III SA/Wa 2250/10

Referendarz Sądowy Marcin Piłaszewicz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na posiedzeniu niejawnym w dniu 4 października 2010 r. po rozpoznaniu wniosku S.C. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia doradcy podatkowego w sprawie ze skargi S. C. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] czerwca 2009 r. [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za 2006 r. p o s t a n a w i a 1. przyznać skarżącej prawo pomocy w zakresie ustanowienia doradcy podatkowego K. D. (nr[...]) 2. zwolnić skarżąca od kosztów sądowych w sprawie 1) Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej u.p.p.s.a, stronie może być przyznane prawo pomocy w zakresie całkowitym lub zwolnienie od kosztów sądowych albo ustanowienie pełnomocnika (art. 245 § 3 u.p.p.s.a.) i następuje wtedy, kiedy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów utrzymania bez uszczerbku utrzymania dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 u.p.p.s.a.). Prawo pomocy w zakresie całkowitym, obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego i następuje wtedy, kiedy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 245 § 2 u.p.p.s.a.). Zasadą przyjętą przez ustawodawcę w postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest odpłatność za wnoszone do sądów środki prawne. Wyjątki od tej zasady mogą mieć charakter ustawowy albo znajdować zastosowanie w instytucji przyznania prawa pomocy, która jest uregulowana w art. 243 i n. u.p.p.s.a. (por. postanowienie z 1 kwietnia 2005 r sygn. II OZ 209/05), jak też samodzielne układanie stosunków z pełnomocnikiem. Jeżeli skarżący zamierza skorzystać z instytucji prawa pomocy, powinien wykazać okoliczności, od zaistnienia których zależy możliwość skorzystania przez Sąd z tej instytucji, natomiast Sąd jest zobowiązany do analizy przedstawionych materiałów, także z uwzględnieniem zasad logicznego myślenia i doświadczenia życiowego. 2) S. C., dalej jako skarżąca, we wniosku zawartym w nadesłanym formularzu PPF z 16 września 2010 r, zwróciła się o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika – doradcy podatkowego. W uzasadnieniu wskazała, że odkąd padła – wraz z mężem – ofiarą oszustów, jej sytuacja majątkowa i życiowa stałą się "beznadziejnie trudna". Skutkiem decyzji UKS i blokady rachunków bankowych, było zaprzestanie działalności gospodarczej i tak mało zyskownej, ze względu na kryzys. Skarżąca wskazała, że dokonywanie płatności umożliwiał jej przyznany debet bankowy w wysokości 84 tys. zł – całkowicie, w chwili obecnej, wykorzystany. Obecnie, bank wypowiedział umowę i kwotę debetu skarżąca jest zobowiązana spłacić w dwóch ratach. Skarżąca, wraz z rodziną, nie posiada stałych źródeł dochodów, żadnych oszczędności, majątku oraz środków na pokrycie kosztów postępowania. Ma za to dwójkę dzieci, w wieku 5 i 7 lat, status osoby zarejestrowanej w urzędzie pracy jako bezrobotna, bez prawa do zasiłku.. Skarżąca zwróciła się o przyznanie doradcy podatkowego – K. D. – który prowadzi jej sprawy. Do formularza PPF skarżąca załączyła decyzję o uznaniu ją za osobę bezrobotną i odmowie przyznania prawa do zasiłku. 3) Skarżąca, w wykonaniu wezwania referendarza sądowego z 20 września 2010 r., poinformowała, ze styczeń 2009 r. to był ostatni miesiąc prowadzenia działalności gospodarczej, przed zablokowaniem przez UKS rachunków bankowych. Skarżąca miała wykorzystany debet na kwotę 50 tys zł, utraciła kluczowych klientów oraz podwykonawców. Skarżąca była zatrudniona na czas określony od 12 sierpnia 2009 r. do 23 grudnia 2009 r. oraz od 15 marca 2010 r. do 14 czerwca 2010 r., a także na podstawie umowy o dzieło z 1 czerwca 2010 r. Skarżąca pokrywała zobowiązania z resztki środków znajdujących się na rachunku, z przyznanego na koncie prywatnym debetu, ze środków zgromadzonych na polisie na ubezpieczenie na życie i na dzieci, z bieżących wynagrodzeń za pracę oraz z pomocy rodziny oraz osób bliskich. Skarżąca zaznaczyła, że zaciągnięte pożyczki jest zobowiązana zwrócić. Skarżąca wskazała, że w ciągu ostatnich 3 miesięcy, jedynym wynagrodzeniem były dochody z pracy w firmie S. za miesiąc czerwiec. Jej zdaniem pracodawcy niechętnie zatrudniają ludzi z takimi doświadczeniami, jak skarżąca. Do pisma skarżąca załączyła: zeznanie PIT 36 za 2009 r., informacje o wysokości dochodu/straty za 2009 r. PIT/B, informację o odliczeniach od podatku za 2009 r., świadectwa pracy H.C., umowę o dzieło, umowę o spłatę długu wynikającego z umowy o spłatę kredytu w rachunku bieżącym, elektroniczne zestawienia operacji za miesiące marzec – sierpień w [...]. 4) Referendarz sądowy dał wiarę twierdzeniom skarżącej, zawartym w treści formularza PPF, o braku wolnych środków finansowych. Badając zdolność skarżącej do ponoszenia kosztów postępowania, referendarz sądowy ma na uwadze tak wydatki związane ze sporami prowadzonymi przez skarżąca, jak wydatki ponoszone na codzienne utrzymanie. 5) Referendarz sądowy wskazuje, że wysokość minimum socjalnego na 1 osobę, wynosi w 2008 r. ok. 800,- zł (http://www.ipiss.com.pl/www_new_ms_2008.pdf). Za minimum socjalne należy rozumieć wskaźnik określający koszty utrzymania gospodarstw domowych z uwzględnieniem dóbr służącym do zaspokojenia potrzeb bytowo-konsumpcyjnych na takim poziomie, że składniki te wystarczają nie tylko dla podtrzymania życia (ten wskaźnik jest określany jako minimum egzystencji), lecz także dla posiadania i wychowania dzieci oraz dla utrzymania minimum więzi społecznych. 6) Z tego powodu, jeżeli z zestawienia wysokości środków pieniężnych, którymi dysponuje skarżąca, analizy sposobu prowadzenia gospodarki finansowej i wskazanego obowiązku uczestniczenia w kosztach sądowych, wynika, że uiszczenie choćby wpisu od skargi w badanej sprawie, w wysokości 600,- zł spowoduje negatywne następstwa w zadeklarowanej strukturze wydatków, to w rozstrzygnięciu o prawie pomocy, należy w sposób niezwykle staranny, uwzględniać realizację prawa dostępu do Sądu. Uwagę tą referendarz odnosi do wydatków, które skarżąca zobowiązana byłaby ponieść na wynagrodzenie – najniższe choćby – pełnomocnika. Natomiast na potrzebę działania pełnomocnika w sprawie wskazuje, oprócz zdolności skarżącej do ponoszenia kosztów postępowania, także rodzaj sprawy i możliwość dostępu skarżącej tak do przepisów prawa, jak też orzecznictwa i piśmiennictwa związanego z rodzajem zawisłej przed Sądem sprawy. Referendarz sądowy zwraca uwagę na fakt, że z elektronicznego zestawienia operacji ([...] konto i [...] ) wynika, ze skarżąca posiada, od kilku miesięcy, debet na rachunku bankowym. Z uwagi na brak stałej działalności zarobkowej i przychodów, debet strony nie ulega zmniejszeniu. Jakiekolwiek zobowiązania skarżącej są regulowane w drodze zwiększania debetu oraz – w znikomej wielkości – w wyniku redystrybucji przychodów z pracy – dorywczej. O nienajlepszej sytuacji życiowej skarżących świadczy pokrywanie, przez osoby bliskie, należności z tytułu opłat związanych z codzienną egzystencja ( ogrzewanie, energia elektryczna, wywóz śmieci, etc...). Zdaniem referendarza, w zakreślonym stanie faktycznym, nie można mówić o sytuacji majątkowej skarżącej, umożliwiającej jej pokrywanie kosztów postępowania, zwałszcza, jeśli nie jest ona w stanie zgromadzić, samodzielnie, środków na poczet pełnego, codziennego utrzymania lub w celu regulowania zobowiązań korzysta także z opcji zwiększania debetu (obecnie w pełni wykorzystanego), względnie z pożyczek od rodziny lub likwidacji ubezpieczenia dzieci. 7) Mając na uwadze powyższe referendarz sądowy, na podstawie art. 243 § 1, art. 245 § 1 , § 2, art. 246 § 1 pkt 1 i art. 244 § 3 u.p.p.s.a., uznał, jak w sentencji.