III SA/Wa 2129/12
WyrokWSA w Warszawie2013-02-28
Skład orzekający: Beata Sobocha, Sylwester Golec, Patrycja Joanna Suwaj
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy przychód akcjonariusza spółki komandytowo-akcyjnej z tytułu otrzymanej dywidendy podlega opodatkowaniu w momencie jej wypłaty, a obowiązek wpłacania zaliczek na podatek dochodowy powstaje dopiero w miesiącu otrzymania dywidendy?Ratio decidendi
Sąd uznał, że przychód akcjonariusza spółki komandytowo-akcyjnej z tytułu dywidendy powstaje w momencie jej faktycznego otrzymania, a nie w momencie, gdy spółka osiągnęła zysk i podjęła uchwałę o jego podziale. W związku z tym, obowiązek wpłacania zaliczek na podatek dochodowy powstaje dopiero w miesiącu, w którym akcjonariusz otrzymał dywidendę. Spółka komandytowo-akcyjna jest spółką osobową, a jej akcjonariusz traktowany jest jako przedsiębiorca, jednakże jego status kapitałowy odróżnia go od komplementariusza w kwestii momentu powstania przychodu.Stan faktyczny
Skarżący, będący rezydentem Szwajcarii, zapytał o zasady opodatkowania dochodu uzyskanego jako akcjonariusz polskiej spółki komandytowo-akcyjnej (SKA). Wniosek dotyczył momentu powstania przychodu z tytułu dywidendy, obowiązku obliczania zaliczek na podatek dochodowy oraz kwalifikacji źródła przychodu. Minister Finansów uznał stanowisko skarżącego za nieprawidłowe w części dotyczącej momentu powstania przychodu i obowiązku wpłacania zaliczek, wskazując na powstanie przychodu z chwilą osiągnięcia zysku przez spółkę. Sąd uchylił interpretację w tej części.Rozstrzygnięcie
Uchylenie zaskarżonej interpretacji indywidualnej w części uznającej stanowisko strony skarżącej za nieprawidłowe, stwierdzenie, że interpretacja nie może być wykonana w uchylonej części, oraz zasądzenie od Ministra Finansów na rzecz D. C. kwoty 457 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Beata Sobocha (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Sylwester Golec, Sędzia WSA Patrycja Joanna Suwaj, Protokolant referent stażysta Agata Próchniewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 lutego 2013 r. sprawy ze skargi D. C. na interpretację indywidualną Ministra Finansów z dnia [...] marca 2012 r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych 1) uchyla zaskarżoną interpretację indywidualną w części uznającej stanowisko strony skarżącej za nieprawidłowe, 2) stwierdza, że interpretacja indywidualna wskazana w pkt 1) nie może być wykonana w części, w jakiej została uchylona, 3) zasądza od Ministra Finansów na rzecz D. C. kwotę 457 zł (słownie: czterysta pięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
W dniu 5 stycznia 2011 r. wpłynął wniosek Skarżącego - D. C.
doprecyzowany pismem z 26 marca 2012 r. o udzielenie pisemnej interpretacji
przepisów prawa podatkowego w indywidualnej sprawie dotyczącej podatku
dochodowego od osób fizycznych w zakresie opodatkowania przychodu uzyskanego
przez akcjonariusza w spółce komandytowo-akcyjnej.
We wniosku Skarżący przedstawił zdarzenie przyszłe wskazując, że po
1 stycznia 2011 r. zamierza uzyskać status akcjonariusza w spółce komandytowo-
akcyjnej (dalej: "SKA") w związku z przekształceniem obecnie funkcjonującej spółki
komandytowej, która to SKA, w przypadku osiągnięcia zysku w danym roku
obrachunkowym będzie mogła dokonywać wypłaty dywidendy na jego rzecz.
Miejscem zamieszkania Skarżącego dla celów podatkowych jest
Szwajcaria, jest on rezydentem Szwajcarii;
Centrum interesów osobistych i gospodarczych Skarżącego mieści się
w Szwajcarii;
Skarżący nie zamierza przebywać na terytorium Polski dłużej niż 183
dni w roku podatkowym;
Siedziba spółki komandytowo - akcyjnej, w której Skarżący zamierza
zostać akcjonariuszem będzie mieścić się na terenie Polski.
W związku z powyższym Skarżący spytał:
1) Czy jego dochód z tytułu posiadanych w SKA akcji podlegać będzie
opodatkowaniu w momencie otrzymania dywidendy wypłaconej akcjonariuszom SKA
na podstawie uchwały walnego zgromadzenia o podziale zysków?,
2) Czy obliczając miesięczne zaliczki na podatek dochodowy od osób
fizycznych nie ma obowiązku uwzględniać części przychodów i kosztów SKA
przypadających na posiadane w trakcie roku obrachunkowego akcje według zasad
określonych w art. 8 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku
dochodowym od osób fizycznych (Dz.U. z 2000 r. Nr 14, poz. 176 z późn. zm.), dalej
"u.p.d.o.f."?,
3) Czy dywidenda wypłacana Skarżącemu nie będzie opodatkowana
według zasad przewidzianych w art. 30a ust. 1 pkt4 u.p.d.o.f.?
4) Czy przychód akcjonariusza SKA z tytułu posiadania akcji w spółce
komandytowo-akcyjnej stanowi przychód, o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 3
u.p.d.o.f.?
Zdaniem Skarżącego, przychód akcjonariusza SKA z tytułu otrzymanej
dywidendy podlega opodatkowaniu w momencie jej wypłacenia na podstawie
uchwały walnego zgromadzenia o podziale zysków.
Do czasu wypłaty dywidendy przez SKA, akcjonariusz nie uzyskuje przychodu
z tytułu posiadanych w SKA akcji, a zatem obliczając zaliczki na poczet podatku
dochodowego od osób fizycznych, akcjonariusz (w przeciwieństwie do
komplementariusza SKA) nie ma obowiązku uwzględniać części przychodów
i kosztów spółki komandytowo- akcyjnej przypadających na posiadane w trakcie roku
obrachunkowego akcje według zasad określonych w art. 8 ust. 1 i ust. 2 u.p.d.o.f..
Dywidenda wypłacana akcjonariuszowi SKA nie może być opodatkowana
zgodnie z art. 30a ust. 1 pkt 4 u.p.d.o.f., gdyż przepis ten odnosi się jedynie do
dywidend wypłacanych z tytułu udziału w zyskach osób prawnych.
Przychód otrzymywany przez akcjonariusza SKA stanowi przychód, o którym
mowa w art. 10 ust. 1 pkt 3 u.p.d.o.f. (pozarolniczą działalność gospodarcza).
Uzasadniając swoje stanowisko Skarżący wskazał, że "Hybrydowa"
konstrukcja spółki komandytowo-akcyjnej widoczna jest przede wszystkim
w połączeniu elementu osobowego (komplementariusz, który odpowiada za
zobowiązania spółki bez ograniczeń) z kapitałowym (w spółce komandytowo-akcyjnej
występuje kapitał zakładowy - art. 126 § 2 KSH - element swoisty właśnie dla spółek
kapitałowych - por. art. 152 KSH i 308 KSH).
Efektem tego połączenia są różnice w statusie prawnym komplementariusza
i akcjonariusza. Konsekwencją "osobowego" statusu komplementariusza jest jego
uprawnienie i obowiązek do prowadzenia spraw SKA i reprezentowania jej wobec
osób trzecich (art. 140 § 1 oraz art. 137 § 1 ustawy z dnia 15 września 2000 r.
Kodeks spółek handlowych (Dz. U. Nr 94, poz. 1037 ze zm.) - dalej jako: "KSH").
Jednocześnie komplementariusz ponosi nieograniczoną odpowiedzialność osobistą
za zobowiązania SKA (art. 125 KSH). Z kolei akcjonariusz, jako wspólnik o statusie
"kapitałowym", nie jest uprawniony prowadzenia spraw SKA ani do jej ustawowej
reprezentacji (art. 140 i art. 138 KSH), a jego osobista odpowiedzialność za
zobowiązania SKA jest wyłączona (art. 135 KSH).
Komplementariusz jest zatem osobą faktycznie i bezpośrednio zarządzającą
przedsiębiorstwem w postaci SKA i podejmującą decyzje biznesowe, gwarantując
swoją osobą stabilność i możliwość rozwoju firmy. Natomiast rola akcjonariusza
sprowadza się zasadniczo do wniesienia wkładu, a więc do zapewnienia SKA
kapitału koniecznego do prowadzenia działalności gospodarczej. Jego prawa
i obowiązki są zatem bardzo zbliżone do praw obowiązków akcjonariusza spółki
akcyjnej. W konsekwencji udział komplementariusza w SKA można uznać za przejaw
jego aktywności gospodarczej, podczas gdy udział w SKA akcjonariusza można
traktować wyłącznie jako inwestycję kapitałową.
Skarżący podkreślił, że akcjonariusz SKA nie posiada prawnych instrumentów
do weryfikowania na bieżąco zysków lub strat osiąganych przez SKA. W odróżnieniu
bowiem do komplementariuszy akcjonariusz SKA nie ma wglądu do ksiąg
rachunkowych spółki, nie ma on również możliwości domagania się wypłaty zysku
przez SKA w trakcie roku obrotowego. Nie przysługują mu również uprawnienia
kontrolne względem prowadzących spółkę. Należy ponadto podkreślić, że prawo do
dywidendy mają jedynie ci akcjonariusze, którzy posiadają akcje SKA na dzień
podziału zysku - od tej daty zależy zatem czy konkretny akcjonariusz będzie
uprawniony do udziału w zysku, niezależnie od długości okresu, w jakim posiadał
akcje SKA. Natomiast wszyscy inni wspólnicy spółek osobowych zasadniczo
posiadają prawo do udziału w zysku za cały okres, w którym byli wspólnikami.
Szczególny status akcjonariusza w SKA został uwzględniony przez
ustawodawcę także na płaszczyźnie prawa podatkowego. Przykładowo, art. 115 § 1
ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8,
poz. 60 z późn. zm.), dalej "O.p." nie zalicza akcjonariusza do kręgu osób trzecich,
odpowiedzialnych całym swoim majątkiem solidarnie ze spółką i pozostałymi
wspólnikami za zaległości podatkowe spółki i wspólników. Akcjonariusz SKA jest tym
samym traktowany przez ustawodawcę inaczej niż pozostali wspólnicy spółek
osobowych - jego status w tym względzie odpowiada statusowi udziałowca lub
akcjonariusza w spółkach kapitałowych.
Zasady opodatkowania komplementariusza SKA są identyczne jak dla
wspólników innych spółek osobowych. Zgodnie z art. 8 ust. 1 u.p.d.o.f. przychody
z udziału w SKA łączy się z przychodami każdego z komplementariuszy
proporcjonalnie do posiadanego przez nich prawa do udziału w zysku spółki. Z kolei,
zgodnie z art. 8 ust. 2 u.p.d.o.f. powyższe zasady stosuje się odpowiednio do
rozliczania kosztów uzyskania przychodów. Z powyższego wynika, iż obliczając
w trakcie roku podatkowego miesięczne zaliczki na podatek dochodowy od osób
prawnych, komplementariusz ma obowiązek uwzględnić części przychodów kosztów
SKA przypadających na posiadany przez niego udział według powyżej wskazanych
zasad. Konstrukcja powyższa wyraża tym samym rolę komplementariusza w SKA,
jako aktywnego inwestora prowadzącego sprawy spółki. Jednocześnie, powyższe
zasady odnoszące się do opodatkowania komplementariusza SKA, nie mogą zostać
zastosowane wobec akcjonariusza SKA, ze względu na kapitałowy charakter jego
uczestnictwa w SKA (co zostanie szczegółowo udowodnione poniżej).
W oparciu o przedstawioną powyżej charakterystykę statusu akcjonariusza
w SKA Skarżący uważa, iż to wypłaconą akcjonariuszowi dywidendę należy uznać za
podlegający opodatkowaniu przychód uzyskany przez akcjonariusza z tytułu
posiadanych w SKA akcji. Przychód ten powstanie u akcjonariusza dopiero
w momencie wypłaty dywidendy przez Spółkę.
Skarżący podkreślił, iż zgodnie z u.p.d.o.f., przedmiotem opodatkowania
podatkiem dochodowym jest dochód rozumiany jako nadwyżka przychodów nad
kosztami ich uzyskania, a w określonych ściśle przypadkach przedmiotem
opodatkowanie jest przychód. Z kolei, za "przychód" (także ten z udziału w spółce
osobowej) w rozumieniu u.p.d.o.f. należy uznać wszelkie przysporzenia majątkowe
o charakterze trwałym, których rzeczywiste otrzymanie, a w niektórych przypadkach
już sam fakt, że są należne, powoduje obowiązek zapłaty podatku dochodowego.
W sytuacji akcjonariusza SKA, przysporzeniem majątkowym o charakterze trwałym
jest właśnie wypłacona przez SKA dywidenda. Nie można bowiem uznać, iż przed
otrzymaniem dywidendy akcjonariusz osiąga jakikolwiek przychód z tytułu
posiadanych w SKA akcji. Nie można nawet twierdzić, iż jeszcze nieotrzymany
przychód jest mu "należny" w myśl art. 14 ust. 1 u.p.d.o.f. Tak długo jak walne
zgromadzenie nie podejmie uchwały o wypłacie dywidendy, akcjonariusz nie ma
żadnego roszczenia o wypłatę wypracowanego przez Spółkę zysku. Jeżeli nie ma
roszczenia, to tym bardziej nie możne mówić o roszczeniu wymagalnym. Dopiero
spełnienie przestanek (tj. osiągnięcie przez SKA zysku i wykazanie go
w sprawozdaniu finansowym, wyrażenie opinii biegłego rewidenta, zatwierdzenie
sprawozdania finansowego przez walne zgromadzenie SKA, podział zysku przez
walne zgromadzenie SKA oraz uzyskanie zgody na podział zysku pomiędzy
akcjonariuszy SKA wszystkich komplementariuszy), uprawnia akcjonariusza do
żądania wydania mu przedmiotu dywidendy, czyli powstaje u niego wymagalne
roszczenie.
Jak podkreślono powyżej dopiero w momencie, gdy zapadnie odpowiednia
uchwała o podzieleniu zysku, akcjonariusz SKA zyskuje skuteczne roszczenia
o wypłatę dywidendy. Z kolei, zgodnie z art. 14 ust. 1 u.p.d.o.f., za przychody
związane z działalnością gospodarczą uważa się także należne przychody, choćby
nie zostały jeszcze faktycznie otrzymane. W związku z powyższym, do czasu
podjęcia przez walne zgromadzenia uchwały o wypłacie dywidendy akcjonariuszowi,
nie można w przedmiotowym stania faktycznym mówić o "przychodzie należnym"
akcjonariusza, w rozumowaniu art. 14 ust. 1 u.p.d.o.f. Zdaniem Skarżącego,
w przedmiotowym przypadku przychód powstanie dopiero w momencie faktycznej
wypłaty dywidendy akcjonariuszowi. W związku z tym, zgodnie z art. 14 ust. 1c pkt 2
u.p.d.o.f., momentem powstania przychodu z tytułu działalności gospodarczej
akcjonariusza polegającej na uczestnictwie w SKA, będzie moment uregulowania
należności z tytułu uchwały o wypłacie dywidendy - czyli moment faktycznego
wypłacenia środków pieniężnych akcjonariuszowi. Zatem do momentu faktycznej
wypłaty dywidendy akcjonariuszowi nie ma on obowiązku jej opodatkowania, gdyż
nie powstanie u niego przychód podatkowy. Reasumując, w ocenie Skarżącego,
przychód z tytułu wypłaty przez SKA dywidendy, opodatkowany jest dopiero
w momencie faktycznej wypłaty dywidendy akcjonariuszowi.
Zdaniem Skarżącego, akcjonariusz, obliczając zaliczki na poczet podatku
dochodowego od osób fizycznych, nie uwzględnia części przychodów i kosztów
spółki komandytowo-akcyjnej przypadających na posiadane w trakcie roku
obrachunkowego prawo do udziału w zysku spółki według zasad określonych w art. 8
ust. 1 i ust. 2 u.p.d.o.f. Jak podkreślono, powyżej akcjonariusz nie osiąga, aż do
momentu otrzymania dywidendy żadnych przychodów z tytułu posiadanych w SKA
akcji, a zatem oczywistym jest, iż przy obliczaniu miesięcznych zaliczek w trakcie
roku podatkowego akcjonariusz nie może uwzględnić "przychodu", który być może
(ale niekoniecznie) otrzyma w przyszłości z tytułu posiadanych w tej spółce akcji.
Ustawodawca celowo zróżnicował w tym zakresie przychód z udziału od
przychodu z akcji z uwagi na różną specyfikę osiąganego przychodu przez
komplemantariuszy SKA i akcjonariuszy SKA. Jak wykazano powyżej, uzyskanie
przychodu przez akcjonariusza SKA uzależnione jest de facto jedynie od posiadania
przez niego akcji w momencie wypłaty zysku przez SKA. Nie jest on zatem w żaden
sposób skorelowany z okresem posiadania akcji. Mając na uwadze fakt, iż akcje
mogą być przedmiotem obrotu oraz że osoba akcjonariusza w rzeczywistości może
ulegać częstym zmianom w trakcja roku obrotowego, spełnienie normy zawartej
wart. 8 ust. 1 i 2 u.p.d.o.f. w stosunku do akcjonariuszy SKA byłoby znacznie
utrudnione, a w określonych przypadkach zupełnie niemożliwe. Powyższe trudności
związane są z faktem istnienia w SKA akcji. Akcje SKA mogą wielokrotnie zmieniać
właściciela w ciągu roku, natomiast dywidenda zostanie wypłacona jedynie
"ostatniemu" akcjonariuszowi - tj. temu, który będzie posiadał akcje na dzień podjęcia
uchwały o wypłacie zysku. Ponadto, w SKA może zaistnieć sytuacja kiedy to
wspólnicy przez kilka lat nie będą decydować się na wypłatę dywidendy, gdyż SKA
będzie przeznaczać wypracowany zysk na nowe inwestycje. W takiej sytuacji
akcjonariusz byłby zmuszony do odprowadzania zaliczek od przychodu, którego
faktycznie nie otrzymał i nie otrzyma, gdyż zysk SKA został przeznaczony na dalszy
rozwój. Gdyby natomiast akcjonariusz zdecydował się w takiej sytuacji na zbycie
swoich akcji byłby zobowiązany dodatkowo do zapłaty podatku z tytułu przychodu
wygenerowanego na zbyciu akcji, które zyskiwały w czasie na wartości właśnie
z uwagi na fakt że zysk SKA nigdy nie został akcjonariuszowi wypłacony, lecz
pozostał w SKA. W związku z tym zaistniałaby sytuacja, kiedy to ten sam przychód
w sensie ekonomicznym byłby opodatkowany dwukrotnie na poziomie akcjonariusza
- raz na bieżąco, w postaci uwzględniania generowanego przez SKA przychodu przy
obliczeniu zaliczek na podatek dochodowy, a drugi raz podczas zbycia akcji, które
z uwagi na fakt, iż zysk pozostał w SKA zyskałby znacznie na wartości.
Skoro zatem art. 8 ust. 1 i 2 w związku z art. 44 ust. 1 i art. 44 ust. 3 (lub art.
44 ust. 3f) u.p.d.o.f. nie znajduje zastosowanie w przedmiotowym stanie faktycznym,
to akcjonariusz powinien uwzględnić przychód z tytułu wypłaconej dywidendy przy
obliczaniu comiesięcznych zaliczek jedynie w miesiącu, w którym miała miejsce
wypłata zysku akcjonariuszowi. Tak długo bowiem jak akcjonariusz nie otrzymał
dywidendy od SKA, nie otrzymał on w roku podatkowym przychodu z tytułu
posiadanych w SKA akcji.
W ocenie Skarżącego, u akcjonariusza w trakcie roku obrotowego nie
powstaje przychód podatkowy oraz koszty podatkowe z tytułu posiadanych w SKA
akcji, w związku z tym nie ma podstaw do uwzględniania tych przychodów przy
obliczaniu zaliczek na podatek dochodowy. Przychód podlegający opodatkowaniu
powstanie u akcjonariusza dopiero w momencie wypłaty dywidendy przez SKA.
Skarżący podniósł także, że z uwagi na odpowiednie stosowanie przepisów
o spółce akcyjnej oraz na częściowo kapitałowy charakter SKA, powstaje wątpliwość
czy nie należałoby dywidendy wypłacanej akcjonariuszowi SKA opodatkować na
takich samych zasadach jak dywidendy wypłacanej przez spółkę akcyjną. Zgodnie
z art. 30a ust. 1 pkt 4 u.p.d.o.f., podatek dochodowy od dochodów z dywidend oraz
innych przychodów z tytułu udziału w zyskach osób prawnych ustala się w wysokości
19% uzyskanego przychodu. Należy jednak zaznaczyć, iż przepis ten ma
zastosowania jedynie do dywidend wypłacanych przez osoby prawne, gdyż część
zdania "z tytułu udziału w zyskach osób prawnych" odnosi się zarówno do słowa
"dywidenda" jak i określenia "inne przychody". Ponieważ, zgodnie z przepisami KSH,
SKA jest spółka osobową to nie posiada ona osobowości prawnej. Zatem,
dywidenda wypłacona przez podmiot niebędący osobą prawną nie jest objęta
zakresem zastosowania art. 30a ust. 1 pkt 4 u.p.d.o.f. W związku z tym,
w przedmiotowym stanie faktycznym, nie ma możliwości zastosowania normy
prawnej zawartej w art. 30a ust. 1 pkt 4 u.p.d.o.f., do dywidend wypłacanych
akcjonariuszowi przez SKA.
Zdaniem Skarżącego, przychód akcjonariusza SKA z tytułu posiadania akcji
w spółce komandytowo-akcyjnej stanowi przychód, o którym mowa w art. 10 ust. 1
pkt 3 u.p.d.o.f. (pozarolniczą działalność gospodarcza). Stanowisko takie znajduje
umocowanie w art. 5b ust. 2 u.p.d.o.f., który stanowi, że jeśli pozarolniczą działalność
gospodarczą prowadzi spółka nieposiadająca osobowości prawnej, wówczas
przychody wspólnika z udziału w takiej spółce uznaje się za przychody ze źródła,
o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 3.
W interpretacji indywidualnej z [...] marca 2012 r. Minister Finansów,
z upoważnienia którego działał Dyrektor Izby Skarbowej w W., stanowisko
Skarżącej dotyczące podatku dochodowego od osób prawnych w zakresie:
opodatkowania dochodu z tytułu posiadania akcji w spółce komandytowo-
akcyjnej w momencie otrzymania dywidendy oraz obliczania miesięcznych zaliczek
uznał za nieprawidłowe,
nie opodatkowania dywidendy wg zasad określonych w art. 30a ust. 1
u.p.d.o.f. oraz określenia źródła przychodów z tytułu posiadania akcji w spółce
komandytowo-akcyjnej uznał za prawidłowe.
W uzasadnieniu organ wskazał, że spółki osobowe nie posiadają osobowości
prawnej, zatem ich dochody nie stanowią odrębnego przedmiotu opodatkowania.
Podlegają natomiast opodatkowaniu dochody poszczególnych wspólników spółki
osobowej. Sposób opodatkowania dochodu z udziału w spółce osobowej będzie
natomiast uzależniony od cywilnoprawnego statusu danego wspólnika. Jeżeli
wspólnikiem (akcjonariuszem) SKA jest osoba fizyczna, to dochód z udziału w tej
spółce będzie podlegał opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych,
art. 3 ust. 1, 1a, 2a i 2b, art. 4 ust. 1, art. 7 ust. 1, art. 5 ust. 1 i ust. 2, art. 10 ust. 1
pkt 3, art. 5a pkt 26, art. 5b ust. 2, art. 14 ust. 1, art. 24 ust. 1, art. 44 ust. 1 pkt 1
i ust. 3f, art. 17 ust. 1 pkt 4, art. 30a ust. 1 pkt 4 u.p.d.o.f. i art. 147 § 1 KSH i wyjaśnił,
że stwierdzić, iż Skarżący traktowany jest jako przedsiębiorca, ponieważ osiągać
będzie dochody z udziału w polskiej spółce komandytowo - akcyjnej. Rozpatrzenie
kwestii opodatkowania w Polsce zysku Skarżącego osiąganego z udziału w polskiej
spółce komandytowo - akcyjnej wymaga w związku z tym ustalenia, czy Skarżący
działać będzie w Polsce poprzez zakład. Przesłanki powstania zakładu zostały
określone w art. 5 ust. 1 i ust. 2 Umowy między Rzeczpospolitą Polską
a Konfederacją Szwajcarską. Zakład oznacza stałą placówkę, przez którą całkowicie
lub częściowo prowadzona jest działalność przedsiębiorstwa.
Dochód zagranicznego wspólnika jest więc dochodem uzyskiwanym
bezpośrednio z prowadzonej przez spółkę osobową działalności gospodarczej, nie
zaś formą inwestycji kapitałowej. Sam udział w spółce osobowej, powołanej w celu
prowadzenia przedsiębiorstwa stanowi przesłankę do uznania, iż doszło do
utworzenia zakładu zagranicznego wspólnika, poprzez który podmiot ten prowadzi
w Polsce działalność. W związku z faktem, iż dochody z udziału w polskiej spółce
osobowej, generowane przez wspólnika zagranicznego mającego siedzibę bądź
miejsce zamieszkania w kraju, z którym Polska podpisała umowę o unikaniu
podwójnego opodatkowania, będą stanowiły zyski z zakładu położonego na
terytorium Polski to w konsekwencji będą opodatkowane według zasad
obowiązujących w polskim prawie podatkowym.
Organ podkreślił, że prawo podatkowe przewidziało generalną zasadę
opodatkowywania podatkiem dochodowym wspólników spółki osobowej. Otrzymują
oni faktycznie dochód (przychód), w momencie, w którym otrzymuje go spółka
osobowa i mają obowiązek opodatkować, gdyż nie może tego uczynić spółka
osobowa. Dyspozycja przepisu art. 8 ust. 1 usta u.p.d.o.f. wyraźnie mówi
o przychodach i nie zawiera poza powyższym zastrzeżeniem żadnych wyłączeń.
Oznacza to, że przepis dotyczy wszelkiego rodzaju przychodów z udziału w spółce
nie będącej osobą prawną i nie czyni odstępstw od tej zasady, bez względu na status
wspólnika. Przypadający na wspólnika spółki komandytowo-akcyjnej dochód
powinien być ustalony na podstawie prowadzonych przez spółkę ksiąg
rachunkowych, do prowadzenia których jest zobowiązana na podstawie art. 2 ust. 1
pkt 1 ustawy z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości (t. j. Dz. U. z 2002 r. Nr 76,
poz. 694 ze zm.), dalej "u.r.".
Organ podkreśli, że uzyskane przez spółkę osobową przychody oraz
poniesione koszty uzyskania przychodów podlegają rozliczeniu u jej wspólników
(w przypadku spółki komandytowo-akcyjnej zarówno u komplementariuszy, jak
i akcjonariuszy), proporcjonalnie do ich udziałów w spółce. Natomiast dochód
osiągnięty z tytułu udziału w spółce komandytowo-akcyjnej stanowić będzie, dla jej
wspólnika - osoby fizycznej, dochód z pozarolniczej działalności gospodarczej,
podlegający co do zasady opodatkowaniu według skali, o której mowa w art. 27 ust.
1 u.p.d.o.f. Zaliczki miesięczne, od dochodów wymienionych w ust. 1, wpłaca się
w terminie do 20 dnia każdego miesiąca za miesiąc poprzedni. Zaliczki kwartalne
podatnicy wpłacają w terminie do 20 dnia każdego miesiąca następującego po
kwartale, za który wpłacana jest zaliczka. Zaliczkę za ostatni miesiąc lub ostatni
kwartał roku podatkowego podatnik wpłaca w terminie do 20 stycznia następnego
roku podatkowego. Podatnik nie wpłaca zaliczki za ostatni miesiąc lub odpowiednio
kwartał, jeżeli przed upływem terminu do jej wpłaty złoży zeznanie i dokona zapłaty
podatku na zasadach określonych w art. 45 (art. 44 ust. 6 u.p.d.o.f.).
Reasumując, Organ wskazał, że dochody uzyskane przez Skarżącego nie
podlegają opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych na takich
samych zasadach jak dochody z dywidendy wypłacanej przez spółkę akcyjną co
oznacza, że do opodatkowania ww. dochodów nie znajduje zastosowania art. 30a
ust. 1 pkt 4 u.p.d.o.f. Stwierdzić należy, iż z tytułu uczestnictwa w spółce
komandytowo-akcyjnej Skarżący uzyska przychód będący przychodem
z pozarolniczej działalności gospodarczej, który winien rozpoznawać w momencie,
gdy stanie się on przychodem należnym z tej działalności prowadzonej w formie
spółki komandytowo-akcyjnej, tj. w momencie uzyskania go przez spółkę z tytułu
przeprowadzenia poszczególnych transakcji gospodarczych w trakcie roku
podatkowego. Przychód Skarżącego powinien ustalać na podstawie prowadzonych
przez spółkę ksiąg rachunkowych proporcjonalnie do wysokości jego prawa do
udziału w zysku spółki. Od tak ustalonego dochodu powinien w trakcie roku
podatkowego odprowadzać zaliczki na podatek dochodowy według zasad
określonych w ustawie o podatku dochodowym.
Skarżący pismem z 18 kwietnia 2012 r. wezwał organ do usunięcia naruszenia
prawa wnosząc o uznanie stanowiska za prawidłowe również w zakresie określenia
momentu uzyskania przychodu u Skarżącego, jako akcjonariusza SKA.
Minister Finansów w odpowiedzi na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa
z 14 maja 2012 r. stwierdził brak podstaw do zmiany indywidualnej interpretacji
przepisów prawa podatkowego.
W skardze złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie
Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej interpretacji indywidualnej oraz
o zasądzenie kosztów postępowania. Zaskarżonej interpretacji w części, w jakiej
uznano za nieprawidłowe stanowisko w zakresie określenia momentu uzyskania
przychodu przez akcjonariusz SKA zarzucił naruszenie:
1) przepisów prawa materialnego, przez błędną wykładnię art. 44 ust. 1 pkt 1
oraz ust. 3 w zw. z art. 14 ust. 1 i Ic w zw. z art. 8 ust. 1 i 2 u.p.d.o.f. i niewłaściwe
zastosowanie wskazanych przepisów poprzez przyjęcie, iż akcjonariusz spółki
komandytowo-akcyjnej z tytułu posiadania akcji w jej kapitale zakładowym w każdym
miesiącu roku podatkowego osiąga dochód, od którego powinien odprowadzać
zaliczki na podatek dochodowy;
2) naruszenie przepisów prawa procesowego, tj. art. 121 § 1 ustawy z dnia 29
sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 8, poz. 60 ze zm.) dalej "O.p."
poprzez naruszenie zasady prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie
do organów podatkowych, które to naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy.
W uzasadnieniu wskazał, że tak długo, jak uchwała walnego zgromadzenia
nie zezwoli na wypłatę zysku spółki w postaci dywidendy i należności te nie zostaną
przekazane akcjonariuszom, nie powstaje u nich przychód. Przychód ten powstanie
u akcjonariusza dopiero w momencie otrzymania dywidendy i dopiero wówczas
będzie mógł być opodatkowany podatkiem dochodowym. Powyższe rozumowanie
pozostaje w zgodzie z opisaną na wstępie "kapitałową" pozycją akcjonariusza
w SKA. Taki sposób opodatkowania dochodu akcjonariuszy SKA z tytułu
posiadanych w SKA akcji (poprzez opodatkowanie dochodu dopiero w momencie
otrzymania dywidendy) odzwierciedla podobieństwo roli akcjonariuszy w SKA do roli
wspólników spółek kapitałowych i uwzględnia różnicę w ich statusie w porównaniu do
pozostałych kategorii wspólników spółek osobowych. Ponadto, w ocenie Skarżącego,
tylko taka metoda opodatkowania akcjonariuszy SKA koresponduje z rzeczywistym
udziałem poszczególnych akcjonariuszy w zysku SKA. Jak bowiem wspomniano
powyżej, prawo do otrzymania dywidendy ma jedynie ten akcjonariusz, który posiadał
akcje SKA na dzień podziału zysku. Zakładając, że w ciągu roku akcje SKA są
wielokrotnie zbywane, faktyczne przysporzenie majątkowe (w postaci dywidendy)
związane z posiadanymi w SKA akcjami otrzyma jedynie "ostatni" z akcjonariuszy
(ten, który będzie posiadał akcje na dzień podziału zysku) i właśnie ten akcjonariusz,
jako jedyny, będzie z tego tytułu obowiązany do uiszczenia należnego podatku
dochodowego.
W ocenie Skarżącego, przychód z tytułu wypłaty przez SKA dywidendy,
podlega opodatkowaniu dopiero w momencie faktycznej wypłaty dywidendy
akcjonariuszowi. Ponadto zdaniem Skarżącego, akcjonariusz w razie otrzymania
przychodu z tytułu wypłaty należnej z SKA dywidendy, obliczając zaliczki na poczet
podatku dochodowego od osób fizycznych, nie uwzględnia części przychodów
i kosztów spółki komandytowo-akcyjnej przypadających na posiadane w trakcie roku
obrachunkowego prawo do udziału w zysku «półki według zasad określonych w art. 8
ust. 1 i ust. 2 u.p.d.o.f.
W odpowiedzi na skargę Minister Finansów podtrzymał swoje stanowisko
i wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga jest zasadna.
Kontroli Sądu poddana została interpretacja indywidualna w przedmiocie
opodatkowania podatkiem dochodowym od osób fizycznych przychodów w postaci
dywidendy, jakie Skarżący może osiągnąć jako akcjonariusz spółki komandytowo-
akcyjnej.
Spór stron w sprawie dotyczył momentu powstania przychodu oraz obowiązku
opłacania zaliczek na podatek dochodowy w trakcie roku podatkowego.
Skarżący uważał, że momentem powstania przychodu akcjonariusza spółki
komandytowo-akcyjnej jest moment faktycznego wypłacenia mu dywidendy. Skoro
zaś w trakcie roku obrotowego akcjonariusz nie osiąga przychodów, nie ma podstaw
do uiszczania zaliczek.
Zdaniem Ministra Finansów, w przypadku osiągnięcia przez spółkę
komandytowo-akcyjną dochodu z działalności gospodarczej w danym roku, Skarżący
jako jej wspólnik ma obowiązek wpłacania w trakcie roku podatkowego miesięcznych
zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych. Obowiązek wpłacania zaliczek
powstaje, poczynając od miesiąca, w którym dochody przekroczą kwotę powodującą
obowiązek zapłacenia podatku.
Sąd podziela przyjęte również w orzecznictwie stanowisko stron, że przychód
akcjonariusza spółki komandytowo-akcyjnej powinien być opodatkowany jako
przychód uzyskany z pozarolniczej działalności gospodarczej, stanowiącej źródło
przychodów wymienione w art. 10 ust. 1 pkt 3 u.p.d.o.f. (por. wyroki Naczelnego
Sądu Administracyjnego: 19 listopada 201 Or. sygn. akt II FSK 1297/09; z 30 marca
2011r. sygn. akt II FSK 1925/09; z 10 stycznia 2012 r. sygn. akt II FSK 1326/10;
http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Zgodnie z art. 14 ust. 1 u.p.d.o.f. przychodem z pozarolniczej działalności
gospodarczej są kwoty należne, choćby nie zostały faktycznie otrzymane, po
wyłączeniu wartości zwróconych towarów, udzielonych bonifikat i skont.
U podatników dokonujących sprzedaży towarów i usług opodatkowanych podatkiem
od towarów i usług za przychód z tej sprzedaży uważa się przychód pomniejszony
o należny podatek od towarów i usług.
Skoro więc Skarżący uzyska przychód z działalności gospodarczej, moment
uzyskania tego przychodu ustalić należy z uwzględnieniem powyższego przepisu,
z punktu widzenia którego zasadnicze znaczenie ma pojęcie "kwota należna",
determinujące w istocie rozumienie przychodu z działalności gospodarczej.
Pojecie to nie zostało zdefiniowane w przepisach podatkowych, co zasadnym
czyni odwołanie się do jego potocznego znaczenia. W Słowniku języka polskiego pod
redakcją M. Szymczaka (Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa 1998, s.
267) przymiotnik "należny" zdefiniowano jako "przysługujący, należący się komuś lub
czemuś". Natomiast czasownik "należeć się" oznacza "przysługiwać komuś, stanowić
dług, powinność, należność zapłatę". Brak jest zatem podstaw, aby uznać, iż powstał
przychód, jeśli nie było podstawy prawnej, na mocy której podmiot (u którego
przychód ma powstać) może skutecznie domagać się świadczenia od drugiego
podmiotu (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z 5 lutego
2009r. sygn. akt I SA/Gd 771/08, Lex nr 487265). W orzecznictwie za "kwoty
należne" uważane są przychody wynikające ze źródła przychodów, jakie stanowi
działalność gospodarcza, które w następstwie prowadzenia tej działalności stają się
wymagalną wierzytelnością, choćby faktycznie środków z tego tytułu jeszcze nie
uzyskano. W tym ujęciu termin "kwota należna" jest tożsamy z pojęciem "wymagalne
świadczenie (wierzytelność)" (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 20
września 2007 r. sygn. akt II FSK 1028/06, Lex nr 377519). Ustawodawca w sposób
wyraźny powiązał moment powstania obowiązku podatkowego z chwilą
wymagalności świadczenia.
Określenie momentu powstania przychodu akcjonariusza spółki
komandytowo-akcyjnej wymaga uwzględnienia przepisów KSH, które nie mogły być
pominięte, jako że - wbrew twierdzeniom Ministra Finansów - status takiego
akcjonariusza wpływa na jego prawo do otrzymania dywidendy, stanowiącej w tym
przypadku należny przychód z działalności gospodarczej.
Zgodnie z art. 126 § 1 pkt 2 KSH w zakresie stosunku prawnego akcjonariuszy
w spółce komandytowo-akcyjnej stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące spółki
akcyjnej. Na mocy art. 347 § 1 KSH w związku z art. 126 § 1 pkt 2 KSH
akcjonariuszowi przysługuje prawo do udziału w zysku spółki komandytowo-akcyjnej.
Prawo do udziału w zysku ma postać uprawnienia akcjonariusza do żądania od
spółki wypłaty części zysku za dany rok, po spełnieniu przesłanek określonych
przepisami KSH Po spełnieniu się tych przesłanek akcjonariusz nabywa
wierzytelność o wypłatę dywidendy. Wierzytelność ta jest skonkretyzowana
przedmiotowo i podmiotowo, a zatem od momentu powstania przyjmuje postać
roszczenia o wypłatę dywidendy (por. I. Komarnicki, Prawo akcjonariusza do udziału
w zysku; C.H. Beck, Warszawa 2007, s. 1 i nn.). Owe przesłanki powstania
roszczenia to: osiągnięcie zysku, który spółka ma prawo przeznaczyć do podziału
między wspólników; wykazanie zysku w sprawozdaniu finansowym; wyrażenie opinii
o sprawozdaniu przez biegłego rewidenta, zatwierdzenie sprawozdania finansowego
przez walne zgromadzenie; podział zysku za rok obrotowy przez walne
zgromadzenie i przeznaczenie jego części akcjonariuszom. Zaznaczyć należy, że
uchwała o podziale zysku spółki komandytowo-akcyjnej pomiędzy jej akcjonariuszy
wymaga zgody wszystkich komplementariuszy (art. 146 § 2 pkt 2 KSH).
Do czasu zatem spełnienia w danym roku przesłanek powstania roszczenia o
wypłatę dywidendy, akcjonariusz nie posiada uprawnienia do żądania świadczenia
od spółki. Ma jedynie podstawy, aby oczekiwać, że co roku w jego majątku
powstawać będzie roszczenie o wypłatę dywidendy (ekspektatywa prawna). Sąd
podziela w tym względzie pogląd wyrażony m.in. w wyroku Wojewódzkiego Sądu
Administracyjnego w Warszawie z 5 marca 2010 r. sygn. akt III SA/Wa 1626/09).
Powyższe oznacza, że prawo do dywidendy (w rozumieniu KSH) powstaje
tylko wtedy, gdy odpowiednia część zysku została przeznaczona do podziału miedzy
akcjonariuszy. Tym samym wcześniej akcjonariusz nie dysponuje skutecznym
roszczeniem o jego wypłatę.
Sąd nie podziela natomiast poglądu Skarżącego, że do ustalenia momentu
uzyskania przez niego przychodu będzie miał zastosowanie art. 14 ust. 1c u.p.d.o.f.
Przepis ten stanowi, że za datę powstania przychodu, o którym mowa w ust. 1,
uważa się, z zastrzeżeniem ust. 1e, 1h i 1i, dzień wydania rzeczy, zbycia prawa
majątkowego lub wykonania usługi, albo częściowego wykonania usługi, nie później
niż dzień wystawienia faktury (pkt 1) albo uregulowania należności (pkt 2).
Wskazać należy, że momentem uzyskania przez Skarżącego przychodu
z tytułu akcji posiadanych w spółce komandytowo-akcyjnej będzie moment
faktycznego otrzymania dywidendy. Wynika to z art. 14 ust. 1i u.p.d.o.f., zgodnie
z którym w przypadku otrzymania przychodu z działalności gospodarczej, do którego
nie stosuje się ust. 1c, 1e i 1h, za datę powstania przychodu uznaje się dzień
otrzymania zapłaty. Analogiczne stanowisko zajął Naczelny Sąd Administracyjny
w wyroku z 19 grudnia 2011 r. sygn. akt II FSK 902/10 (http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Skoro zaś przychód akcjonariusza spółki komandytowo-akcyjnej jest
przychodem z udziału w tejże spółce, do przychodu tego ma zastosowanie art. 8 ust.
1 u.p.d.o.f. stanowiący, że przychody z udziału w spółce niebędącej osobą prawną
(...) u każdego podatnika określa się proporcjonalnie do jego prawa do udziału
w zysku (udziału) oraz, z zastrzeżeniem ust. 1a, łączy się z pozostałymi przychodami
ze źródeł, z których dochód podlega opodatkowaniu według skali, o której mowa
w art. 27 ust. 1 u.p.d.o.f.
Zdaniem Sądu, nie jest natomiast możliwe zastosowanie do przychodu
akcjonariusza spółki komandytowo-akcyjnej reguły określonej w art. 8 ust. 2 pkt 1
u.p.d.o.f., zgodnie z którą zasady wyrażone w ust. 1 stosuje się odpowiednio do
rozliczania kosztów uzyskania przychodów. Wypłata z zysku na rzecz akcjonariusza
spółki komandytowo-akcyjnej nie wiąże się bowiem z jakimikolwiek kosztami
uzyskania przychodów. W tym przypadku przychodem, a zarazem dochodem
podlegającym opodatkowaniu, jest kwota faktycznie otrzymana przez akcjonariusza.
Uzasadniając stanowisko o obowiązku obliczenia przez akcjonariusza
przychodów i kosztów ich uzyskania, Minister Finansów wskazał wynikający z art. 24
ust. 1 u.p.d.o.f. obowiązek prowadzenia ksiąg.
Zdaniem Sądu, argument ten był chybiony.
Przepis powyższy odnosi się bowiem do sposobu ustalania dochodu
podatników, którzy sporządzają sprawozdania finansowe zgodnie z obowiązującymi
zasadami rachunkowości. Księgi rachunkowe prowadzi spółka komandytowo-
akcyjna, a nie jej wspólnik i to ona sporządza sprawozdania finansowe (art. 2 ust. 1
pkt 1 u.r.). Z treści art. 24a ust. 1 u.p.d.o.f. wynika przy tym, że ustawodawca
odróżnia prowadzenie ksiąg przez podatnika będącego osobą fizyczną oraz przez
spółki osobowe.
Opisany wyżej sposób i moment powstania przychodu akcjonariusza spółki
komandytowo-akcyjnej wpływa na zastosowanie wobec niego przepisów
dotyczących wpłacania zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych, jako
konsekwencji uznania, iż uzyskuje on przychody, których źródłem jest pozarolniczą
działalność gospodarcza.
Zgodnie z art. 44 ust. 1 u.p.d.o.f., podatnicy osiągający dochody z działalności
gospodarczej, o której mowa w art. 14, są obowiązani bez wezwania wpłacać
w ciągu roku podatkowego zaliczki na podatek dochodowy według zasad
określonych w ust. 3, z zastrzeżeniem ust. 3f-3h. Przepis art. 44 ust. 3 pkt 1 tej
ustawy stanowi natomiast, że podatnik prowadzący działalność gospodarczą ma
obowiązek uiszczania co miesiąc zaliczek na podatek dochodowy, począwszy od
miesiąca, w którym dochód ten przekroczył kwotę powodującą obowiązek zapłacenia
podatku. Na mocy art. 44 ust. 3f u.p.d.o.f. obowiązek uiszczania miesięcznych
zaliczek obciąża również podatników, o których mowa w ust. 1 pkt 1,
opodatkowanych na zasadach określonych w art. 30c, przy czym są to zaliczki w
wysokości różnicy między podatkiem należnym od dochodu osiągniętego od
początku roku, obliczonym zgodnie z art. 30c, a sumą należnych zaliczek za
poprzednie miesiące, z uwzględnieniem art. 27b.
Uwzględniając przepisy dotyczące deklarowania zaliczek oraz moment
powstania przychodu podatnika będącego akcjonariuszem spółki komandytowo-
akcyjnej, stwierdzić należy iż podatnik ten powinien uiścić zaliczkę na podatek
dochodowy z tytułu otrzymanego przychodu ze spółki tylko za miesiąc, w którym
otrzymał on wypłatę z zysku, a zatem za miesiąc w którym powstał dochód. Będzie
też on zobowiązany do wykazania tego dochodu w rocznym zeznaniu podatkowym.
W sytuacji zatem, gdy akcjonariusz nie otrzyma przychodu (dochodu) w ciągu roku
podatkowego, obowiązek uiszczenia zaliczki nie powstanie.
Sąd stwierdza, że Minister Finansów dokonał nieprawidłowej wykładni
przepisów prawa materialnego, tj. art. 8 ust. 1, art. 24 oraz art. 44 ust. 1, 3 i 3f
u.p.d.o.f.
Ponownie rozpatrując wniosek Skarżącego o wydanie interpretacji
indywidualnej, Minister Finansów uwzględni przedstawioną wyżej ocenę prawną.
W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 146 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia
2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2012, poz.
270 z późn. zm.), - dalej "p.p.s.a.", Sąd uchylił zaskarżoną interpretację indywidualną
w części objętej skargą.
Zakres, w jakim uchylona interpretacja nie podlega wykonaniu określono
w oparciu o art. 152 p.p.s.a.
Na wniosek Skarżącego, Sąd zasądził na jego rzecz koszty postępowania
sądowego zgodnie z art. 200 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło