III SA/Wa 2211/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Kurkiewicz (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Aneta Lemiesz, Sędzia WSA Anna Wesołowska, Protokolant referent stażysta Marika Krawczyńska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 lutego 2013 r. sprawy ze skargi H. B. i E. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. z dnia [...] maja 2012 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości na 2012 r. oddala skargę Burmistrz W. decyzją z dnia [...] stycznia 2012 r. ustalił H. B. i E. B. (dalej jako "Strony", "Skarżące") wymiar podatku od nieruchomości na rok 2012 w łącznej kwocie 4.391 zł. W ramach tego wymiaru podatkiem od nieruchomości opodatkowano: część budynku związanego z prowadzeniem działalności gospodarczej o powierzchni użytkowej 241m2 według przewidzianej w uchwale Rady Miejskiej w W. z dnia 27 października 2011 r. w sprawie określenia wysokości stawek podatku od nieruchomości za rok 2012 stawki 17,37 zł od 1 m2 powierzchni użytkowej; powierzchnię mieszkalną budynku o powierzchni użytkowej 135 m2 według przewidzianej ww. uchwale stawki 0,53 zł od 1 m2 powierzchni użytkowej; grunty związane z prowadzeniem działalności gospodarczej o powierzchni 150 m2 według przewidzianej w ww. uchwale stawki 0,64 zł od 1 m2 powierzchni; grunty pozostałe o powierzchni 162 m2 według przewidzianej w ww. uchwale stawki 0,23 zł od 1 m2 powierzchni. Strony wniosły odwołanie od powyższej decyzji podnosząc, iż są współwłaścicielkami nieruchomości, tj. budynku mieszkalnego wraz z gruntem. Dokonały wewnętrznego podziału wykorzystania ogólnej powierzchni nieruchomości z myślą o źródłach ich utrzymania. Powierzchnię budynku 241 m2 wraz z gruntem o powierzchni 150 m2 przeznaczyły pod działalność gospodarczą, przy czym H. B. przejęła powierzchnię 120,5 m2 budynku na parterze wraz z gruntem o powierzchni 75 m2 pod własną działalność gospodarczą, natomiast E. B. powierzchnię 120,5 m2 budynku na pierwszym piętrze wraz z gruntem o powierzchni 75 m2 pod wynajem. Pozostała część z ogólnej powierzchni budynku to wspólna powierzchnia mieszkalna. Skarżące wskazały, iż był to podział jedynie wewnętrzny i o ile jednoznaczny w odniesieniu do parteru budynku z wyłącznym przeznaczeniem pod działalność gospodarczą, to już w odniesieniu do piętra budynku wydzielenie tej powierzchni pod tego rodzaju działalność było umowne w zależności od zainteresowania kontrahentów (najemców), gdyż przy braku zainteresowania wynajmem powierzchnia ta pozostawałaby jako mieszkalna. Tak też się stało i o ile H. B. prowadziła i prowadzi działalność gospodarczą do dnia dzisiejszego, to powierzchnia budynku 120,5 m2 wraz z gruntem o powierzchni 75 m2 przypisana E. B. utraciła ten charakter z dniem 31 marca 2010 r. i pozostała jako mieszkalna, na skutek rozwiązania umowy najmu. W odwołaniu zaznacza się, iż E. B. nie jest przedsiębiorcą i nie prowadzi żadnej działalności gospodarczej. W tej sytuacji skarżące wniosły o uchylenie zaskarżonej decyzji i skorygowanie wymiaru podatku, poprzez wyłączenie powierzchni budynku 120,5m2 wraz z gruntem o powierzchni 75 m2 z działalności gospodarczej, zwiększając o to dotychczasową powierzchnię mieszkalną wraz z gruntem pozostałym. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. po rozpatrzeniu odwołania decyzją z dnia [...] maja 2012 r. utrzymało w mocy decyzję organu podatkowego I instancji. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że H. B. i E. B. są współwłaścicielkami - udział po 1/2 nieruchomości oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...] o powierzchni 312 m2, wraz z usytuowanym na tej działce budynkiem mieszkalno-usługowym, położonej w W. przy ul. [...]. Zgodnie z zaświadczeniem o wpisie do ewidencji działalności gospodarczej Nr ewid. [...] z dnia 14 grudnia 2009 r., H. B. dokonała wpisu pod nazwą "S." z siedzibą w W. przy ul. [...], stając się tym samym przedsiębiorcą. Przywołując art. 2 ust. 1 pkt 3 ustawy, art. 1a ust.1 pkt 3 , art. 3 ust. 1 i 5 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (t.j. Dz.U. z 2010 r., Nr 95, poz. 613 ze zm.) – dalej jako "u.p.o.l." organ odwoławczy stwierdził, że jeżeli tylko jeden ze współwłaścicieli nieruchomości prowadzi na niej działalność gospodarczą, a w tym konkretnym przypadku H. B., przyjmuje się, że cała nieruchomość (za wyjątkiem zajmowanej części mieszkalnej budynku) ma związek z tą działalnością. Status przedsiębiorcy, choćby w odniesieniu tylko do jednego ze współwłaścicieli, uzasadnia obciążenie podwyższoną stawką podatkową (na zasadach zobowiązania solidarnego) wszystkich współwłaścicieli. W orzecznictwie przyjmowany jest pogląd, zgodnie z którym do czasu zniesienia współwłasności, której może żądać każdy ze współwłaścicieli na podstawie art. 210 Kodeksu cywilnego, nie jest dopuszczalne odstąpienie od wyrażonej w cyt. wyżej art. 3 ust. 4 u.p.o.l zasady solidarnego obciążenia obowiązkiem podatkowym w podatku od nieruchomości współwłaścicieli władających nieruchomością. Decydujące znaczenie dla przyjęcia opisanych reguł opodatkowania współwłaścicieli należy przypisać istocie prawa współwłasności, która wyraża się w tym, że własność tej samej rzeczy przysługuje niepodzielnie kilku osobom (art. 195 Kodeksu cywilnego), a każdy ze współwłaścicieli jest uprawniony do współposiadania rzeczy wspólnej oraz do korzystania w takim zakresie, jaki daje się pogodzić ze współposiadaniem i korzystaniem z rzeczy przez pozostałych współwłaścicieli (por. wyrok NSA z dnia 26 czerwca 2007 r., sygn. akt II FSK 1748/06, publ. System Informacji Prawnej LEX nr 307625). Tym samym żadnemu ze współwłaścicieli nie przysługuje prawo do określonej części tej rzeczy, lecz każdy z nich posiada daną rzecz w całości oraz korzysta z całej rzeczy. Innymi słowy żaden ze współwłaścicieli nie ma fizycznie wydzielonej części rzeczy na swoją wyłączną własność. Jeżeli zatem tylko jeden ze współwłaścicieli nieruchomości prowadzi na niej działalność gospodarczą, przyjmuje się, że cała nieruchomość ma związek z tą działalnością. Status przedsiębiorcy, choćby w odniesieniu tylko do jednego ze współwłaścicieli, uzasadnia obciążenie podwyższoną stawką podatkową (na zasadach zobowiązania solidarnego) wszystkich współwłaścicieli. Natomiast przejściowe niewykorzystywanie nieruchomości lub jej części służącej do wykonywania działalności gospodarczej przez przedsiębiorcę, nie daje podstaw do tego, by do wymiaru podatku od nieruchomości nie miały zastosowania stawki przewidziane dla nieruchomości związanych z działalnością gospodarczą. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. wskazało nadto, że organ podatkowy I instancji wydając zaskarżoną decyzję był związany postanowieniami uchwały Rady Miejskiej w W. określającej stawki podatku od nieruchomości, która ma walor aktu prawa miejscowego i w sposób trafny zastosował wynikające z jej przepisów stawki podatkowe, a następnie prawidłowo obliczył wysokość podatku, mnożąc te stawki przez powierzchnie gruntów i powierzchnie użytkowe obiektu budowlanego. Na powyższą decyzję Strony wniosły skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Wnosząc o jej uchylenie wskazały, że organ podatkowy I instancji dokonał sam podziału nieruchomości przypisując 1/2 dla E. B. i 1/2 dla H. B.. Zdaniem Skarżących z dokumentów jednoznacznie wynika, iż E. B., chociaż żadnej działalności gospodarczej nie prowadzi, to jednak przypisana jest jej powierzchnia 120,5 m2 w części dotyczącej budynku i 75 m2 w części dot. gruntów związana z działalnością gospodarczą, oraz pozostała powierzchnia tak w budynku jak i gruncie wyłączona z tej działalności. Podobnie H. B., która faktycznie prowadzi działalność gospodarczą. Bezpodstawne więc jest twierdzenie organów podatkowych, że istniejąca nieruchomość jest w posiadaniu przedsiębiorcy, bowiem w posiadaniu przedsiębiorcy jest wyłącznie 1/2 ogólnej powierzchni i bez znaczenia jest okoliczność, że z zaświadczenia o prowadzeniu działalności gospodarczej przez H. B. wynika, iż siedzibą zakładu głównego jest nieruchomość przy ul. [...]. Urząd nalicza podatek od całości czyli powierzchni 241 m2 wraz z gruntem, która rzekomo wykorzystywana jest pod działalność gospodarczą. W ocenie Skarżących bezpodstawnie, bowiem zgodnie z treścią art. 2 ust. 1 pkt 3 u.p.o.l, opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości podlegają budowle lub ich części powierzchniowo związane z faktycznym prowadzeniem działalności gospodarczej. Zdaniem Skarżących od nieruchomości będącej we współwłasności podatek należy płacić solidarnie, lecz według stawek i powierzchni zajmowanej na określony cel faktycznie, a nie powierzchni fikcyjnej jak to ma miejsce w odniesieniu do naliczonej powierzchni pod działalność gospodarczą. Nie ma prawnego uzasadnienia twierdzenie Kolegium, iż niewykorzystanie tej powierzchni nie daje podstaw do tego by do wymiaru podatku od nieruchomości nie miały zastosowania stawki przewidziane dla nieruchomości związanych z działalnością gospodarczą, bowiem mowa jest o wykonywaniu działalności gospodarczej przez przedsiębiorcę, a E. B. nie jest przedsiębiorcą ani też nie wykorzystuje tej powierzchni na wynajem pod działalność gospodarczą, jest to powierzchnia mieszkalna. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga wniesiona w niniejszej sprawie nie zasługiwała na uwzględnienie. Zgodnie z treścią art. 2 ust. 1 u.p.o.l. opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości podlegają grunty, budynki lub ich części, budowle lub ich części związane z prowadzeniem działalności gospodarczej. Przepis art. 3 u.p.o.l. reguluje zakres podmiotowy podatku od nieruchomości, określając podmioty, na których ciąży obowiązek podatkowy w podatku od nieruchomości, którymi są w szczególności osoby fizyczne będące właścicielami nieruchomości lub obiektów budowlanych (art. 3 ust. 1 pkt 1). Jeżeli jednak przedmiot opodatkowania znajduje się w posiadaniu samoistnym, obowiązek podatkowy w zakresie podatku od nieruchomości - stosownie do przepisu art. 3 ust. 3 u.p.o.l. ciąży na posiadaczu samoistnym. Jak z powyższego wynika podatnikiem podatku od nieruchomości jest jej właściciel, chyba że przedmiot opodatkowania znajduje się we władaniu posiadacza samoistnego. Zgodnie z przepisem art. 3 ustęp 4 u.p.o.l. jeżeli nieruchomość lub obiekt budowlany stanowi współwłasność lub znajduje się w posiadaniu dwóch lub więcej podmiotów, to stanowi odrębny przedmiot opodatkowania, a obowiązek podatkowy w podatku od nieruchomości lub obiektu budowlanego ciąży solidarnie na wszystkich współwłaścicielach lub posiadaczach, z zastrzeżeniem ust. 5. W przedmiotowej sprawie opodatkowana nieruchomość jest przedmiotem współwłasności Skarżących i znajduje się w ich władaniu. Stosunek współwłasności wyklucza możliwość zastosowania art. 3 ust. 3 u.p.o.l., jeżeli współwłaściciele są jednocześnie współposiadaczami faktycznie władającymi rzeczą. Tego typu sytuacja wyczerpuje bowiem dyspozycję art. 3 ust. 4 u.p.o.l. ustanowienie solidarnego obowiązku zapłaty podatku oznacza, że każdy ze współwłaścicieli jest obowiązany do uiszczenia całej kwoty należności podatkowej, a zapłata dokonana przez jednego bądź kilku ze współwłaścicieli zwalnia pozostałych z obowiązku zapłaty (por. art. 91 Ordynacji podatkowej i art. 366 § 1 Kodeksu cywilnego oraz L. Etel, Podatek od nieruchomości, rolny, leśny., Wyd. Prawn. C.H.Beck Warszawa 2005, str. 185). Charakter odpowiedzialności jest w danym przypadku uniezależniony od stosunków wewnętrznych między współwłaścicielami, sposobu korzystania z nieruchomości oraz wielkości przypadających współwłaścicielom udziałów. Wobec powyższego podnoszona przez Skarżące okoliczność, że jedna ze współwłaścicielek nie prowadzi działalności gospodarczej pozostaje bez wpływu na wynik sprawy. Tak długo, jak nieruchomość, na której będzie prowadzona działalność gospodarcza będzie stanowiła współwłasność Skarżących, tak długo będzie ciążył na nich solidarny obowiązek podatkowy. Powyższa konkluzja wynika z istoty prawa współwłasności, która wyraża się tym, że własność tej samej rzeczy przysługuje niepodzielnie kilku osobom (art. 195 k.c.), a każdy ze współwłaścicieli jest uprawniony do współposiadania całej rzeczy wspólnej oraz do korzystania z niej w takim zakresie, jaki daje się pogodzić ze współposiadaniem i korzystaniem z rzeczy przez pozostałych współwłaścicieli (art. 206 k.c.). Podnoszone przez Skarżące okoliczności mogą mieć wpływ na zakres wzajemnych rozliczeń między współwłaścicielami, które pozostają jednak poza obszarem zainteresowań prawa podatkowego. W doktrynie podkreśla się, że nawet prawomocne postanowienie sądu o podziale nieruchomości do korzystania (quo ad usum) nie uprawnia organu podatkowego do dokonania wymiaru podatku osobno dla każdego ze współwłaścicieli, także wówczas, gdy na wydzielonej części nieruchomości prowadzona jest działalność gospodarcza (por. L. Etel, S. Presnarowicz, Podatki i opłaty samorządowe. Komentarz., Dom Wydawniczy ABC 2003, str. 146 - 147). Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę podziela pogląd wyrażony w wyroku Naczelnego Sądu administracyjnego z dnia 26 czerwca 2007 roku w sprawie sygn. akt II FSK 1748/06 (opubl. w Systemie Informacji Prawnej LEX nr 307625, Rzeczpospolitej 2007/11/261), zgodnie z którym do czasu zniesienia współwłasności, której może żądać każdy ze współwłaścicieli na podstawie art. 210 Kodeksu cywilnego, nie jest dopuszczalne odstąpienie od, wyrażonej w art. 3 ust. 4 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, zasady solidarnego obciążenia obowiązkiem podatkowym w podatku od nieruchomości współwłaścicieli władających nieruchomością (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 września 2012 r. sygn. akt II FSK 190/11, dostępny na www.orzeczenia.nsa.gov.pl.). W ocenie Sądu bez znaczenia dla wysokości opodatkowania podatkiem od nieruchomości jest podnoszona przez Skarżące okoliczność, iż część nieruchomości nie jest faktycznie wykorzystywana do działalności gospodarczej, gdyż takiej działalności nie prowadzi Pani E. B., bowiem lokal usługowy, który wcześniej wynajmowała nie był wynajmowany w 2012 r. Okoliczność, iż lokal usługowy nie stanowi przedmiotu najmu wbrew twierdzeniom Skarżących nie skutkuje tym, że można w stosunku do jego powierzchni zastosować stawkę podatku właściwą dla budynków mieszkalnych lub ich części. Lokal usługowy z samej jego istoty nie jest lokalem mieszkalnym, przeznaczony jest bowiem do celów usługowych a nie mieszkalnych. Z powyższych względów, uznając zarzuty podniesione w skardze za niezasadne jak również nie stwierdzając innych naruszeń prawa, skargę jako nieuzasadnioną, należało oddalić na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270).