III SA/Wa 2199/17
WyrokWSA w Warszawie2018-06-08
Skład orzekający: Ewa Izabela Fiedorowicz, Piotr Dębkowski, Tomasz Sałek
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organy podatkowe prawidłowo odmówiły umorzenia zaległości podatkowej w sytuacji, gdy podatnik przebywa w domu pomocy społecznej, jest osobą ubezwłasnowolnioną, a jego opiekun prawny jest w złym stanie zdrowia, a organy nie podjęły wystarczających działań w celu ustalenia rzeczywistej sytuacji finansowej podatnika i nie zastosowały się do wskazań zawartych w poprzednim wyroku sądu administracyjnego?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzające ją decyzje organów podatkowych i postanowienia organu pomocniczego, uznając, że organy nie zastosowały się do wskazań zawartych w poprzednim wyroku sądu administracyjnego (art. 153 p.p.s.a.). Organy nie ustaliły prawidłowo stanu faktycznego sprawy, nie dokonały logicznej analizy zebranych dokumentów w zestawieniu z sytuacją osobistą i materialną skarżącej, naruszając tym samym przepisy Ordynacji podatkowej. W szczególności organy nie podjęły wystarczających działań w celu ustalenia rzeczywistej sytuacji finansowej skarżącej, ignorując jej stan zdrowia i sytuację opiekuna prawnego, a także nieprawidłowo oceniły przesłanki umorzenia zaległości podatkowej.Stan faktyczny
Skarżąca, osoba ubezwłasnowolniona całkowicie i przebywająca w domu pomocy społecznej, wniosła o umorzenie zaległości podatkowej z tytułu podatku od spadków i darowizn. Organy podatkowe dwukrotnie odmówiły umorzenia, wskazując na posiadanie przez skarżącą dochodu z ZUS oraz udziału w lokalu mieszkalnym. Poprzedni wyrok WSA uchylił te decyzje. W ponownym postępowaniu organy ponownie odmówiły umorzenia, nie uwzględniając w pełni wskazań sądu dotyczących konieczności dokładniejszego ustalenia sytuacji finansowej skarżącej, zwłaszcza w kontekście jej stanu zdrowia i sytuacji opiekuna prawnego.Rozstrzygnięcie
Uchyla zaskarżoną decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. oraz poprzedzającą ją decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego W., a także postanowienia Prezydenta Miasta Stołecznego W.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Ewa Izabela Fiedorowicz, Sędziowie asesor WSA Piotr Dębkowski, sędzia WSA Tomasz Sałek (sprawozdawca), Protokolant referent Michał Strzałkowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 czerwca 2018 r. sprawy ze skargi M. R. działającej przez opiekuna prawnego E. R. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia [...] kwietnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowych 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego W. z dnia [...] grudnia 2016 r. nr [...]; 2) uchyla postanowienie Prezydenta Miasta Stołecznego W. z dnia [...] września 2016 r. nr [...] oraz postanowienie Prezydenta Miasta Stołecznego W. z dnia [...] maja 2016 r. nr [...].
M.R. (zwana dalej: "Skarżąca" lub "Strona"), w imieniu której działa przedstawiciel ustawowy E. R. (brat), wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na wydaną przez Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. decyzję z dnia [...] kwietnia 2017 r. w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowych.
Zaskarżona decyzja została wydana w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy:
Wnioskiem z dnia 20 kwietnia 2012 r. Skarżąca zwróciła się do Naczelnika Urzędu Skarbowego W. z prośbą o umorzenie zaległości podatkowej w podatku od spadków i darowizn po zm. J.R. w wysokości 3.375,00 zł oraz należnych od niej odsetek.
W uzasadnieniu wniosku wskazano na trudną sytuację finansową oraz ciężki stan zdrowia ([...] niepełnosprawności). Na dzień złożenia wniosku Strona przebywała w Domu Pomocy Społecznej. We wniosku wskazano, iż na skutek dramatycznych przeżyć wojennych Strona doznała niepełnosprawności, która powiększała się (poważne upośledzenie).
Prezydent W. , jako organ współdziałający, postanowieniem z dnia [...] grudnia 2012 r. nie wyraził zgody na umorzenie przedmiotowej zaległości.
Naczelnik Urzędu Skarbowego W. (dalej również jako: "organ I instancji") decyzją z dnia [...] lutego 2013 r. odmówił umorzenia zaległości podatkowej. Decyzję tę utrzymał następnie w mocy Dyrektor Izby Skarbowej w W. (dalej również jako: "organ II instancji") decyzją z dnia [...] lipca 2013 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej: "WSA") wyrokiem z dnia 15 września 2015 r. sygn. akt III SA/Wa 1629/15 uchylił decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. i poprzedzającą ją decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego W. oraz postanowienie Prezydenta W. z dnia [...] grudnia 2012 r.
W związku z powyższym Naczelnik Urzędu Skarbowego W. pismem z dnia 28 stycznia 2016 r. i z dnia 13 lipca 2016 r. wezwał Stronę do uaktualnienia sytuacji finansowej i zdrowotnej. W odpowiedzi na powyższe wezwania opiekun prawny Strony przedłożył wyjaśnienia i dodatkowe dokumenty przy pismach z dnia 10 sierpnia 2016 r.
Prezydent W. postanowieniem z dnia [...] maja 2016 r. oraz z dnia [...] września 2016 r. ponownie nie wyraził zgody na umorzenie zaległości podatkowej.
Naczelnik Urzędu Skarbowego W. decyzją z dnia [...] grudnia 2016 r. odmówił Skarżącej umorzenia zaległości podatkowej z tytułu podatku od spadku i darowizn po zm. J. R..
Po rozpatrzeniu odwołania Skarżącej od ww. decyzji z dnia [...] grudnia 2018 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w W. decyzją z dnia [...] kwietnia 2017r. utrzymał w mocy decyzję I instancji.
W uzasadnieniu wskazał, że z dokumentacji przedłożonej przez pełnomocnika Strony wynika, iż Skarżąca uzyskuje miesięczny dochód z tytułu świadczeń z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w wysokości 1.304.33 zi i od 1993 roku przebywa w Domu Pomocy Społecznej w B. . Strona jest samotnie gospodarującą, schorowaną osobą z niepełnosprawnością intelektualną. Miesięcznie 70% dochodu Strony wskazanego powyżej, tj. 797.00 zł. stanowi odpłatność za pobyt w Domu Pomocy Społecznej w B. .
Naczelnik Urzędu Skarbowego W. dokonał w kwietniu 2015r. skutecznego zajęcia części świadczenia z ubezpieczenia społecznego Strony na poczet przedmiotowych zaległości podatkowych. Środki pieniężne przekazywane są co miesiąc do wierzyciela.
Zdaniem organu odwoławczego uzyskiwane średniomiesięcznie dochody świadczą o braku zagrożenia egzystencji Strony, a więc również o braku ważnego interesu podatnika w zakresie udzielenia wnioskowanej ulgi.
Nastepnie organ wskazał, że powstanie zaległości podatkowej było skutkiem braku zapłaty należnego podatku od spadków i darowizn oraz że przy podejmowaniu decyzji Strona winna zawsze uwzględniać swoje możliwości finansowe oraz konieczność zapłaty zobowiązań podatkowych, których realizacja ma charakter nadrzędny ze względu na planową gospodarkę środkami publicznymi.
Zdaniem organu II instancji w okolicznościach przedstawionego przez Stronę stanu faktycznego nie zachodzi przesłanka "ważnego interesu podatnika", ponieważ sytuacja majątkowa nie wskazuje na bezsporny, całkowity brak możliwości zapłaty zaległości podatkowej wraz odsetkami za zwłokę. Strona bowiem posiada źródło dochodu w postaci świadczeń uzyskiwanych z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, a także 1/3 udziału w lokalu mieszkalnym nabytym w drodze spadku.
Organ odwoławczy zauważył, że o istnieniu ważnego interesu podatnika decydują kryteria obiektywne, zgodne z powszechnie obowiązującą hierarchią ważności, których nie można utożsamiać z subiektywnym odczuciem podatnika, że jego sytuacja życiowa i materialna uzasadnia zastosowanie ulgi. Ponadto organ podatkowy II instancji stanął na stanowisku, iż dopóki istnieją niewykorzystane możliwości realizacji należności przysługujących Skarbowi Państwa np. uregulowanie zobowiązania w układzie ratalnym lub odroczenie terminu płatności, dopóty ich umorzenie w całości lub części przed ich wyczerpaniem byłoby nieuzasadnione.
W przywołanej na wstępie skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Skarżąca sformułowała żądanie uchylenia ww. decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] kwietnia 2017 r., poprzedzającej ją decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego W. z dnia [...] grudnia 2016 r., a także uchylenia postanowienia Prezydenta W. z dnia [...] maja 2016 r. i z dnia [...] września 2016 r.
W skardze zarzucono:
1. naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik postępowania, tj.:
a. art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017, poz. 1369 ze zm., dalej: "p.p.s.a.") poprzez niezastosowanie się przez organ do wskazań zawartych w wyroku WSA z dnia 15 września 2015 r. sygn. akt III SA/Wa 1629/15 pomimo związania nim organu poprzez niewystąpienie do władz domu opieki społecznej, w którym przebywa Skarżąca celem ustalenia sytuacji finansowej Skarżącej, co miało decydujący wpływ na wynik sprawy, gdyż opiekun prawny Skarżącej z uwagi na stan zdrowia nie był w stanie należycie reprezentować Skarżącej;
b. art. 121 w zw. z art. 122 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2017 r. poz. 201 ze zm., dalej: "O.p.") poprzez działania niebudzące zaufania do organów podatkowych, jak również poprzez niepodjęcie niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż dopiero prawidłowe ustalenia w zakresie sytuacji finansowej Skarżącej pozwoliłby na właściwą ocenę czy w niniejszej sprawie zachodzą przesłanki z art. 67a § 1 pkt 3 O.p. stanowiące ważny interes podatnika lub interes publiczny:
c. art. 187 § 1 O.p. poprzez niezebranie i nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, co w sposób oczywisty miało istotny wpływ na treść wydanej decyzji, gdyż brak dostatecznego ustalenia sytuacji finansowej Skarżącej skutkował niemożnością prawidłowego stwierdzenia czy w niniejszej sprawie ważny interes podatnika lub interes publiczny przemawia za umorzeniem zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę;
d. art. 120 oraz art. 233 § 1 pkt 1 O.p. poprzez utrzymanie w mocy decyzji wydanej przez organ I instancji w sytuacji, gdy była ona wadliwa;
2) naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 67a § 1 pkt 3 O.p. poprzez błędną jego wykładnię skutkującą naruszeniem art. 124 O.p.
W uzasadnieniu skargi podniesiono, że w niniejszej sprawie nie bez znaczenia pozostaje fakt, iż Skarżąca jest osobą ubezwłasnowolnioną całkowicie, z kolei jej opiekun prawny jest osobą ok. [...] - letnią o złym stanie zdrowia. Biorąc powyższe pod uwagę, organy podatkowe powinny bardziej wnikliwie dążyć do ustalenia rzeczywistej sytuacji materialnej Strony. Tymczasem, organy pomimo wytycznych wskazanych w wyroku WSA z dnia 15 września 2015 r. sygn. akt Ill SA/Wa 1629/15, jak również wbrew przepisom art. 121 i 122 O.p. prowadziły postępowanie w sposób tendencyjny, ograniczając je jedynie do wezwania opiekuna prawnego skarżącej do przedłożenia dokumentów świadczących o trudnej sytuacji finansowej Strony.
Skarżąca zarzuciła, że organy podatkowe zaniechały zwrócenia się do władz domu opieki społecznej, w którym przebywa Strona o wyjaśnienie jej sytuacji finansowej. Nie ustaliły w sposób wyczerpujący, jaką kwotą rzeczywiście dysponuje Skarżąca po odliczeniu jej miesięcznych kosztów utrzymania. Organy poza wskazaniem, że Strona dysponuje w 1/3 prawem własności lokalu, nie ustaliły, czy rzeczywiście może sprzedać odziedziczoną nieruchomość. Skarżąca podniosła, że już z samego faktu, iż dysponuje jedynie udziałem w nieruchomości wynika, iż samodzielnie nie może podejmować decyzji w przedmiocie sprzedaży mieszkania. Organy nie wyjaśniły także, jak te sugestie co do sprzedaży nieruchomości mają się do oceny ważnego interesu podatnika w rozumieniu art. 67a O.p. Ponadto, poza stwierdzeniem w zakresie sytuacji osobistej Strony, że jest ona osobą ubezwłasnowolnioną, nie wyciągnęły żadnych wniosków z tego faktu, zwłaszcza w kontekście interesu publicznego.
Oceniając postanowienia Prezydenta W. wydane w dniu [...] maja 2016 r., jak również w dniu [...] września 2016 r., Skarżąca stwierdziła, że organ ten dokonał jedynie pobieżnej analizy sytuacji osobistej, finansowej i rodzinnej Strony. Poza wskazaniami, iż z uwagi na nabycie spadku, Skarżąca zyskała nieruchomość, którą może sprzedać na pokrycie zaległości podatkowej organ ten nie ustalił rzeczywistych możliwości w tym zakresie. Organ ten nie rozważył również, czy egzekucja przedmiotowej zaległości podatkowej spowoduje, że Skarżąca nie będzie miała środków na swoje utrzymanie, a w konsekwencji będzie zmuszona ubiegać się o pomoc z budżetu Państwa na zapewnienie jej podstawowych potrzeb. Zdaniem Skarżącej Prezydent W. powinien był w sposób szczególnie wnikliwy analizować materiał zabrany w sprawie, a nie jedynie powielać argumenty zawarte w poprzednich postanowieniach wydanych w sprawie niniejszej, które na mocy wyroku WSA z dnia 15 września 2015 r. sygn. akt III SA/Wa 1629/15 zostały uchylone.
Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Zgodnie z treścią art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity Dz. U. z 2017 r. poz. 2188), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2 art. 1 powołanej ustawy).
Kognicja Sądu ograniczona jest do oceny legalności kwestionowanego skargą aktu lub czynności organów administracji publicznej i obejmuje ocenę prawidłowości zastosowania przepisów prawa i ich wykładni przez organy administracji.
W niniejszej sprawie należy dodatkowo mieć na względzie, że była już ona wcześniej rozpatrywana przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, który wyrokiem z dnia 15 września 2015 r. sygn. akt III SA/Wa 1629/15 uchylił decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] lipca 2013 r. nr [...] oraz poprzedzającą ją decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego W. z dnia [...] lutego 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowej w podatku od spadków i darowizn oraz postanowienie Prezydenta W. z dnia [...] grudnia 2012 r. nr [...] .
W związku z powyższym, wskazać należy, że zgodnie z art. 153 p.p.s.a., ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekle prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia. Dotyczy to oceny prawnej i wskazań zawartych w uzasadnieniu wyroku z dnia 15 września 2015 roku, którymi organ administracji, a następnie sąd rozpoznający niniejszą skargę miał obowiązek się podporządkować. Jak wyjaśnił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 25 marca 2014 r. sygn. akt II GSK 55/13 (LEX nr 1488128), obowiązek ten może być wyłączony tylko w przypadku istotnej zmiany stanu prawnego lub faktycznego, a także po wzruszeniu wyroku. Żadna z wymienionych sytuacji w niniejszej sprawie nie miała miejsca. Ocena prawna może dotyczyć stanu faktycznego, wykładni przepisów prawa materialnego i procesowego, prawidłowości korzystania z uznania administracyjnego, jak i kwestii zastosowania określonego przepisu prawa, jako podstawy do wydania decyzji. W pojęciu "ocena prawna" mieści się przede wszystkim wykładnia przepisów prawa materialnego i prawa procesowego. Ocena prawna dotyczy dotychczasowego postępowania w sprawie, zaś "wskazania" określają sposób postępowania organów w przyszłości i wynikają z uzasadnienia wyroku. Wskazania stanowią więc konsekwencję oceny prawnej, zwłaszcza oceny przebiegu postępowania przed organami administracyjnymi i rezultatu tego postępowania w postaci materiału procesowego zebranego w sprawie. Ich celem jest zapobieżenie w przyszłości błędom, stwierdzonym przez sąd administracyjny w trakcie kontroli zaskarżonego orzeczenia.
Przepis art. 153 p.p.s.a. ma charakter bezwzględnie obowiązujący, wobec czego ani organ administracji publicznej, ani sąd administracyjny orzekając ponownie w tej samej sprawie, nie może pominąć oceny prawnej wyrażonej wcześniej w orzeczeniu, gdyż ocena ta wiąże go w sprawie. Uregulowanie zawarte w art. 153 p.p.s.a. oznacza, że orzeczenie sądu administracyjnego wywiera skutki wykraczające poza zakres postępowania sądowoadministracyjnego, bo jego oddziaływaniem objęte jest także przyszłe postępowanie administracyjne w danej sprawie. Z kolei, związanie samego sądu administracyjnego, w rozumieniu art. 153 p.p.s.a. oznacza, że nie może on formułować nowych ocen prawnych, które są sprzeczne z wyrażonym wcześniej poglądem, lecz zobowiązany jest do podporządkowania się mu w pełnym zakresie oraz konsekwentnego reagowania w razie stwierdzenia braku zastosowania się organu administracji publicznej do wskazań w zakresie dalszego postępowania (por. wyrok NSA z dnia 21 marca 2014 r. sygn. I GSK 534/12 LEX nr 1488128, wyrok NSA z 15 stycznia 2014 r. sygn. II GSK 1762/12, www.orzeczenia.nsa.gov.pl).
Ponownie rozpoznając skargę M. R. , Sąd uznał, że jest ona zasadna.
W rozpoznawanej sprawie organy nie wypełniły bowiem zaleceń zawartych w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 września 2015 r. sygn. akt III SA/Wa 1629/15. Zarówno Naczelnik Urzędu Skarbowego W. , jak i Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w W. , nie ustalił prawidłowo stanu faktycznego sprawy, jak również nie dokonał logicznej analizy zebranych dokumentów źródłowych w zestawieniu z sytuacją osobistą i materialną Skarżącej. W ocenie Sądu organy ponownie dopuściły się więc naruszenia art. 121, art. 122, art. 187 § 1, art. 191 i art. 210 § 4 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 153 p.p.s.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co obligowało Sąd do wyeliminowania z obrotu prawnego zarówno zaskarżonej decyzji, jak i poprzedzającej ją decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego W. .
Należy przypomnieć, że przepis art. 67a § 1 O.p., w oparciu o który zapadło skarżone rozstrzygnięcie, skonstruowany jest na zasadzie uznania administracyjnego. Powyższe oznacza, że samo ustalenie istnienia wskazanych w nim przesłanek nie przesądza rozstrzygnięcia, albowiem jego wybór pozostawiony jest organowi rozpoznającemu wniosek podatnika. Stwierdzenie przez organ, że którakolwiek z ww. przesłanek ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego występuje w sprawie, otwiera organowi jedynie drogę do rozważenia, czy zaległość podatkowa może być umorzona. Organ podatkowy jest skrępowany w zakresie oceny zaistnienia przesłanek zastosowania ulgi, ale pozostaje nieskrępowany w zakresie tego, jak postąpić w przypadku ich stwierdzenia. Uznanie nie wyraża się zatem w swobodzie oceny w danym stanie faktycznym sprawy okoliczności odpowiadających użytym pojęciom ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego, ale w możliwości negatywnego dla podatnika rozstrzygnięcia, nawet przy ich ustaleniu (por. B. Dauter w: S. Babiarz, B. Dauter, B. Gruszczyński, R. Hauser, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Ordynacja podatkowa, Komentarz, LexisNexis, Warszawa 2010, s. 378 i n.).
Pojęcia ważny interes podatnika lub interes publiczny są pojęciami niedookreślonymi, których konkretyzacja jest dokonywana na tle stanu faktycznego indywidualnej sprawy. Posłużenie się przez ustawodawcę pojęciami niedookreślonymi wymaga od organu wszechstronnego wyjaśnienia okoliczności faktycznych po to, aby na tej podstawie stwierdzić, czy dana sytuacja faktyczna mieści się w zakresie przesłanki "ważny interes podatnika", względnie przesłanki "interes publiczny", czy też nie. Zwroty te nie mają stałego zakresu treści, lecz tworzą zespół ogólnie zarysowanych celów, które należy wziąć pod uwagę w procesie stosowania prawa i zawsze odnosić go do indywidualnej sytuacji podatnika występującego z wnioskiem o umorzenie zaległości podatkowych (por. wyrok NSA z dnia z 26 sierpnia 2010 r., sygn. akt II FSK 689/09, CBOSA). Trzeba też dodać, że obie przesłanki zastosowania art. 67a § 1 O.p. (ważny interes publiczny i ważny interes podatnika) mają równorzędny charakter i muszą być przez organ podatkowy rozpoznający wniosek rozpatrzone w trakcie tego postępowania.
Jak wynika z uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 września 2015 roku sygn. akt III SA/Wa 1629/15, w decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego i Dyrektora Izby Skarbowej, zabrakło wszechstronnej i przekonywującej oceny obu przesłanek wskazanych w art. 67a O.p.
Sąd zauważył, że choć opłata ponoszona przez Skarżącą z tytułu pobytu w domu opieki społecznej pokrywa koszty zamieszkiwania, wyżywienia i podstawowej całodobowej opieki, to należy mieć na względzie, że z uwagi na stan zdrowia Skarżąca ponosić musi także koszty leczenia (leki, materiały terapeutyczne). Niewątpliwie niezbędne jej też są środki higieniczne, odzież, itp. Tym samym Sąd nie zgodził się ze stanowiskiem organów, że Skarżąca poza opłatą za pobyt w domu opieki społecznej nie ponosi innych kosztów. Zdaniem Sądu, celem uzyskania pełnej informacji o jej sytuacji finansowej, z uwagi na stan zdrowia opiekuna prawnego Skarżącej, organ winien rozważyć wystąpienie do władz domu opieki społecznej, w którym przebywa Skarżąca, gdyż jak wynika z wyjaśnień jej brata wszystkie środki uzyskiwane przez nią z tytułu renty pozostają w dyspozycji domu opieki społecznej. Sąd nadto zwrócił uwagę, że Skarżąca istotnie odziedziczyła udział wynoszący 1/3 części lokalu mieszkalnego, ale, będąc jedynie współwłaścicielką, bez zgody pozostałych współwłaścicieli nie może dysponować tym lokalem. Samo uzyskanie więc zgody organu podatkowego, wbrew stanowisku Prezydenta W. nie wystarczy do swobodnego dysponowania tym mieszkaniem. Fakt, że Skarżąca nie zamieszkuje w tym mieszkaniu nie oznacza również, iż nie zamieszkuje w nim inny współwłaściciel lub jego członek rodziny. Okoliczności te organy winny mieć na względzie oceniając realne możliwości uzyskiwania przychodów przez Skarżącą.
Tymczasem, w toku ponownie prowadzonego postępowania, organy nie wyjaśniły wskazanych przez Sąd okoliczności, nie podejmując jednocześnie opisanych w uzasadnieniu czynności. Nie zwróciły się bowiem do władz domu opieki społecznej, celem ustalenia, jakie środki pozostają w jego dyspozycji, i jakie potrzeby Skarżącej, pokrywane są z nadwyżki środków pozostałych po opłaceniu stałych kosztów pobytu. Organy tym samym nie rozważyły, jak nakazał im Sąd, czy egzekucja przedmiotowej zaległości podatkowej nie spowoduje, że Skarżąca nie będzie miała środków na swoje utrzymanie (w tym na opłatę za pobyt w domu opieki społecznej) oraz leki i inne niezbędne jej artykuły, a w konsekwencji będzie zmuszona ubiegać się o pomoc z budżetu Państwa (jednostki samorządu terytorialnego) na zapewnienie jej podstawowych potrzeb. Za takie ustalenia nie można uznać konstatacji organu o skutecznym zajęciu przez Naczelnika Urzędu Skarbowego W. części świadczenia z ubezpieczenia społecznego Strony na poczet zaległości podatkowych.
Ponadto organy, ponownie powołując się na okoliczność dysponowania przez Skarżącą udziałem w mieszkaniu, w żaden sposób nie uzasadniły, czy sam ten fakt istotnie rodzi realną możność uzyskania przez Skarżącą dochodów ze sprzedaży, bądź wynajmu tego mieszkania. Bez poczynienia ustaleń w tym zakresie stanowisko organów jest w pełni dowolne, nie znajdując odzwierciedlenia w sferze istniejących, a nie domniemanych, możliwości zarobkowych Skarżącej. Również Prezydent W. uznając, że samo nabycie przez Skarżącą w drodze spadku udziału w nieruchomości skutkuje bezproblemową możliwością wywiązania się przez nią z obowiązku podatkowego, nie dostrzega, że z istoty rzeczy współudział wyklucza samodzielne działanie Skarżącej w zakresie dysponowania odziedziczonym mieszkaniem. Nadto organ ten wskazał, że istotne jest też istnienie ważnego interesu publicznego, który wiąże się z powszechnym obowiązkiem ponoszenia ciężarów publicznych, w tym płacenia podatków. Zdaniem Sądu, postanowienia są wadliwe, bo organ samorządowy nie wykazał, że ważny interes podatnika (Skarżącej) i interes publiczny, który na gruncie art. 67a § 1 Ordynacji podatkowej nie może być przeciwstawiany interesowi indywidualnemu, muszą ustąpić przed interesem finansowym gminy. Organ samorządowy nieprawidłowo wyłożył bowiem dwie przesłanki umorzenia zaległości podatkowej, utożsamiając ważny interes podatnika tylko z sytuacją materialną Skarżącej, a interes publiczny przeciwstawiając interesowi podatnika i łącząc go z powszechnością opodatkowania. Nie wykazano przy tym w ogóle, jak zgoda na umorzenie zaległości (i ewentualne umorzenie) wpłynie na realizację zadań gminy, nie wykazano, że zgoda taka jest nie do pogodzenia z polityką finansową gminy. Nadto argumentacja zawarta w uzasadnieniu tego postanowienia nie jest ani przekonująca, ani wyczerpująca w świetle wytycznych wynikających z wyroku Sądu z dnia 15 września 2015 r. sygn. akt III SA/Wa 1629/15.
Organy nie przeprowadzając na powyższe okoliczności czynności dowodowych naruszyły zatem art. 122, 187 § 1 i art. 191 O.p. w sposób, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Tym samym konieczne było uchylenie zaskarżonej decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia [...] kwietnia 2017 r. nr [...] , decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego W. z dnia [...] grudnia 2016 r. nr [...] a nadto postanowienia Prezydenta W. z dnia [...] września 2016 r. nr [...] oraz postanowienia Prezydenta W. z dnia [...] maja 2016 r. nr [...] .
Ponownie rozpoznając sprawę organy powinny wziąć pod uwagę zalecenia zawarte w niniejszym uzasadnieniu oraz w uzasadnieniu wyroku w sprawie o sygn. akt III SA/Wa 1629/15.
W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 153 p.p.s.a., Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł, jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło