III SA/Wa 2127/10

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Anna Zaorska po rozpoznaniu w dniu 5 października 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi P. P. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] czerwca 2010 r. nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania w podatku akcyzowym za październik, listopad, grudzień 2005 r. oraz styczeń, marzec, kwiecień, czerwiec, lipiec 2006 r. postanawia - odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie - W załączonym do skargi wniosku o przyznanie prawa pomocy P.P. (dalej "Skarżący" lub "Wnioskodawca") wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wskazał, iż w roku podatkowym 2009 r. uzyskał dochód w wysokości 492.20 zł. W związku z prowadzoną działalnością posiada zadłużenie w banku w wysokości 80 tyś zł. W czerwcu br. poniósł wydatek w postaci wykupu naczepy chłodni z leasingu (50 tyś zł). W sierpniu kończy się leasing ciągnika, którego wykup wynosić będzie 60 tyś zł. Wnioskodawca ma na utrzymaniu bezrobotną żonę oraz dwoje uczących się dzieci. Spłaca także kredyt hipoteczny zaciągnięty na budowę domu w wysokości 2.000 zł miesięczne. Do swojego majątku Wnioskodawca zaliczył dom jednorodzinny o pow. 120 m² oraz nieruchomość rolną - 6 ha. Oświadczył, że osoby pozostające z nim we wspólnym gospodarstwie domowym nie posiadają żadnego majątku. Jego miesięczny dochód uzyskiwany z działalności gospodarczej wynosi 1.500 zł. Do wniosku Skarżący załączył zeznanie PIT-36 za 2009 r., z którego wynika, iż za ten rok osiągnął przychód w wysokości 1.886.424,95 zł, koszty uzyskania przychodów wyniosły 1.885.932,75 zł. Żona Skarżącego osiągnęła dochód w wysokości 9.620,75 zł. Z nadesłanego zestawienia rocznego wynika z kolei, że w okresie od stycznia do maja br. wnioskodawca uzyskał przychód w wysokości 770.465,80 zł. W dniu 31 sierpnia 2010 r. Wnioskodawca został wezwany do złożenia dodatkowych wyjaśnień oraz nadesłania dokumentów dotyczących jego sytuacji finansowej. W odpowiedzi Skarżący nadesłał wyciągi z rachunków bankowych, zaświadczenie, z którego wynika, iż jego żona od dnia [...] września 2010 r. zarejestrowana jest w Urzędzie jako osoba poszukująca pracy oraz zestawienie miesięcznych dochodów wydatków. Mając na względzie powyższe zważono, co następuje: Na podstawie art. 243 §1 oraz art. 245 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. - dalej P.p.s.a), właściwy sąd administracyjny może na wniosek strony przyznać jej prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Stosownie do art. 258 §1 powołanej ustawy, czynności w zakresie postępowania o przyznanie prawa pomocy mogą wykonywać referendarze sądowi. W niniejszej sprawie Skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych tj. w zakresie częściowym. Przepis art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. stanowi, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Rozpoznając wniosek należało zatem uwzględnić sytuację majątkową Skarżącego oraz jego zdolności płatnicze na tle wysokości wymagalnych kosztów sądowych. W związku powyższym, wskazać trzeba, iż na obecnym etapie postępowania jedynym składnikiem kosztów sądowych jest wpis od skargi, który w przedmiotowej sprawie wynosi 2.617 zł. Uzasadniając wniosek o przyznanie prawa pomocy Skarżący powołał się na niskie dochody uzyskiwane z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej oraz okoliczność pozostawania na jego utrzymaniu żony i dwójki dzieci. Oświadczył, iż dochód z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej wynosi ok. 1.500-2.000 zł miesięczne. W przypadku braku dochodów niezbędne wydatki pokrywane są z limitów na rachunkach bankowych. Wnioskodawca spłaca kredyt hipoteczny w wysokości 2.000 zł miesięcznie. Pozostałe wydatki rodziny (opłaty eksploatacyjne, leki, wyżywienie, bilety, zajęcia pozaszkolne dzieci, korepetycje) wynoszą ponad 4.000 zł miesięczne. Ustosunkowując się do złożonych oświadczeń, uznać należało, że wniosek Skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych nie zasługuje na uwzględnienie. Trzeba bowiem pamiętać, że prawo pomocy to inaczej "prawo ubogich", a do takiej kategorii skarżących, nie można zaliczyć Wnioskodawcy, który prowadzi działalność gospodarczą o znacznych rozmiarach. Jego roczne przychody wynoszą blisko 2 mln złotych. Obroty na rachunku bankowym Wnioskodawcy w okresie od 1 czerwca do 31 sierpnia 2008 r. kształtowały się na poziomie ponad 500 tyś zł. Instytucja prawa pomocy ma natomiast charakter wyjątkowy, co oznacza, że może być stosowana tylko w przypadku osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną, do których zalicza się bezrobotnych lub osoby pozbawione środków do życia bądź gdy środki te są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko potrzeby egzystencjalnie niezbędne (por. postanowienie NSA z 19 października 2005 r. I GZ 107/05, niepubl.). Z kolei przez uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych (por. postanowienie NSA z 22 marca 2005 r. FZ 794/04, niepubl.). Ponadto, jak wskazał NSA w postanowieniu z 10 maja 2005 r. II OZ 318/05 niepubl., prawo pomocy przyznawane jest osobom, które pomimo starań i przy największym możliwym wysiłku nie mogą ponieść kosztów postępowania, ponieważ ich dochód jest wybitnie niski lub też nie osiągają żadnego dochodu. Bez wątpienia Skarżącego nie można zaliczyć do takiej kategorii wnioskodawców. Jednocześnie należy podkreślić, że Skarżący prowadząc działalność gospodarczą należy do przedsiębiorców, a w ich przypadku miarodajną dla oceny zdolności płatniczych nie jest kategoria "dochodu" (rozumianego jako nadwyżka sumy przychodów nad kosztami ich uzyskania), lecz "przychodu". Istnieją bowiem legalne instrumenty podatkowe pozwalające na równoważenia kosztów i przychodów tak, by w końcowym rozliczeniu obciążenia podatkowe zminimalizować, czy też w ogóle wyeliminować. Do instrumentów takich należą choćby zwolnienia podatkowe, dokonywanie zakupów w odpowiednim okresie, obniżenie dochodu przez przesunięcie kosztów w czasie. Istotniejsze jest zatem to, że Skarżący uzyskuje przychody z działalności i kształtują się one na znacznym poziomie. Podsumowując przyjąć należy, iż okoliczności podnoszone we wniosku o przyznanie prawa pomocy nie uzasadniają twierdzenia, że Skarżący nie jest w stanie wygospodarować środków niezbędnych do uiszczenia wpisu sądowego. W konsekwencji nie spełniona została przesłanka, o której mowa w art. 246 §1 pkt 2 P.p.s.a., warunkująca przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Mając na względzie całość powyższej argumentacji, na podstawie przepisów art. art. 246 § 1 pkt 2 oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.