III SA/Wa 2125/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Jarecka, sędzia WSA (del.) Dariusz Dudra (spr.), asesor WSA Alojzy Skrodzki, Protokolant Małgorzata Szamocka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 czerwca 2005 r. sprawy ze skargi Z. S.A. w Z. na decyzję Ministra Polityki Społecznej z dnia [...] sierpnia 2004 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty z tytułu wpłat na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych 1) uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Prezesa Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych z dnia [...] lipca 2003r. nr [...] 2) stwierdza, że uchylone decyzje nie mogą być wykonane w całości. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] sierpnia 2004 r. nr [...] Minister Polityki Społecznej utrzymał w mocy decyzję Prezes Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych z dnia [...] lipca 2003 r. nr [...]. W uzasadnieniu decyzji Minister Polityki Społecznej wskazał, iż Prezes Zarządu PFRON decyzją z dnia [...] lipca 2003 r. określił Z. S.A wysokość zobowiązania oraz odsetek z tytułu wpłat na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych za październik i za listopad 1997 r. Od powyższej decyzji, spółka złożyła odwołanie wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji jako bezpodstawnej, ponieważ pismo strony z dnia 19 grudnia 2002 r. nie było wnioskiem o stwierdzenie nadpłaty z tytułu wpłat na Fundusz tylko prośbą o zwrot nienależnie zajętej kwoty na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych w związku z decyzją Prezesa Zarządu PFRON z dnia [...] września 2002 r. znak: [...]. Organ II instancji wskazał, iż zaskarżona decyzja jest decyzją określającą wysokość zobowiązania, wydaną na mocy art. 21 § 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, póz. 926 ze zm.) – dalej powoływana jako O.p, który stanowi, że jeżeli wskutek wszczętego postępowania podatkowego, organ podatkowy stwierdzi, że podatnik mimo ciążącego na nim obowiązku, nie zapłacił w całości lub w części ciążącego na nim podatku albo że wysokość zobowiązania podatkowego jest inna niż wykazana w deklaracji, organ podatkowy wydaje decyzję, w której określa wysokość zaległości podatkowej, albo stwierdza nadpłatę. Określenie zaległości podatkowej jest obowiązkiem organu podatkowego. Z kolei przedmiotowe postępowanie było wszczynane w celu ustalenia istnienia i określenia dokładnej kwoty zaległości danego podmiotu, niezależnie od rodzaju działalności prowadzonej przez zobowiązanego do wpłat. Minister Polityki Społecznej wskazał również, iż ustawowy obowiązek wpłat na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych określony jest w art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych. Organ odwoławczy stwierdził, iż na podstawie posiadanych dokumentów oraz deklaracji i wpłat na Fundusz ustalono, że za okres od października do listopada 1997 r. saldo wnioskodawcy nie wykazuje nadpłaconych kwot, a tym samym nie istnieje nadpłata, o zwrot której wnioskowała strona. Ponadto Minister Polityki Społecznej zauważył, iż organ I instancji, mając na uwadze zapewnienie stronie czynnego udziału w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwienie jej wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, przesłał stronie zestawienie obciążeń i spłat wyznaczając stronie siedmiodniowy termin do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego. Strona nie ustosunkowała się do powyższego. W skardze z dnia 10 września 2004 r. skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Z.S.A wniosły o uchylenie zaskarżonej decyzji, zarzucając jej naruszenie przepisów postępowania poprzez niewłaściwą ocenę materiału dowodowego oraz niewyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy, mających znaczenie dla rozstrzygnięcia. We wniesionej skardze spółka podnosi, iż w decyzji Prezes Zarządu PFRON powoływał się na zestawienie obciążeń i spłat na dzień 20 stycznia 2003 r. oraz posiadane dokumenty, stwierdzając, że saldo spółki nie wykazuje nadpłaconych wpłat, o których zwrot wnioskowano pismem z dnia 19 grudnia 2002 r. W związku z powyższym uznał, że roszczenie spółki jest bezprzedmiotowe. Jednocześnie Prezes stwierdził, że spółka nie ustosunkowała się do przesłanego zestawienia. Skarżąca podważa powyższe, wskazując, iż pismem z dnia 11 lutego 2003 r. wniosła swoje uwagi odnośnie otrzymanego dokumentu. Skarżąca wskazuje również, że trudno jej było ustosunkować się do załączonej do pisma kartki papieru, która została nazwana "raportem zaległości podmiotu wraz z odsetkami na dzień 2003.01.24 za okres od 1997.10 do 1997.11.", ponieważ brak było na niej jakichkolwiek operacji dokonywanych przez spółkę na rzecz Funduszu. Skarżąca podnosi również, iż organ I instancji powołując się na art. 200 § 1 O.p. wyznaczył spółce 3-dniowy termin na stosowne wyjaśnienia dotyczące otrzymanego raportu obciążeń i spłat, a nie jak twierdzi Prezes w przedmiotowej decyzji 7-dniowy. Nieprawdziwe jest również stwierdzenie organu I instancji, że strona nie ustosunkowała się do zebranych dowodów i materiałów. W uzasadnieniu skargi spółka podnosi także, iż w dniu 30 lipca 2004 r. zapoznała się w siedzibie Ministerstwa Polityki Społecznej z materiałami dowodowymi. Wyjaśnienia dotyczące materiałów dowodowych skarżąca przedstawiła w piśmie z dnia 2 sierpnia 2004 skierowanym do Ministra Polityki Społecznej. W piśmie tym skarżąca wskazała, iż jej wszelkie uwagi uwzględnione zostały w odwołaniu z dnia 17 lipca 2003 r. oraz że zestawienie zobowiązań i spłat z dnia 7 sierpnia 2003 r. za okres 1996.10 - 1997.12, które stanowiło załącznik do pisma PFRON adresowanego do spółki nigdy do niej nie dotarło. Ponadto skarżąca wskazała, iż Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 20 maja 2003 r. sygn. akt III SA 14/03 stwierdził nieważność decyzji Ministra Pracy i Polityki Społecznej nr [...] z dnia [...] listopada 2002 r. oraz decyzji Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych nr [...] z dnia [...] sierpnia 2002 r. W odpowiedzi na skargę Minister Polityki Społecznej podtrzymał argumentację przedstawioną w zaskarżonej decyzji i wniósł oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga zasługuje na uwzględnienie. Wstępnie Sąd zauważa, iż zgodnie z art. 184 Konstytucji RP w związku z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a. kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 p.p.s.a., sprawowana jest o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a – c p.p.s.a.), a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte jest wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji naruszają przepisy postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Powodem wyeliminowania ich z obrotu prawnego było naruszenie art. 124 i art. 210 § 4 O.p., poprzez bardzo ogólnikowe i nieprzekonywujące uzasadnienia co do zajętego przez organy stanowiska. Zgodnie bowiem z treścią drugiego z powołanych unormowań uzasadnienie faktyczne decyzji winno zawierać w szczególności wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, którym dał wiarę, oraz przyczyn, dla których innym dowodom odmówił wiarygodności, uzasadnienie prawne zaś zawiera wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji z przytoczeniem przepisów prawa. Stwierdzić w tym miejscu należy, iż uzasadnienie faktyczne i prawne jest jednym z elementów decyzji podatkowej. Stanowi o tym wprost art. 210 O.p. zawierający katalog podstawowych części składowych indywidualnego aktu administracyjnego. Uzasadnienie zatem stanowi integralną cześć decyzji i jego zadaniem jest wyjaśnienie rozstrzygnięcia, stanowiącego dyspozytywną część decyzji (por. wyrok NSA z dnia 12 maja 2000r., sygn. akt I SA/Kr 856/98, LEX nr 43041). Tak więc uzasadnienie jako jeden z elementów decyzji winno zawierać ocenę zebranego w postępowaniu materiału dowodowego, dokonaną przez organ wykładnię stosowanych przepisów oraz ocenę przyjętego stanu faktycznego w świetle obowiązującego prawa. Prawidłowe zredagowanie pod względem merytorycznym i prawnym uzasadnienia decyzji administracyjnej ma kardynalne znaczenie dla stosowania zasady przekonywania wyrażonej w art. 124 O.p., a realizowanej na mocy art. 210 § 4 omawianego aktu prawnego. Organ administracyjny jest zobowiązany tą zasadą do wyjaśnienia stronom zasadności przesłanek, którymi kierował się przy załatwieniu sprawy, aby w miarę możliwości doprowadzić do wykonania decyzji bez stosowania środków przymusu. Elementem decydującym o przekonaniu strony, co do trafności rozstrzygnięcia, jest uzasadnienie decyzji. Zasada przekonywania nie zostanie zrealizowana, gdy organ podatkowy pominie milczeniem niektóre twierdzenia lub nie odniesie się do faktów istotnych dla danej sprawy. W świetle art. 210 § 4 O.p. w uzasadnieniu faktycznym należy przytoczyć wszystkie okoliczności faktyczne istotne dla rozstrzygnięcia sprawy oraz dokonać na podstawie całokształtu materiału dowodowego oceny czy dana okoliczność została udowodniona. Przedmiotowe uzasadnienia nie zawierają treści istotnych, właściwych dla instytucji nadpłaty. Decyzja w zakresie nadpłaty winna zawierać dokładne rozliczenie zobowiązania i nadpłaty za ten okres, poprzez powołanie kwot z deklaracji, wpłat i przerachowań na poczet tej należności, rozliczenia tych wpłat i przerachowań z uwzględnieniem odsetek, a także, jeżeli wysokość zobowiązania jest wyższa od kwoty zadeklarowanej, to należy uzasadnić, dlaczego zobowiązany jest zobligowany do wyższej wpłaty. Także decyzja odmawiająca stwierdzenia nadpłaty powinna zawierać dokładne rozliczenie należnego zobowiązania za dany okres przez przywołanie kwot z deklaracji, dokładne wskazanie wpłat wraz z ich rozliczeniem, jak również kwot ewentualnych przerachowań z uwzględnieniem należności ubocznych w postaci odsetek. Z takiej decyzji musi jasno wynikać, że dokonane wpłaty, jak i ewentualne przerachowania wygasiły ciążące na zobowiązanym długi publicznoprawne i nie spowodowały nadpłaty. Mając na uwadze powyższe stwierdzić należy, że zaistniały podstawy do uchylenia zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. W przedmiocie braku możliwości wykonania decyzji do czasu uprawomocnienia się wyroku orzeczono na podstawie art. 152 p.p.s.a.