III SA/Wa 2243/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Nasierowska po rozpoznaniu w dniu 6 sierpnia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. B. i P. B. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M.B. i P.B. na postanowienie Ministra Finansów z dnia [...] maja 2013 r. nr [...] w przedmiocie oddalenia skargi na czynności egzekucyjne postanawia - odmówić przyznania prawa pomocy - W zażaleniu na postanowienie WSA w Warszawie z 28 maja 2013 r. odrzucające skargę kasacyjną, Skarżący – M. B. i P. B. wnieśli o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia pełnomocnika oraz zwolnienia od kosztów sądowych. Skarżący zostali wezwani do złożenia wniosków na urzędowych formularzach PPF oraz do nadesłania dodatkowych dokumentów dotyczących ich sytuacji finansowej. We wnioskach złożonych na urzędowych formularzach obydwoje Skarżący zawęzili zakres wnioskowanego prawa pomocy do zwolnienia od kosztów sądowych. Z oświadczeń złożonych przez Skarżących wynika, że prowadzą oni wspólnie gospodarstwo domowe. Dochód uzyskuje jedynie P.B. , ze stosunku pracy, w wysokości 1.600 zł brutto miesięcznie. Skarżąca pozostaje na utrzymaniu męża. Wcześniej Skarżący był właścicielem dobrze funkcjonującej firmy tj. stacji kontroli pojazdów. Dnia [...] lipca 2010 r. decyzją Starosty K. zakazano Skarżącemu prowadzenia działalności gospodarczej. Obecnie Skarżący musi obsługiwać znaczne kwoty kredytowe i leasingowe przy braku dochodów, które wcześniej przynosiła stacja kontroli pojazdów. Do swojego majątku Skarżący zaliczył nieruchomość rolną o pow. 57,2452 ha. Wyjaśnił również, że w budynkach związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej, działalności takiej nie prowadzi. Cześć tych budynków dzierżawi i z uzyskiwanego z tego tytułu dochodu spłaca zobowiązania w wysokości ok. 900.000 zł, zaciągnięte w związku z wcześniejszym funkcjonowaniem stacji kontroli pojazdów. W odpowiedzi na wezwanie do nadesłania dokumentów i złożenia dodatkowych wyjaśnień dotyczących sytuacji finansowej Skarżący wyjaśnili, że nie posiadają rachunków bankowych. Jednoczenie Skarżący nadesłał swoje zeznania podatkowe za 2012 r. ze stosunku pracy i z działalności gospodarczej, wydruk z podatkowej księgi przychodów i rozchodów, zaświadczenie o dochodach oraz zestawienie miesięcznych wydatków. Odpowiadając na kolejne wezwanie Skarżący wyjaśnił, że przychody z dzierżawy lokali wynoszą ok. 10.000 zł netto (przy kosztach za maj 2013 r.: energia elektryczna 2.197,24 zł, woda 484,57 zł, usługi leasingowe 1.751,09, usługi telekomunikacyjne 443,27 zł, amortyzacja 11.708,40 zł). Skarżący wskazał również, że wydatki na utrzymanie rodziny pokrywane są z wynagrodzenia ze stosunku pracy, przychodów z dzierżawy oraz z przychodów z działalności rolniczej. Skarżący z tytułu uprawy zbóż osiąga rocznie przychód w wysokości 100.000 zł (przy kosztach: 33.000 zł - zasiew, 29.000 zł - zbiory, 59.000 zł - uprawa, 12.000 zł - środki ochrony roślin, 5.000 zł - ubezpieczenie, 4.000 zł - podatek rolny i od nieruchomości). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Wniosek Skarżących nie zasługuje na uwzględnienie. W rozpoznawanej sprawie Skarżący wnieśli o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych tj. w zakresie częściowym. Przepis art. 246 §1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej "P.p.s.a.") stanowi, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W związku z powyższym w pierwszej kolejności zauważyć należy, że na obecnym etapie postępowania do kosztów sądowych zaliczyć należy wpis od zażalenia w wysokości 100 zł i ewentualnie wpis od skargi kasacyjnej również w wysokości 100 zł. W ocenie Sądu, poniesienie przez Skarżących kosztów w tej wysokości nie będzie stanowiło uszczerbku w ich utrzymaniu koniecznym. Trzeba bowiem pamiętać, że prawo pomocy to inaczej "prawo ubogich", a do takiej kategorii, nie można zaliczyć Skarżących, którzy uzyskują przychód z działalności gospodarczej (dzierżawy lokali) w wysokości ok. 10.000 zł miesięcznie, przychód z działalności rolniczej w wysokości 100.000 zł rocznie oraz ze stosunku pracy 1.600 zł brutto miesięcznie. Instytucja prawa pomocy ma charakter wyjątkowy, co oznacza, że może być stosowana tylko w przypadku osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną, do których zalicza się bezrobotnych lub osoby pozbawione środków do życia bądź gdy środki te są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko potrzeby egzystencjalnie niezbędne (por. postanowienie NSA z 19 października 2005 r. I GZ 107/05, niepubl.). Z kolei przez uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych (por. postanowienie NSA z 22 marca 2005 r. FZ 794/04, niepubl.). Ponadto, jak wskazał NSA w postanowieniu z 10 maja 2005 r. II OZ 318/05 niepubl., prawo pomocy przyznawane jest osobom, które pomimo starań i przy największym możliwym wysiłku nie mogą ponieść kosztów postępowania, ponieważ ich dochód jest wybitnie niski lub też nie osiągają żadnego dochodu. Bez wątpienia Skarżących nie można zaliczyć do takiej kategorii wnioskodawców. Skarżący uzyskują bowiem przychody z działalności gospodarczej oraz z działalności rolniczej i kształtują się one na znacznym poziomie. Jednocześnie, jak wynika ze złożonych oświadczeń z prowadzoną działalności wiążą się znaczne koszty uzyskania przychodu, nie mniej jednak Skarżący prowadząc działalność gospodarczą należy do przedsiębiorców, a w ich przypadku miarodajną dla oceny zdolności płatniczych nie jest kategoria "dochodu" (rozumianego jako nadwyżka sumy przychodów nad kosztami ich uzyskania), lecz "przychodu". Istnieją bowiem legalne instrumenty podatkowe pozwalające na równoważenia kosztów i przychodów tak, by w końcowym rozliczeniu obciążenia podatkowe zminimalizować, czy też w ogóle wyeliminować. Do instrumentów takich należą choćby zwolnienia podatkowe, dokonywanie zakupów w odpowiednim okresie, obniżenie dochodu przez przesunięcie kosztów w czasie. Istotniejsze jest zatem to, że Skarżący uzyskuje przychody z działalności i kształtują się one na znacznym poziomie. W ocenie Sądu, dochody uzyskiwane przez Skarżących pozwalają na zaspokojenie ich bieżących, niezbędnych wydatków oraz partycypowanie w kosztach wszczętego postępowania sądowoadministracyjnego. Mając na względzie powyższe, Sąd na podstawie art. 246 §1 pkt 2 P.p.s.a., postanowił jak w sentencji.