III SA/Wa 2252/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Alojzy Skrodzki po rozpoznaniu w dniu 6 października 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu O. Sp. z o.o. sp. k. z siedzibą w S. od postanowienia starszego referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 września 2017 r. sygn. akt III SA/Wa 2252/17 odmawiającego przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi O. Sp. z o.o. sp. k. z siedzibą w S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] kwietnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za wrzesień 2016r. postanawia: utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie Skarżąca – O. sp. z o.o. sp.k. zwróciła się o zwolnienie od kosztów sądowych, wskazując, iż na jej kondycję finansową miały wpływ działania strony przeciwnej. Dodała, iż prowadzone przeciwko niej postępowania doprowadziły do zaprzestania wykonywania działalności operacyjnej. Podała, iż kapitał zakładowy wynosi 5.000 zł, zaś wartość środków trwałych określiła na 5.264,71 zł. Zysk za ostatni rok wyniósł 139.980,68 zł. Skarżąca ujawniła stan swoich środków w kasie na koniec miesiąca, a mianowicie 11.378,57 zł oraz stan swoich dwóch rachunków bankowych (8.734,36 zł i 739,23 euro). Poinformowała, że nie posiada udziałów w innych podmiotach, zaś rozliczenie z pełnomocnikiem nastąpi po zakończeniu sprawy. Skarżąca przedłożyła wyciągi bankowe, zestawienie za 2017 r., deklaracje VAT-7, bilanse, rachunki zysków i strat. Postanowieniem z 8 września 2017r. starszy referendarz sądowy odmówił Skarżącej przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu postanowienia referendarz wskazał, ze fakt zaprzestania prowadzenia działalności operacyjnej nie może mieć decydującego znaczenia w kwestii przyznania prawa pomocy. Ponadto Skarżąca w chwili zainicjowania postępowania w niniejszej sprawie posiadała środki na uiszczenia wpisu sądowego. W zażaleniu Skarżąca wniosła o zmianę zaskarżonego postanowienia i przyznanie jej prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu Skarżąca podniosła, że dokonana przez referendarza sądowego ocena sytuacji majątkowej Skarżącej jest nieprawidłowa. Referendarz sądowy, zdaniem Skarżącej, pominął argumenty wskazujące na złą sytuację finansową Spółki. Skarżąca podniosła, że we wniosku o przyznanie prawa pomocy wskazywała, że jej sytuacja finansowa jest wynikiem działań organów podatkowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: W myśl art. 260 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), dalej: "P.p.s.a." rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach takich wniesienie sprzeciwu wstrzymuje wykonalność zarządzenia lub postanowienia, a Wojewódzki Sąd Administracyjny orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Zgodnie z art. 245 § 1 i 2 P.p.s.a., stronie może być przyznane prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przy czym osoba prawna może domagać się przyznania pomocy w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania - art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. Oznacza to, że strona powinna partycypować w kosztach postępowania, jeżeli posiada jakiekolwiek środki majątkowe. Przyznanie prawa pomocy jest odstępstwem od wyrażonej art. 199 P.p.s.a. zasady, że strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie; powoduje przerzucenie kosztów na ogół społeczeństwa, może zatem być zastosowane jedynie w przypadkach wyjątkowych, kiedy strona wykaże w sposób jednoznaczny spełnienie przesłanek określonych w art. 246 P.p.s.a. To na wnioskodawcy zatem ciąży obowiązek udowodnienia, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy (por. postanowienie NSA z dnia 14 lutego 2005 r., sygn. akt FZ 760/04, nie publ.). Skarżąca ubiega się o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym tj w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Wpis od skargi w niniejszej sprawie wynosi, jak słusznie wskazał referendarz sądowy 5.715 zł, a nie jak twierdzi Skarżąca 28.571 zł. Zatem to do kwoty 5.715 zł należy odnieść się przy ocenie sytuacji materialnej i ocenie możliwości płatniczych Skarżącej. Z akt sprawy wynika, że Skarżąca na rachunkach bankowych posiada 8.734,36 zł oraz 739,23 euro. Natomiast w kasie na dzień 31 lipca 2017r. posiadała kwotę 11.378,57 zł. Natomiast w 2016 r., jak wynika z rachunku zysków i strat, Skarżąca uzyskała przychód w kwocie 1.756.837,12 zł oraz zysk w wysokości 145.286,88 zł. Ponadto porównanie wpisu w wysokości 5.715 zł z wysokością środków jakimi Skarżąca obracała na rachunku bankowym w okresie od 1 kwietnia do 31 lipca 2017 r. pozwala na wniosek, że wpis ten jest ona w stanie uiścić. Przykładowo w maju 2017 r., tj. w miesiącu, w którym doszło do zainicjowania postępowania w niniejszej sprawie, na rachunku Skarżącej widniało saldo w wysokości 399.323,01 zł, tj. w kwocie wielokrotnie przewyższającej wspomniany wpis. W ocenie Sądu, prawidłowo starszy referendarz sądowy wskazał, że co prawda nie jest jego rzeczą ocena sposobu, w jaki środki te Skarżąca wykorzystała (wyłącznie jej decyzją jest na jaki cel środki te przeznaczyła), niemniej nie może ona obecnie skutecznie domagać się zwolnienia od kosztów zainicjowanego przez siebie postępowania, a zatem ich przerzucenia na ogół społeczeństwa, w sytuacji gdy miała możliwość przygotować się na ich poniesienie. Prawidłowo również starszy referendarz sądowy wskazał, że w orzecznictwie kładzie się nacisk na to, że każdy podmiot prowadzący działalność gospodarczą powinien wkalkulować w ryzyko z nią związane konieczność ponoszenia kosztów sądowych i zabezpieczyć środki na ten cel. Normalnym bowiem następstwem wykonywania działalności gospodarczej jest prowadzenie sporów sądowych, zatem koszty sądowe powinny być traktowane jako koszt bieżącego funkcjonowania firmy i spełnione przed innymi świadczeniami (por. postanowienie WSA w Warszawie z 27 lipca 2017 r., III SA/Wa 326/17). Innymi słowy brak jest podstaw do przyjęcia, by konieczność uiszczenia kosztów związanych z udziałem w postępowaniu sądowym miała ustąpić przed innymi zobowiązaniami (por. postanowienie NSA z 11 grudnia 2015 r., II FZ 871/15). Sąd zgadza się również, że w sprawie nie może mieć decydującego znaczenia akcentowany przez Skarżącą fakt zaprzestania prowadzenia działalności operacyjnej. Przyjęcie takiej argumentacji prowadziłoby bowiem do wniosku, że w zasadzie każdy podmiot, który zrezygnował z aktywności i nie osiąga przychodów ze sprzedaży powinien być zwolniony z ponoszenia kosztów sądowych. Tym bardziej, że na koniec I półrocza 2017 r. Skarżąca posiadała zapasy towarów o łącznej wartości 177.888,11 zł. Ma zatem potencjalną przynajmniej możliwość pozyskania wpływów finansowych. Ponadto, jak prawidłowo wskazał starszy referendarz sądowy, nie można też zapominać, że Skarżąca – co zresztą obrazują wyciągi bankowe - ponosi koszty wynagrodzenia pełnomocnika z wyboru. Jak natomiast zauważył Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w postanowieniu z 13 czerwca 2017 r. (III SA/Wa 1047/17) sam fakt ponoszenia przez stronę kosztów zastępstwa procesowego przez profesjonalnego pełnomocnika, świadczy o posiadaniu przez nią możliwości płatniczych na pokrycie kosztów postępowania. W konsekwencji nie spełniona została przesłanka, o której mowa w art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a., warunkująca przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 260 § 1 i § 3 P.p.s.a., orzeczono o utrzymaniu zaskarżonego postanowienia w mocy.