III SA/Wa 2179/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: , Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Sokołowska, po rozpoznaniu w dniu 26 listopada 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku T. C. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi T. C. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] kwietnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne kwartały 2009 r. i 2010 r. postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Odpowiadając na wezwanie Sądu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej w kwocie 21 864 zł, T. C. (dalej "Skarżący") reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika pismem z 18 sierpnia 2015 r. wniósł o przyznanie prawa pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych. Z treści formularza wynika, że Skarżący prowadzi gospodarstwo domowe wraz żoną i córką, osiąga dochód w kwocie 1 750 zł z tytułu umowy o pracę, nie posiada nieruchomości. Pismem z 2 października 2015 r. wezwano Skarżącego do a) wskazania i udokumentowania wszystkich źródeł utrzymania (alimenty, renta, zasiłki, inne świadczenia), b) nadesłania zeznań podatkowych za 2014 r., c) udokumentowania wysokości aktualnych, miesięcznych przychodów z działalności gospodarczej, d) przedstawienia czytelnego zestawienia miesięcznych dochodów i wydatków rodziny, ze wskazaniem wysokości i rodzaju ewentualnej pomocy otrzymywanej od innych osób, e) nadesłania wyciągów ze wszystkich rachunków bankowych Skarżącego za ostatnie 3 miesiące, w tym tego, na które wpływa wynagrodzenie za prace Skarżącego, f) wskazania źródeł finansowania ustanowionego w sprawie pełnomocnika. W odpowiedzi na ww. wezwanie pełnomocnik Skarżącego poinformował, że Skarżący zamieszkuje z żoną i córką w domu swojego ojca. Rodzina prowadzi osobne gospodarstwo domowe, a rachunki wystawiane są na ojca Skarżącego. Skarżący partycypuje w kosztach utrzymania domu i ogrzewania, nie jest to jednak ustalona kwota. Żona skarżącego nie pracuje. Głównym źródłem utrzymania skarżącego jest stałe wynagrodzenie w ramach prowadzonej działalności gospodarczej tj. T. Sp. z o.o. Skarżący nie pobiera zasiłków ani innych świadczeń. Nie posiada rachunków bankowych. Koszty wynagrodzenia pełnomocnika pokrywa ojciec Skarżącego. Do pisma załączono zeznanie podatkowe skarżącego za 2014 r., kartę wynagrodzeń za 2015 r., kopię z ewidencji sprzedaży z zakupów VAT za okres od 1 czerwca do 31 sierpnia 2015 r. Postanowieniem z 22 października 2015 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie odmówił Skarżącemu przyznania prawa pomocy. Pismem z 3 listopada 2015 r. pełnomocnik Skarżącego wniósł sprzeciw. Wskazał, że złożone oświadczenia i dokumenty są wystarczające do oceny sytuacji finansowej i majątkowej Skarżącego, nie ma wątpliwości, co do źródeł dochodów strony. Zdaniem pełnomocnika Skarżącego Sąd powinien wziąć pod uwagę dokumentację złożoną przy wniosku o przyznanie prawa pomocy wraz ze skargą. Pismem z 6 listopada 2015 r. pełnomocnik Skarżącego uzupełnił sprzeciw wskazując, że Skarżący został zwolniony od kosztów sądowych w zakresie wpisu od skargi ponad kwotę 2 000 zł. Podniósł, że sytuacja Skarżącego nie uległa zasadniczej zmianie. Zaznaczył, że koszty prowadzonej działalności gospodarczej tj. ZUS, opłata leasingowa za samochód, wynagrodzenia pracowników, mają charakter konieczny. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej – "P.p.s.a."), prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 P.p.s.a.). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 P.p.s.a.). Przyznanie prawa pomocy uzależnione jest od spełnienia przesłanek określonych w art. 246 P.p.s.a. Zgodnie z § 1 pkt 1 tego artykułu osoba fizyczna może domagać się przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Natomiast stosownie do § 1 pkt 2 ww. artykułu przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zgodnie z przepisami przyjętą regułą jest, iż obowiązkiem stron jest ponoszenie kosztów związanych z udziałem w postępowaniu. Przyznanie wnioskodawcy prawa pomocy należy traktować, jako odstępstwo od powołanej zasady, powodujące uszczuplenie dochodów państwa. Przysługujące Sądowi prawo do zwalniania od kosztów sądowych nie ma charakteru pełnego, swobodnego uznania, lecz podlega określonym regułom, których należy bezwzględnie przestrzegać przy każdorazowym rozpatrywaniu takiego wniosku. W szczególności, do obowiązków Sądu należy ocena złożonego przez wnioskodawcę oświadczenia i ewentualna jego weryfikacja, w celu wyważenia interesu ogółu (Skarbu Państwa) i słusznego interesu jednostki (obywatela). Rozpoznając wniosek należy uwzględnić sytuację majątkową Skarżącego oraz jego zdolności płatnicze na tle wysokości wymaganych kosztów sądowych. W niniejszej sprawie Skarżący ubiega się o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym tj. zwolnienia od kosztów sądowych. Na obecnym etapie postępowania koszty sądowe do opłacenia, których zobowiązany jest Skarżący stanowi jedynie wpis od skargi kasacyjnej w kwocie 21 864 zł. Dla pozytywnego rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów konieczne jest spełnienie przesłanki o jakiej mowa w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Z treści powyższego przepisu wynika, że to strona ma przekonać sąd, że znajduje się w takiej sytuacji, która uniemożliwia jej poniesienie pełnych kosztów postępowania. To strona powinna, więc należycie uzasadnić i uprawdopodobnić okoliczności, które wskazuje we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Jeżeli zaś fakty, które podaje we wniosku, nie znajdują pokrycia w aktach sprawy lub pozostają w sprzeczności z zawartymi tam informacjami o stanie majątkowym strony, istnieją podstawy do odmowy przyznania prawa pomocy (por. post. NSA: z 9 września 2004 r., FZ 360/04, z 7 marca 2006 r., II OZ 211/06, niepubl.). Możliwość przyznania prawa pomocy uzależniona jest od szczególnie rozważnej oceny sytuacji materialnej wnioskodawcy wykazanej w treści wniosku tak, aby można było jednoznacznie stwierdzić, iż strona skarżąca nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Podstawę do przyznania stronie prawa pomocy stanowi złożone przez nią na urzędowym formularzu (art. 252 i 256 P.p.s.a.) oświadczenie obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, a także o jej stanie rodzinnym. W sytuacji, gdy sąd uzna, że oświadczenie jest niewystarczające do dokonania oceny rzeczywistego stanu majątkowego, możliwości płatniczych lub stanu rodzinnego ubiegającego się o przyznanie prawa pomocy lub budzi wątpliwości, możliwe jest przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego. Polega ono na wezwaniu wnioskodawcy do złożenia dodatkowego oświadczenia lub przedstawienia dokumentów źródłowych dotyczących jego stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Niezłożenie takich dowodów lub złożenie dowodów niekompletnych może oznaczać, że strona nie wykazała podstaw do przyznania jej prawa pomocy, i uzasadniać odmowę przyznania prawa pomocy. Przedłożenie przez Skarżącego w odpowiedzi na wezwanie Sądu tylko części dokumentów jest, zatem okolicznością istotną z punktu widzenia oceny zasadności przedmiotowego wniosku. Wbrew twierdzeniom pełnomocnika Skarżącego wniosek o przyznanie prawa pomocy i przedłożone dokumenty nie zawierają wszystkich niezbędnych informacji o jego stanie majątkowym. Przede wszystkim, mimo wyraźnego w tym zakresie wezwania, Skarżący nie przedstawił zestawienia miesięcznych dochodów i wydatków rodziny. Brak rzetelnych oświadczeń, co do miesięcznych wydatków rodziny, w tym na wyżywienie, środki czystości, odzież, partycypowanie w opłatach związanych z utrzymaniem domu i inne, nie pozwala na dokonanie oceny, czy rzeczywiście, Skarżący chociażby symbolicznie nie może partycypować w kosztach postępowania kasacyjnego. Oświadczenie pełnomocnika, że Skarżący partycypuje w kosztach utrzymania domu i ogrzewania bez wskazania chociażby szacunkowej czy uśrednionej wysokości ponoszonych wydatków nie stanowi w istocie wykonania wezwania Sądu. Podobnie oświadczenie, że koszty utrzymania żony i dziecka Skarżący ponosi samodzielnie, ale bez wskazania ich wartości uniemożliwia Sądowi dokonanie obiektywnej oceny sytuacji finansowej Skarżącego. Wątpliwości Sądu, co do rzetelności złożonych oświadczeń budzi także, fakt iż we wniosku o prawo pomocy przy skardze (akta sądowe k.26-27) Skarżący podał, że jest właścicielem udziału ½ w nieruchomości o pow. 0,08 ha, w aktualnie rozpoznawanym wniosku wskazał iż nie posiada nieruchomości. Jednocześnie nie wyjaśnił, co stało się ze wskazanym składnikiem majątku. Sąd zwraca także uwagę, że w treści złożonego formularza PPF (akta sądowe k.155-158), Skarżący pozostawił niewypełnione pole 7.2.1 Posiadane zasoby pieniężne (oszczędności, papiery wartościowe itp. - wysokość nominalna). Tymczasem z informacji zamieszczonych w Krajowym Rejestrze Sądowym dotyczących podmiotu, u którego zatrudniony jest Skarżący tj.T. Sp. z o.o. z siedzibą w N. numer KRS [...] (stan na 20 listopada 2015 r.), wynika iż Skarżący jest wspólnikiem wskazanej spółki – posiada 33 udziały o wartości 1650 zł. Reasumując należy stwierdzić, że Skarżący nie wyjaśnił wszystkich istotnych okoliczności dotyczących jego stanu majątkowego i rodzinnego w sposób pozwalający na pełną i rzetelną ocenę złożonego wniosku. Złożone oświadczenia, w zakresie źródeł dochodów, struktury wydatków, posiadanego majątku i środków pieniężnych, rodzą uzasadnione wątpliwości, które wykluczają przyznanie prawa pomocy. W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 260 P.p.s.a, orzekł, jak w sentencji postanowienia.