w tym zakresie oświadczenie, że wspólnikami spółki są osoby narodowości wietnamskiej, z którymi nie ma kontaktu. Okoliczność ta w żadnym razie nie może obciążać Sądu. Sposób ułożenia wzajemnych kontaktów między spółką a jej wspólnikami jest ich indywidualną sprawą. Z tych wszystkich względów referendarz sądowy nie dopatrzył się uzasadnionych powodów do przerzucenia na podatników ciężaru wymaganego na obecnym etapie postępowania kosztu sądowego w postaci wpisu od skargi. Tym samym uznać należało, że wniosek Skarżącej o zwolnienie z obowiązku jego uiszczenia nie zasługuje na uwzględnienie. W tej sytuacji na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. postanowiono jak w sentencji.